ტრისტან-და-კუნია: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(მომხმარებელმა Otogi გვერდი „ტრისტანი-და-კუნია (კუნძულები)“ გადაიტანა გვერდზე „ტრისტან-და-კუნია“ გადამისამართების დატოვების გარეშე: სათაურის გასწორება)
{{ინფოდაფა კუნძული
| სახელი = ტრისტანიტრისტან-და-კუნია
| მშობ. სახელი = {{lang-en|Tristan da Cunha}}
| native name link =
| მეტსახელი =
| სურათის სახელი = Tristan Map.png
| სურათის წარწერა = ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას არქიპელაგის რუკა
| სურათის ზომა = 300px
| ალტ სურათი =
| მდებარეობა = [[ატლანტის ოკეანე]]
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული = [[ტრისტანიტრისტან-და-კუნია (კუნძული)|ტრისტანიტრისტან-და-კუნია]]
| ფართობი_კმ2 = 207
| სია =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ = 2055
| ქვეყნის სახელი = {{დროშა|წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანიტრისტან-და-კუნია}}
| ქვეყანა =
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური =
| დამატებითი ინფო =
}}
'''ტრისტანიტრისტან-და-კუნია''' ({{lang-en|Tristan da Cunha}}) — [[არქიპელაგი]] [[ატლანტის ოკეანე|ატლანტის ოკეანის]] სამხრეთ ნაწილში, შედის [[ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები]]ს [[წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანიტრისტან-და-კუნია]]ს შემადგენლობაში.
 
[[აღდგომის კუნძული|აღდგომის კუნძულთან]], [[პიტკერნის კუნძულები|პიტკერნის კუნძულებთან]] და [[ბუვე]]ს კუნძულთან ერთად [[მატერიკი|მატერიკებიდან]] ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დაშორებული დასახლებული ადგილებია [[დედამიწა]]ზე. მდებარეობს 2816 [[კილომეტრი|კმ-ში]] [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა|სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკიდან]], 3360 კმ-ში [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთი ამერიკიდან]] და 2161 კმ-ში სამხრეთით [[წმინდა ელენეს კუნძული]]დან.
 
== გეოგრაფია ==
* მთავარ კუნძულს ასევე ჰქვია [[ტრისტანიტრისტან-და-კუნია (კუნძული)|ტრისტანიტრისტან-და-კუნია]]. ის ერთადერთი კუნძულია მუდმივი მოსახლეობით. ({{coord|37|06|S|12|16|W}}) — 98 [[კვადრატული კილომეტრი|კმ²]];
* [[ინაკსესიბლე (კუნძული)|ინაკსესიბლე]] ({{coord|37|19|S|12|44|W|type:isle}}) — 14 კმ²;
* [[ნაიტინგეილი (კუნძული)|ნაიტინგეილი]] (ბულბული) ({{coord|37|25|S|12|28|W|type:isle}}) — 3,4 კმ²;
* ბევრი მომცრო კუნძული და [[კლდე]]ები.
 
ტრისტანიტრისტან-და-კუნია — [[ვულკანი|ვულკანური]] წარმოშობის კუნძული, წარმოიშვა დაახლოებით 1 მილიონი წლის წინ. კუნძულზე მდებარეობს [[არქიპელაგი]]ს ყველაზე მაღალი წერტილი — [[დედოფალ მერის პიკი]], სიმაღლით [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 2055 [[მეტრი]]. ზამთარში [[მთა|მთის]] [[მწვერვალი]] დაფარულია [[თოვლი]]თ. დედოფალ მერის პიკი — [[ვულკანი]]ა, კუნძულის აღმოჩენის მომენტიდან ამოიფრქვა რამდენიმეჯერ.
 
ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას კუნძულს აქვს კლდოვანი ნაპირი და მთიანი [[რელიეფი]], მრავალრიცხოვანი თხრილები, რომელსაც ადგილობრივი მაცხოვრებლები ეძახიან «ხეობას» («gulches»). კუნძულის ერთადერთი ტერიტორია, რომელიც მიესადაგება ადამიანის მუდმივ საცხოვრებელს — ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილია. აქვე შესაძლებელია ზღვიდან გადმოსვლა დიდი რისკის გარეშე.
 
