მომხმარებელი:Lasha-george/სავარჯიშო: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
{{მრავალმნიშვნელოვნება**|საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარეს|დიდი სომხეთის პროვინციის|ტაიქი}}
ტაონი — ორ ნაწილად განიყოფებოდა: ამიერი და იმიერი ტაო (ანუ ქვემო და ზემო ტაო). ტაოს ორივე ნაწილს ეჭირა: ა. ჭოროხის შემდინარე ოლთისის-წყალის ხეობა მთლიანად, აგრეთვე მისი მიმდგომი ქართლის ყელის ([[გურჯი-ბოღაზი]]ს) სექტორი: ბ. მდინარე ჭოროხის მარჯვენა სანაპირო დაწყებული ორჯნალიდან (ეხლანდელი ოშნაღი) ვიდრე თუხარისამდე (ხერსის წყალის ხეობამდე). ტაოთა ორივე ნაწილი ამჟამად მთლიანად თურქეთის საზღვრებშია (სახელდობრ, ტაოთა მხარეს, თანამედროვე ადმინისტრაციული დანაწილებით, შეადგენს თურქეთის საზღვრებში მდებარე ოლთისის რაიონი, თორთუმის რაიონი, დასავლეთი ნაწილი ეგდემის რაიონისა და გურჯი-ბოღაზის უბანი).<ref>[http://www.amsi.ge/istoria/pi/merCule5.pdf V. მესხეთის (ზემო ქართლის) მხარეები და ცნობები მის შესახებ გიორგი მერჩულის ძეგლში]: 1. მესხეთის მხარეების (ზემო ქართლის) ტერიტორიული მოცულობა, 8. ტაონი. გვ. 302.</ref>
{{ტაოს წარწერებიანი რუკა}}
 
[[ფაილი:Meskheti map of VIII-X centuries (ka).svg|მინი|280პქ|მესხეთის მხარეები VIII-X საუკუნეებში.]]
'''ტაო''', ''ტაონი'' — ორ ნაწილად განიყოფებოდა: ამიერი და იმიერი ტაო (ანუ ქვემო და ზემო ტაო). ტაოს ორივე ნაწილს ეჭირა: ა. ჭოროხის შემდინარე ოლთისის-წყალის ხეობა მთლიანად, აგრეთვე მისი მიმდგომი ქართლის ყელის ([[გურჯი-ბოღაზი]]ს) სექტორი: ბ. მდინარე ჭოროხის მარჯვენა სანაპირო დაწყებული ორჯნალიდან (ეხლანდელი ოშნაღი) ვიდრე თუხარისამდე (ხერსის წყალის ხეობამდე). ტაოთა ორივე ნაწილი ამჟამად მთლიანად თურქეთის საზღვრებშია (სახელდობრ, ტაოთა მხარეს, თანამედროვე ადმინისტრაციული დანაწილებით, შეადგენს თურქეთის საზღვრებში მდებარე ოლთისის რაიონი, თორთუმის რაიონი, დასავლეთი ნაწილი ეგდემის რაიონისა და გურჯი-ბოღაზის უბანი).<ref>[http://www.amsi.ge/istoria/pi/merCule5.pdf V. მესხეთის (ზემო ქართლის) მხარეები და ცნობები მის შესახებ გიორგი მერჩულის ძეგლში]: 1. მესხეთის მხარეების (ზემო ქართლის) ტერიტორიული მოცულობა, 8. ტაონი. გვ. 302.</ref>
 
==გეოგრაფია==
[[ფაილი:Map of Georgia by Prince Vakhushti Bagrationi.12.jpg|მინი|280პქ|[[ვახუშტი ბაგრატიონი|ვახუშტი ბაგრატიონის]] მიერ შესრულებული საქართველოს რუკა.]]
 
საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის]] ტერიტორიაზე, ისტორიული [[მესხეთი|მესხეთის]] ნაწილი, მდებარეობდა მდინარე [[ჭოროხი|ჭოროხის]] შუა დინების აუზში.
 
[[ვახუშტი ბატონიშვილი]]ს მიხედვით, ტაოს ოლთისის ნაწილი [[ქართლოსი]]ს წილია ხოლო თორთუმი არა. რაც შეეხება კლარჯეთის ფართო გაგებას — არსიანიდან - ზღვამდე, სასაზღვრო ზოლის გავლება შეიძლება მხოლოდ ჭოროხის აუზზე შემოტარებით და შემდეგ [[ბაიბურთი]]დან ნატეხილების მთის გავლით ხაზის ჩავლება ოფამდე. შესაბამისად ტაო, [[ისპირი]] და [[ჭანეთი]] ეს ქართლოსის წილია.
 
