იასონ ლორთქიფანიძე: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
No edit summary
[[ფაილი:Iason Merabis dze Lortkipanidze.jpg|thumb|230px|right|იასონ მერაბის ძე ლორთქიფანიძე]]
'''იასონ მერაბის ძე ლორთქიფანიძე''' (დ. [[6 მარტი]], [[1866]], [[ჩუნეში|სოფ. ჩუნეში]], ახლანდ. [[წყალტუბოს რაიონი]], — გ. [[1949]]) — ქართველი იურისტი, ფინანსისტი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე, [[საქართველოს ეროვნული ბანკი]]ს პირველი მმართველი; მწერალ [[ნიკო ლორთქიფანიძე|ნიკო ლორთქიფანიძის]] ძმა. საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წევრი.
 
==ბიოგრაფია==
[[ქუთაისის გიმნაზია|ქუთაისის გიმნაზიის]] დასრულების შემდეგ სწავლობდა [[პეტერბურგის უნივერსიტეტი]]ს იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც 1889 წელს დაასრულა და სამშობლოში დაბრუნდა. აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივ საქმიანობაში. რუსეთის ადგილობრივმა ხელისუფლებამ მისი მოღვაწეობა არაკეთილსაიმედოდ მიიჩნია და ახალგაზრდა იურისტს მუშაობა აუკრძალა. ამ მიზეზით იასონ ლორთქიფანიძემ ჯერ [[განჯა]]ში, შემდგომ [[ვლადიკავკაზი|ვლადიკავკაზში]] გააგრძელა საქმიანობა.
[[ქუთაისი]]ს გიმნაზიის დასრულებისთანავე შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც [[1889]] წელს დაამთავრა. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მსახურობდა სახაზინო მამულების უწყებაში თბილისში, აქტიურად იყო ჩართული პუბლიცისტურ და საზოგადოებრივ საქმიანობაში. იასონ ლორთქიფანიძემ ჯერ [[განჯა]]ში, შემდგომ [[ვლადიკავკაზი|კავკავში]] გააგრძელა მუშაობა იურისკონსულტად. განჯაში თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა [[ნიკოლოზ ბარათაშვილი]]ს საფლავის მოძიებასა და 1893 წელს პოეტის ნეშტის სამშობლოში გადმოსვენებაში. კავკავში მონაწილეობას იღებდა ადგილობრივი ქართული კოლონიის საქმიანობაში, ხელმძღვანელობდა ქართულ სათვისტომოს, იყო წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების კავკავის ქართული სკოლის მზრუნველთა კომიტეტის თავმჯდომარე, კავკავის ურთიერთდამხმარე საკრედიტო საზოგადოების თავმჯდომარე, არჩეული იყო ამავე ქალაქის სათათბიროს ხმოსნად. 1906 წელს თერგის ოლქიდან დასახელებული იყო რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატობის კანდიდატად.
 
1917 წლიდან იასონ ლორთქიფანიძე იყო ქართული უნივერსიტეტის დამაარსებელი საზოგადოების კომისიის წევრი და განაგებდა მის საფინანსო ნაწილს. 1917 წელს ნოემბერში კოოპტაციის წესით შეიყვანეს ედპ-ს მთავარი კომიტეტის წევრად. იყო ამიერკავკასიის ბანკის გამგეობის თავმჯდომარე. 1918 წლის სექტემბერში, როდესაც [[საქართველოს ეროვნული საბჭო]] გაფართოვდა, იასონ ლორთქიფანიძე ედპ-ს სიით საბჭოს წევრი გახდა. არჩეული იყო საბჭოს საბიუჯეტო-საფინანსო კომისიის წევრად და თავმჯდომარის მოადგილედ, ასევე, სამანდატო კომისიის წევრად. [[1920]] წელს, თბილისში საქართველოს სახელმწიფო ბანკის დაფუძნების შემდეგ, იასონ ლორთქიფანიძე მის პირველი მმართველად დაინიშნა. ედპ-სა და მისგან გამოყოფილი ორგანიზაციების გაერთიანებისას, 1921 წ. იანვარში, იასონ ლორთქიფანიძე დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტის შემადგენლობაშიც აირჩიეს.
განჯაში მისი თაოსნობით დადგინდა [[ნიკოლოზ ბარათაშვილი]]ს საფლავის ადგილსამყოფელი, რის შედეგადაც 1893 ბარათაშვილის ნეშტი თბილისში გადმოასვენეს. ლორთქიფანიძე ასევე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ქართული უნივერსიტეტის]] დამაარსებელი კომისიის წევრი და ამ კომისიის საფინანსო ნაწილის ხელმძღვანელი. 1918 წელს აირჩიეს ეროვნული საბჭოს წევრად, 1920 წელს კი, თბილისში დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული სახელმწიფო ბანკის დაფუძნების შემდეგ — მის პირველი მმართველად.
 
