რელიგია პრეისტორიულ ხანაში: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
ყველაზე ძველ და ცნობილ გრაფიკული ხელოვნების მაგალითებშიც კი ცოხველების კულტი თამაშობს ძლიან დიდ როლს, ხალხი გამსოახულია ძლიან იშვიათად ან როცა გამსოახავენ ცხოველური სიმბოლოებით ანდაც ცხოველისა და ადამიანის შერეული ფიგურებით. არსებობს მოსაზრება რომ ეს იყო მხოლოდ ორნამენტები ანდაც ემსახუებოდნენ მხოლოდ ხელოვნების მოთხოვნილებებს. ნათელია რომ ცოხველები თამაშობენ გადამწყვეტ როლს მენტალურ სამყაროში ზედა პალოლითისა და ეს როლი პოვებს საკუთარ გამოხატულებას ამ პეიოდის ხელოვნებაშიც. ყველაზე მთავარი მახასაითებელი არის ცხოველისა და ნადირობის კავშირი. ეს მიუთითებს განსაკუთრებულ და ახლო ურთიერთობებზე ადამიანსა და ცხოველს შორის, რომელიც სცდება თანამედროვე გაგებისა და აზროვნების კონცეფციების საზღვრებს.
პალეოლითის შემდეგ, ზოგიერთ ნეანდეტანელთა(პირველყოფილი ადამიანის ერთ-ერთი სახე, რომელიც შედარებით დიდხანს ცოცხლობდა და არა 18 წელი) საზოგადოებაში შეიმჩნეოდა ტოტემიზმის ადრეული ფორმა. მათ ჰქონდათ რიტუალები რომლებიც როგროც წესი მკვლელობას უკავშირდებოდა მაგრამ რომელიმე ცხოველის პატივსაცემად ეწყობოდა. ამის დამადასტურებელი მასალა არაერთ არქეოლოგს აქვს ნაპოვნი განსხვავებულ ტერიტორიებზე. ანიმალიზმი, კალ ნარის ნაშრომში- „პრეისტორიული რელიგია“ ხასიეთდება მჭიდრო მაგიური და მისტიური კავშირით ადამიანბესა და ცხოველებს შორის, განსაკუთრებით კი გარეულ ცხოველებს შორით. ყველაზე ძველ და ცნობილ გრაფიკული ხელოვნების მაგალითებშიც კი ცოხველების კულტი თამაშობს ძლიან დიდ როლს, ხალხი გამსოახულია ძლიან იშვიათად ან როცა გამსოახავენ ცხოველური სიმბოლოებით ანდაც ცხოველისა და ადამიანის შერეული ფიგურებით. არსებობს მოსაზრება რომ ეს იყო მხოლოდ ორნამენტები ანდაც ემსახუებოდნენ მხოლოდ ხელოვნების მოთხოვნილებებს. ნათელია რომ ცოხველები თამაშობენ გადამწყვეტ როლს მენტალურ სამყაროში ზედა პალოლითისა და ეს როლი პოვებს საკუთარ გამოხატულებას ამ პეიოდის ხელოვნებაშიც. ყველაზე მთავარი მახასაითებელი არის ცხოველისა და ნადირობის კავშირი. ეს მიუთითებს განსაკუთრებულ და ახლო ურთიერთობებზე ადამიანსა და ცხოველს შორის, რომელიც სცდება თანამედროვე გაგებისა და აზროვნების კონცეფციების საზღვრებს.