{{ინფოდაფა ყოფილი სამეფო/ქვეყანა
|სახელი =
|მშობლიური სახელი = ტაოს საერისთავო
|სტატუსი =
|ჰიმნი =
|დროშა =
|დროშის აღწერა =
|გერბი =
|გერბის აღწერა =
|ერა = [[:en:Early Middle Ages|ადრეული შუა საუკუნეები]]
|მართველობა = [[მონარქია|საერისთავო]]
<!-- აღზევება, დაცემა და მნიშვნელოვანი წლები -->
|შექმნა = გურგენ I-მა მიიღო ტაოს პროვინცია
|შექმნის თარიღი =
|შექმნის წელი = [[867]]
|გაუქმება = გაუქმდა
|გაუქმების თარიღი =
|გაუქმების წელი = [[1001]]
|რუკა =
|აღწერა =
|p1 = ქართლის საერისმთავრო
|დროშა_p1 = Kartli - drosha jvari.svg
|წელი_დასაწყისი =
|წელი_დასასრული =
|s1 = საქართველოს სამეფო
|დროშა_s1 = Flag of Kingdom of Georgia.svg
|დევიზი =
|დედაქალაქი = [[ბანა]]
|ქალაქები =
|ენები = [[ქართული ენა|ქართული]]<br />[[ლაზური ენა|ლაზური]] ([[ჭანური ენა]])
|ვალუტა =
|ფართობი =
|მოსახლეობა =
|მართველობის ფორმა =
|დინასტია = ბაგრატიონები
|მმართველის ტიტული6 =
|მმართველი6 =
|მმართველი6 წელი =
|მმართველის ტიტული7 =
|მმართველი7 =
|მმართველი7 წელი =
|მმართველის ტიტული8 =
|მმართველი8 =
|მმართველი8 წელი =
|რელიგია = [[აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი ეკლესია]] <small>([[საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია]])</small>
|დამატებითი პარამეტრი1 =
|პარამეტრის შიგთავსი1 =
|ეტაპი1 =
|თარიღი1 =
|წელი1 =
|ეტაპი2 =
|თარიღი2 =
|წელი2 =
|ეტაპი3 =
|თარიღი3 =
|წელი3 =
|ეტაპი4 =
|თარიღი4 =
|წელი4 =
|ეტაპი5 =
|თარიღი5 =
|წელი5 =
|ეტაპი6 =
|თარიღი6 =
|წელი6 =
|დამატებითი პარამეტრი2 =
|პარამეტრის შიგთავსი2 =
|წინა =
|წინამორბედი1 =
|წინამორბედი2 =
|წინამორბედი3 =
|წინამორბედი4 =
|წინამორბედი5 =
|წინამორბედი6 =
|წინამორბედი7 =
|შემდეგი =
|მემკვიდრე1 =
|მემკვიდრე2 =
|მემკვიდრე3 =
|მემკვიდრე4 =
|მემკვიდრე5 =
|მემკვიდრე6 =
|მემკვიდრე7 =
|სქოლიო =
|დღეს = {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=ქვეყანა დღეს|[[ერზურუმის პროვინცია]],<br />{{დროშა|თურქეთი}}|}}
}}
[[File:Oshki_-_David_of_Tao,_966-973.jpg|280 px|მარჯვნივ|thumb|[[დავით III|დავით III კურაპალატი]] გამოსახული [[ოშკი|ოშკის]] ქართული მართლმადიდებლური მონასტრის ბარელიეფზე თანამედროვე თურქეთის პროვინცია [[ერზურუმი (პროვინცია)|ერზურუმში]].]]
 
== ისტორია ==
სახელწოდება დაკავშირებულია ქართული ტომების ტაოხების სახელთან. პირველად მოიხსენიება [[ძვ. წ. 1112]] წელს ასურულ წყაროებში „დაიაენის“ სახელწოდებით. [[ურარტუ|ურარტული]] წყაროები ([[ძვ. წ. IX საუკუნე]]-[[ძვ. წ. VIII საუკუნე|VIII]] საუკუნეები) „დიაუხის“ სახელით იცნობდნენ<ref>Г. А. Меликишвили, Урартские клинообразные надписи, Изд. Академии наук СССР, М., 1960 г., страница 424.</ref>. ამ წყაროების მიხედვით, XII-VIII საუკუნეებში დიაუხი ძლიერ გაერთიანებას წარმოადგენდა, რომლის სამხრეთი საზღვარი დღევანდელი [[ერზრუმი|ერზრუმის]] მიდამოებსა და ევფრატის ზემო წელს მოიცავდა და აქედან ჩრდილოეთით დიდ ტერიტორიაზე ვრცელდებოდა<ref>Г. А. Меликишвили, Диаухи, Вестник древней истории, 1950 г., № 4, стр. 26-42.</ref>. ძვ. წ. 401 წელს ბერძენი მხედართმთავარი [[ქსენოფონტი]] ამ მხარის მოსახლეობას „ტაოხებად“ მოიხსენიებს (აქვე არიან მოხსენიებული აგრეთვე სხვა დასავლურ-ქართული ტომები: [[ხალიბები]], [[სკვითინები]]).<ref>[[ქსენოფონტი]], ანაბაზისი, წ. IV, თავი VI, VII</ref>
 
ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისში ტაო შედიოდა კოლხეთის სამეფოს გაერთიანებაში: ამავე პერიოდში აქ უნდა დაწყებულიყო აღმოსავლურ-ქართული ტომების მიგრაცია და კულტურული ზეგავლენა. აღმოსავლურ-ქართველური სახელმწიფოს — [[იბერიის სამეფო|ქართლის სამეფოს]] ({{lang-gr|Ιβηρία}}) წარმოქმნის ([[ძვ. წ. IV საუკუნე|ძვ. წ. IV]]—[[ძვ. წ. III საუკუნე|III]] საუკუნეები) ხანაში ტაო მისი ორგანული ნაწილი იყო ქართლსა და სომხეთს შორის. [[I საუკუნე|ახ. წ. I]]—[[II საუკუნე|II]] საუკუნეებში ტაო კვლავ [[იბერიის სამეფო|ქართლის სამეფოს]] შემადგენლობაში შედიოდა, შემდეგ იგი კვლავ სომხეთმა მიიერთა და IV—VII საუკუნეებში ტაო [[მამიკონიანები|მამიკონიანთა]] ფეოდალური საგვარეულოს სამფლობელო იყო. სომხეთის სახელმწიფოს ორბიტაში ყოფნა იწვევდა სომხური კულტურის დანერგვასა და გაძლიერებას, მიგრირებული სომხური ეთნიკური ელემენტის მომძლავრებას. ქართული მოსახლეობა თანდათან კარგავდა თავის ეთნიკურ-კულტურულ სახეს. რელიგიის დაპირისპირების ვითარებაში, როდესაც სომხურმა ეკლესიამ [[მონოფიზიტობა]] აღიარა, ქართულმა ეკლესიამ კი [[დიოფიზიტობა]]. ტაო დიოფიზიტობის ძლიერ ცენტრს წარმოადგენდა; VII საუკუნეში ქართული მოსახლეობა უბრუნდებოდა თავის ეთნიკურ-კულტურულ წრეს; VIII საუკუნიდან, როდესაც ტაო პოლიტიკურადაც [[იბერიის სამეფო|ქართლის სამეფოს]] შეუერთდა, ეს პროცესი უფრო გაძლიერდა. VIII—IX—X საუკუნეებში აქ ფართოდ გაიშალა სამონასტრო მშენებლობა ([[ბანა]], [[ხახული]], [[ოშკი]], [[პარხალი]], [[ოთხთა ეკლესია]] და სხვა). ტაო გარდაიქცა ქართული სახელმწიფოებრიობისა და კულტურის ერთ-ერთ უდიდეს კერად; აქ მიეცა დასაბამი [[ბაგრატიონთა დინასტია|ბაგრატიონთა დინასტიის]] მეფობას.
 
ტაოში მოღვაწეობდნენ გამოჩენილი სახელმწიფო მოღვაწენი: [[აშოტ I დიდი|აშოტ I დიდი კურაპალატი]], [[დავით III|დავით III კურაპალატი]], [[თორნიკე ერისთავი]]; კულტურის მოღვაწენი: [[იოანე მთაწმიდელი]], [[ექვთიმე მთაწმიდელი]] და სხვა. XII—XIII საუკუნეებში ტაო საქართველოს ფეოდალური მონარქიის სანაპირო საერისთავი იყო. XIII საუკუნის II ნახევრიდან [[სამცხე-საათაბაგო]]ს ფარგლებში შედიოდა. XIV საუკუნიდან — კვლავ ერთიანი საქართველოს შემადგენლობაშია. XV საუკუნის II ნახევრიდან საქართველოს ცალკეულ სამეფო-სამთავროებად დაშლის შემდეგ, ტაო სამცხე-საათაბაგოს სამთავროს შემადგენლობაში იყო. XVI საუკუნის 50-იან წლებში სამცხე-საათაბაგოს დასავლეთის მხარეები, მათ შორის ტაო, [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთმა]] დაიპყრო.
 