=== კლიმატი ===
 
=== ფლორა და ფაუნა ===
ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას კუნძულებზე არ არიან [[ძუძუმწოვრები]] (სანაპიროზე [[სელაპები]]ს და გოფის კუნძულზე ადამიანის შემოყვანილი [[სახლის თაგვი|თაგვის]] გამოკლებით), [[ქვეწარმავლები]], [[ქერცლფრთიანები|პეპლები]]. [[მატერიკი]]დან კუნძულების სიშორემ გავლენა იქონია ცხოველთა და მცენარეულ სამყაროზე. კუნძულებზე ბევრია მცენარე-[[ენდემები]], ინაკსესიბლეს კუნძულზე შენარჩუნებულია ყველაზე პატარა არამფრინავი [[ფრინველები|ფრინველი]] [[დედამიწა]]ზე — «ინაკსესიბლეს კუნძულის ლაინა» ანუ «[[ტრისტანის ლაინა]]» ({{lang-la|Atlantisia rogersi}}). კუნძულზე ასევე ბინადრობს [[მეკლდეური პინგვინი]] ({{lang-la|Eudyptes chrysocome}}).
 
გოფის, ნაიტინგეილის და ინაკსესიბლეს კუნძულები გამოცხადებულია ველური ბუნების [[ნაკრძალი|ნაკრძალებად]].
 
[[შინაური ცხოველები|შინაური ცხოველებს]] და [[მსხვილი რქოსანი საქონელი|მსხვილ რქოსან საქონელს]] ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას კუნძულის მაცხოვრებლები არ აველურებენ და ისინი ბუნებისათვის დიდ საფრთხეს არ წარმოადგენს.
 
== ისტორია ==
 
== მოსახლეობა ==
ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას კუნძული — არქიპელაგის ერთადერთი კუნძულია მუდმივი [[მოსახლეობა|მოსახლეობით]]. კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტია — [[ედინბურგის შვიდი ზღვა]] კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სხვა დასახლებული პუნქტები დროებითია და წარმოადგენენ სამეცნიერო ბაზებს და [[მეტეოროლოგია|მეტეოროლოგიურ]] სადგურებს. 2016 წლის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 293 ადამიანს<ref name="tristandc.com">[https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას მოსახლეობის აღწერა (2016) გვ.11]</ref>. ყველა მაცხოვრებელი კუნძულზე 1816-1908 წლებში გადასახლებული 8 მამაკაცის ([[შოტლანდიელები|შოტლანდიელი]], [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]], ორი [[ინგლისელები|ინგლისელი]], ორი [[იტალიელები|იტალიელი]] და ორი [[აშშ|ამერიკელი]]) და 7 ქალის (5 მულატი: 4 წმინდა ელენეს კუნძულიდან და ერთი კეიპტაუნიდან, და ორი [[ირლანდიელები|ირლანდიელი]]) შთამომავლები.
 
კუნძულზე ცხოვრობენ მხოლოდ 7 გვარის ადამიანები: გლესი, გრინი, ჰაგანი, ლავარელიე, რეპეტო (ორი ტიპური [[ლიგურია|ლიგურიული]] გვარი), როჯერსი და სუეინი<ref>{{Cite book|title=Genetic isolateds: Separate but equal?|author=Leonid Kruglyak.|volume=96|page=1170-1172|date=February 1999|url=http://www.pnas.org/content/96/4/1170.full.pdf}}</ref>.
 
== ხელისუფლება ==
ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას კუნძულების ადმინისტრატორი, დანიშნული წმინდა ელენეს კუნძულის გუბერნატორის მიერ, კუნძულების საბჭოს მეთაურია, რომელიც შედგება 11 ადამიანისგან: აქედან 8 — არჩევითია, 3 — დანიშნული. საბჭოს მინიმუმ ერთი წევრი აუცილებლად უნდა იყოს ქალი. საბჭოს წევრი, რომელმაც არჩევნებში მიიღო ხმათა უმრავლესობა, ინიშნება მთავარ კუნძულელად (Chief Islander).
 
== კავშირი გარე სამყაროსთან ==
კუნძულები რეგულარული სამგზავრო რეისებით არ არის დაკავშირებული [[მატერიკი|მატერიკთან]]. მაგრამ კუნძულზე ჩასვლა შეიძლება თევზსაჭერი და სამეცნიერო გემებით. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის [[თევზჭერა|თევზსაჭერი]] გემები მიცურავენ ტრისტანიტრისტან-და-კუნიას კუნძულებამდე თვეში ერთხელ, მათზე მოწყობილია ადგილები მგზავრებისათვის. კუნძულებთან დასაკავშირებლად ექსპედიციები იყენებენ [[შვეულმფრენი|შვეულმფრენებს]].
 
==რესურსები ინტერნეტში==
[[კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები]]
[[კატეგორია:წმინდა ელენეს, ამაღლების და ტრისტანი-და-კუნიას კუნძულები]]
[[კატეგორია:ტრისტანიტრისტან-და-კუნია]]