ამასგარდა, პრეისტორიულ გამოქვებულების მოხატვაში დიდი როლი მიუძღვით ცხოველებს , რადგან ნახატების უმრავლესობაში სწორედ ცხოველები არიან გამოსახულნი, და არამხოლოდარა მხოლოდ ასევე გვხვდება ადამიანისა და ცხოველის სხეულების არაბუნებრივი შეთავსება , მაგალითად ადამიანი-მგელი და ასე შემდეგ. ამ რიტუალისათვის ერთ-ერთ ცოხველად გამოიყენებოდა, დათვი. ამისმტკიცებულებას იძლევა რამდენიმე არქეოლოგიური ნაპოვნი ობიეკტები ზედა პალეოლითის ხანიდან. ტყავზე მიმაგრებული თავი რომელიც მოგდებული იყო ტანზე. თავის ქალას და დათვის გრძელ ძვლებს მარხავდნენ ცალკე. დათვს კლავდნენ მშვილიდან გასროლილი ისრით, ან შუბის ფილტვებში დარტყმით. შემდეგ მას გარსს უვლიდნენ მოცეკვავეები. მსგავსი სმთხვევები ასევე აღწერილია უფრო გვიან პერიდოებშიც, მაგალითად სიბირიის ნეოლითიურ ხანაში მონადირეების კულტურაში. ასეთი ტრადიციები სეიძლება ადვილად გამოიყენონ პრაქტიკაში. რომელიც დრეისათვისაც კი გამოიყენება ჩრდილოეთ ევრაზიის კონტინენტზე. როგორც ვხვდედავთ, პირველყოფილი ტოტემიზმის უტყუარი ნიშნები მხატრობაშიც მოიპოვება და ეს კიდევ ერთხელ ამტკიცებს პრეისტორიულ ეპოქაში რელიგიის არსებობას.იმის კითხვა იყვნენ თუ არა მხოლოდ და მხოლოდ ცხოველები ამ კულტის პირდაპირი სამიზნეები ძნელი სათქმელია. ნეოლითის დასაწყისში. ეს ქმედებები ცხოველებთა მიმართებაში ჩნდება ამ ხანაში, რომელიც ცდება იმ სარზვარს რომ ეს ცხოველები გამოიყენება მხოლოდ როგორც მსხვერპლი ან სიმბოლო. ყველაზე მეტად ეს ეხება მგლებისა და ხარებს. ყველაზე ხშირად გამოიყენებოდა მათი სიმბოლოები. მაგალითად ხარის თავი ან რქები.
სიტყვა „ტოტემი“ წარმოიშვა სიტყვისგან „ოტოტემან“, რომელიც ნიშნავდა და-ძმურ ნათესაობას და არის ჩრდილოეთ ამერიკაში დიდი ტბების რეგიონში მცხოვრები ოჯიბვას ხალხის ენიდან. სიტყვის გრამატიკული ფუძე „ოტე“ გამოხატავს სისხლით ნათესაობას დასა და ძმას შორის, რომელთაც საერთო დედა ჰყავთ და შესაბამისად არ შეიძლება მათი ქორწინება. სიტყვა ტოტემი ინგლისურად პირველად 1791 წელს გამოიყენა ინგლისელმა ვაჭარმა და მთარგმნელმა, რომელმაც არასწორი მნიშვნელობა მიანიჭა. მას ეგონა,რომ ეს სიტყვა გამოხატავდა ინდივიდუალის მფარველ სულს, რომელსაც ცხოველის ფორმა ჰქონდა - იდეა, რომელსაც ოჯიბვური კლანი მართლაც გამოხატავდა ცხოველების ტყავის სამოსით. მე-18 საუკუნის ბოლოს გაირკვა, რომ ოჯიბველები თავიანთ კლანებს იმ ცხოველების სახელებს არქმევდნენ, რომლებიც იმავე ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ, ეს ცხოველები შესაძლოა მეგობრულიც ყოფილიყო და მტრულიც. პირველი ზუსტი მოხსენება ჩრდილოეთ ამერიკის ტოტემიზმზე დაწერა მეტოდისტმა მისიონერმა, პიტერ ჯონესმა, რომელიც თავად ოჯიბვადან იყო, ეს ნაშრომი კი მხოლოდ მისი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდა. ჯონესის მიხედვით, ტოტემები ოჯიბვას კლანებს დიდმა სულმა მიანიჭა, ამის გამო ხალხს არასდროს უნდა დაევიწყებინა, რომ ისინი ნათესაურ კავშირში იყვნენ და შესაბამისაც არ შეიძლებოდა მათ შორის ქორწინება.