==== ქვემო ტაოს ბაგრატიონები ====
|- style="background:#fff;"
|}
 
==== ზემო ტაოს ბაგრატიონები ====
{| class="wikitable sortable"
! width="4%" | სახელი
! width="4%" | ტიტული<ref>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 46.</ref>
! width="2%" | ერისთავობის წლები
! width="35%" | შენიშვნები
|- style="background:#fff;"
| 1. [[გურგენ I]]
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|867–891
| გურგენ I, ერისთავთ ერისთავი, [[კურაპალატი]] [[881|881 წლიდან]]; (†891). § 51<ref name=autogenerated1>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 65.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 2. ადარნასე II
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|891–896
| ადარნასე II (†896). § 52<ref name=autogenerated1>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 65.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 3. დავით II
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|896–908
| დავით II, ერისთავთ ერისთავი (†908, უშვილოდ). § 54<ref name=autogenerated1>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 65.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 4. [[აშოტ კუხი]]
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|908–918
| აშოტ III, კუხი, ერისთავთ ერისთავი (†918, უშვილოდ). § 55<ref name=autogenerated2>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 66.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 5. [[გურგენ IV]] დიდი
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|918–941
| გურგენ IV, დიდი, ერისთავთ ერისთავი (†941, უძეოდ). § 62<ref name=autogenerated2>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 66.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 6. [[ბაგრატ I (ქართველთა მეფე)|ბაგრატ II]]
| align="center"|მაგისტროსი
| align="center"|941–945
| ბაგრატ II (ერისთავთა შორის), ბაგრატ I, ქართველთა მეფე ([[937|937 წლიდან]], იშხნის წარწერა), მაგისტროსი,<br /> ტაოს მეორე შტოს ფუძემდებელი (†945, მარტში). § 64<ref name=autogenerated2>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 66.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 7. [[ადარნასე III]]
| align="center"|მაგისტროსი
| align="center"|945–961
| ადარნასე III, მაგისტროსი [[945|945 წ.]], [[კურაპალატი]] [[958|958 წ.]] ძალით ფიჩოსანქმნილი შვილთა მიერ (†961). § 69<ref name=autogenerated3>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 67.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 8. [[ბაგრატ ერისთავთერისთავი|ბაგრატ IV]]
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|961–966
| ბაგრატ IV, ერისთავთ ერისთავი, ოშკის ეკლესიის ერთი მაშენებელთაგანი (†966). § 69, 70<ref name=autogenerated3>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 67.</ref>
|- style="background:#fff;"
| 9. [[დავით III]] დიდი
| align="center"|[[ერისთავთ ერისთავი]]
| align="center"|966–1001
| დავით III, დიდი, ერისთავთ ერისთავი, მაგისტროსი, კურაპალატი [[978|978 წლიდან]], ტაოს მეფე ([[983|983 წლიდან]], ქართლის ცხოვრება), [[ოშკი|ოშკის]], [[ხახული|ხახულის]], [[პარხალი|პარხლის]] ეკლესიათა მაშენებელი და განმაახლებელი [[ოთხთა ეკლესია|ოთხთა ეკლესიისა]]. (†1001). § 69, 79<ref>[http://dspace.gela.org.ge/bitstream/123456789/607/1/sumbat%20davitis%20dzis%20qronika%20gamocema%20mesame.pdf სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ] ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდები: 67, 68.</ref>
|- style="background:#fff;"
| colspan="2" |
| align="center"|1001
| ანექსირებული [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიის]] მიერ
([[იბერიის თემი]])
|}
 
== ლიტერატურა ==
* ვალერი სილოგავა, კახა შენგელია: [http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/8199 ტაო-კლარჯეთი], კავკასიის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბილისი, 2006, ISBN 99940-861-7-0
* ''ინგოროყვა პ.'' გიორგი მერჩულე, თბ., 1954;
* ''მუსხელიშვილი დ.,'' საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ნაწ. 1—2, თბ., 1977—80;
{{ქსე|9|658|მუსხელიშვილი დ.}}
 
==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.britannica.com/eb/article-44321/Georgia/ საქართველო] ''ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA''-ს ოფიციალურ საიტზე.
 
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
 
{{საქართველოს ისტორიული მხარეები}}
[[კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები]]
 
 
==== ზემო ტაოს ბაგრატიონები ====
14 047

რედაქტირება