[[1921]] წლისწელს თებერვალში, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, საქართველოსიასონ სახელმწიფოლორთქიფანიძე ბანკიპოლიტიკურ საქართველოსსაქმიანობას სსრჩამოშორდა. სახალხოამის ბანკადმიუხედავად, გადაკეთდააიძულეს დაედპ-ს მმართველისსხვა თანამდებობაზეთვალსაჩინო წევრებთან ერთად ხელი მოეწერა დეკლარაციაზე, რომელიც პარტიის ლიკვიდაციისათვის კონფერენციის მოწვევას ითვალისწინებდა. კონფერენცია [[1923]] წლამდეწლის 28 ოქტომბერს გაიმართა და ედპ დაშლილად გამოაცხადა. საბჭოთა ხელისუფლებამ იასონ ლორთქიფანიძე დატოვეს1923 წლამდე დატოვა მმართველის თანამდებობაზე იმავე ბანკში, თუმცარომელიც მალესაქართველოს სსრ სახალხო ბანკად გადაკეთდა, შემდეგ მოადგილედ დააქვეითეს, დახოლო 1924 წელს მისგანვემის მიერვე ორგანიზებულიჩამოყალიბებული სამრეწველო ბანკის უფროსადხელმძღვანელად გადაიყვანეს. 1927–19341925 წლებშიწელს იყო საგამომცემლო ამხანაგობა „ქართული წიგნის“ გამგეობის წევრი. [[1927]] წლიდან აკრძალული ჰქონდა საფინანსო და საზოგადოებრივი სამსახური. 1930ამ პერიოდში შეუდგა საისტორიო კვლევა-იანიძიებას წლებისდა ბოლოსმოამზადა ნაშრომი სახელწოდებით: „ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში“, რომელიც ორ წიგნად გამოიცა (თბ., 1935-1938). თითოეული მათგანი ორ-ორი ნაწილისაგან შედგება. პირველი წიგნი წყაროების გამოკვლევასა და გეოგრაფიიულ ცნობებს ეთმობა, ხოლო მეორეში მოსახლეობისა და მფლობელობის სტატისტიკაა შესწავლილი. 1937 წელს იასონ ლორთქიფანიძე [[საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში]] უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად მიიღეს და ძველი არქივების მოწესრიგება-აღწერის საქმე დაავალეს. მნიშვნელოვან ცნობებს იძლევა მისი ეპისტოლარული დანატოვარი საბანკო საკითხების შესახებ.
 
გარდაიცვალა [[1949]] წლის ივლისში. მის პირად არქივში დაცული მასალები, განსაკუთრებით ეპისტოლური მემკვიდრეობა, მნიშვნელოვან ცნობებს შეიცავს საქართველოში საბანკო საქმის შესახებ.
== წყარო ==
 
*[http://www.nbg.ge/index.php?m=429 იასონ ლორთქიფანიძე]. საქართველოს ეროვნული ბანკი
== ლიტერატურა==
* ''მაჭავარიანი გ.,'' იასონ ლორთქიფანიძე - საზოგადო მოღვაწე ქველმოქმედი, მეცნიერი, გაზ. „სახალხო განათლება“, 1990 წ., 27 სექტემბერი;
* ''ჯანელიძე ო.,'' ნარკვევები საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ისტორიიდან, თბ., 2002
 
{{ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თავმჯდომარეები}}
{{DEFAULTSORT:ლორთქიფანიძე, იასონ}}
 
[[კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1866]]