 
ასე მივიდა საზოგადოება ნეოლითამდე, თუმცა უკვე ნეოლითში, რელიგიუა უფრო მეტად კომპლექსური გახდა და ფართოდ ვრცელდებოდა.ძირითადი ცვლილებები რიტუალების სტრუქტურულმა ცვლილებამ გამოიწევია და არა რწმენის .რელიგიის სტრუქტურა მეტად ორგანიზებულად იქცა. მაგალითად, დაიყო სპეციალური ნაგებობების მშენებლობა მსგავსი რიტუალების ჩასატარებლად.აღმოჩენილია ისეთი ნაგებობეი, სადაც არც ცხოვრების კვალი და არც მსგავსი არაფერი არ ჩანს, რაც აშკარად მიუთითებს ამ ნაგებობის რელიგიურ დატვირთვაზე.ნეოლითის შემდგომ ნივთებმა ადამიანებისთვის მეტად სიმბოლური დატვირთვა შეიძინა.თუმცა მათი ძირითადი რწმენის საგანი მაინც მითური და არამიწიერი ძალები იყვნენ, ანუ ისეთები , რომელსაც ტავად ვერ შეიგრძნობდნენ. ნეოლითში მნიშვნელოვნად შეიცვალა და განვითარდა საიქიო ცხოვრებაზე წარმოდგენებიც და დაიწყო მითების რეკონსტრუქცია ამ თემასთან დაკავშირებით.მათი უმრავლესობა ეყრდნობოდა, მოსაზრებას, რომ სამყარო შექმნილია სიკვდილის ღმერთის მიერ.მეცნიერებში არსებობს მოსაზრება, რომ მათი ეს რწმენა გამოწვეული იყო მოკვდავობის კოეფიციენტის სწრაფი ზრდით , რაც სინამდვილეში სანიტარული პრობლემების და გადამდები დაავადებების ბრალი იყო და არა ზებუნებრივი ძალების.საზოგადოება მსგავს პრობლემებს გადაეყარა მაშინ როცა ერთად სოფლებში ცხოვრება დაიწყეს მათი მოხეტიალე წინაპრებისგან განსხვავებით. გარდა ამისა, პირველი ტაძრებიც სწორედ ნეოლითის პერიოდს ეკუთვნის.უძველესი მათგანი არის გობელკ ტეპი, რომელიც ახლანდელ თურქეთში მდებარეობს. მას შემდეგ რაც 1996 წელს ეს ტაძარი ბოლომდე ამოთხარეს, დაგგინდა , რომ ის ადამიანის მიერ აშენებული პირველი ნაგებობაა. ქვებზე ნახშიროჟანგის კვალის მიხედვით დადგინდა რომ ის 11,000 წლის არის. ეკლესია რელიგიური რწმენის და აღმსარებლობის არსებობის ზენიტს წარმოადგენს საზოგადოებაში. და როგორც ვხედავთ, ჩვენს შორეულ წინაპრებს ისიც საკმაოდ ადრე აუგიათ.
ბრინჯაოს ეპოქაში, ადამიანებმა დაიწყეს მეტალის გამოყენება, რაც ცალსახად მათ განვითარებაზე მიუთითებს, საზოგადოების სოციალური განვტარება კი რელიგიიურ წინსვლასაც გულისხმობს. სწორედ ამიტომ კრისტიან კრისტიანსეს-რელიგიის სპეციალისტის ნაშრომში „ანტიკური ევროპის რელიგიური უბისწიგნაკი“ იმდროინდელი მოსახლეობა მიჩნეულია თეოკრატიულად.და პოლიტიკური ლიდერები იქნებოდნენ თუ უბრალოდ სოფლის მმართველნი ღმერთების რჩეულად არის აღიარებული. ასევე ამ ეპოქაში ჩვენთვის კარგად ცნობილი ასურეთი, ბაბილონი , შუმერები ეგვიპტე და კრეტა შეიქმნა, შესაბამისად მათი რელიგიაც ჩამოყალიბდა. არქელოგიური გათხრების უმრავლესობით დასტურდება, რომ ეგვიპტეში რელიგიური შეხედულეებბი ტავიდანვე არსებობდა მათი ყველასთვის ცნობილი დაკრძალვის ტრადიციების გამო, რაც საიქიო ცხოვრების არსებობისკენ მიგვითიტებს. ასევე ამ ეპოქის რელიგიური სურათიდან შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ამ ადამიანებისთვის დაბადება და სიკვდილი დაბადება და სიკვდილი ორი თანაბარი და აუცილებელი პირობა იყო ცხოვრების. გარდა ამისა, ამ ხალხში, საიქიო ცხოვრების ცნება საკმაოდ იყო გამჯდარი და მათი ცხოვრების ნაწილსაც წარმოადგენდა.რასაც მუმიფიკაცია გვიდასტურებს.
ეხლა კი გადავინაცვლოთ უფრო მეტად განვთარებულ ცივილიზაციაზე-მინოანებზე, რომლებზეც არც თუ ისე მეტია ცნობილი და ზუსტი ცნობებიც კი არ არსებობს თუ როგრო გადაშენდნენ ისინი. ამ ცივილიზაცია სათავე ბრინჯაოს ეპოქაში აიღო.ისინი ცხოვრობნდნენ თავდაპირველად გამოქვაბულებში, თუმცა შემდეგ მიატოვეს ეს ადგილები და ცხოვრება სახლებში დაიწყეს.მაგრამ სამაგიეროდ, ეს ადგილები გამოიყენებოდა სასაფლაოებად.სწორედ ეს ადგილები იქცა, შემდგომში მათი კულტების ჩამოსაყალიბებლად. ამ გამოქვაბულებში ნაპოვნია ბრინჯაოს ფიგურები და ცხოველების გამსოახულელელბიც . ორივე მათგანს რელიგიური დატვირთვა ჰქონდა.ასევე იქ ნაპოვნია ირმის ხარის და ცხვრის ძვლებიც რაც ცხოველბის მსხვერპლშეწირვაზე მიუთითებს. მათი რელიგიური ფიგურები არამხოლოდარა მხოლოდ გამოქვალებულებში არამედ კრეტას მაღალ მთებშიც არის ნაპოვნი.
რელიგიები მუდმივად განიცდიან ცვლილებებს . რელიგიის უძველესი კერის პოვნ პლანეტის ნებისმიერ ადგილას არის შესაძლებელი.ეს არის თემა , რომელზეც საუბარი ყველა საკლასო ოთახში ერთელ მაინც მომხდარა.სამწუხაროდ ადამიანთა უმრავლესობას ინფორმაცია მხოლოდ თანამედროვე და მეტაად გავრცელებულ რელიგიებზე აქვს, ისეთებზე როგორიც ქრისტიანობა და იუდაიზმია, მაგრამ ცოტამ თუ იცის ამ ყოველივეს დასაწყისი. ის რაც დრეს გახდა ქრისტიანობა ან იუდაიზმი ათასწლეულების მანძილზე ნელ-ნელა ყალიბდებოდა, დაწყებული პალეოლითიდან . ზოგადად რელიგია ის სფეროა, რომელიც არასოდეს შეწყვეტს განვიტარებას და ცვლილებას, რადგან ის ერგება ადამიანთა აზროვნებას, რომელიც სხვადასხვა ეპოქაში განსხვაებულ ჩარჩოებშია მოთავსებული. ამიტომ მეთად სავარაუდოა , რომ ათასწლეულების შემდეგ იმსჯელონ მუსლიმზე , როგორც ერთ-ერთ პირველყოფილ რელიგიაზე.
=== გამოყენებული ლიტერატურა ===