საბის სამეფო: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
[შემოწმებული ვერსია][შემოწმებული ვერსია]
No edit summary
[[ფაილი:South Arabian - Stele with a Female Bust - Walters 2173.jpg|მინი|საბის სამეფოს პრინცესა, სავარაუდოდ I საუკუნე.]]
'''საბა''', ''სავა'' ან ''შება'' ([[არაბული ენა|არაბ]]. سبأ, [[ივრითი|ებრ]]. שבא) — ძველი სახელმწიფო, რომელმაც [[ძვ. წ. II ათასწლეული]]ს ბოლოდან ახ. წ. [[III საუკუნე]]მდე იარსება [[არაბეთის ნახევარკუნძული]]ს სამხრეთ ნაწილში, თანამედროვე [[იემენი]]ს ტერიტორიაზე., (თუმცა ისტორიული საწყისი [[ეთიოპია]]ში ჰქონდა).
 
საბის სამეფო დასახლებული იყო სემიტური ტომებით, რომელთაც საკუთარი დამწერლობა ჰქონდათ. შემორჩენილია საბური დამწერლობის მრავალი ძეგლი. სამეფოს მმართველთა რეზიდენცია იყო ქალაქ მარიბში. წარმოიშვა ძვ.წ. X საუკუნეში. სამეფოს აყვავება ძვ. წ. 900-450 წწ. მოდის. სამეფოს წარმოქმნის პირველ ხანებში საბა სავაჭრო პუნქტის ფუნქციას ასრულებდა: საბაში საქონელი [[ჰადრამავთი]]დან შეჰქონდათ, აქედან კი შუამდინარეთში, [[სირია]]სა და [[ეგვიპტე]]ში გადაჰქონდათ. (ის.60:6; იო.6:19). გარდა სატრანზიტო დერეფნიდან მიღებული სარგებლისა, საბა ადგილობრივ ინანთეულსაცნელსაცხებელს ამზადებდა და უცხოეთში გაჰქონდა, რაც არანაკლებ სარფიანი იყო. (იერ.6:20; ფს.71:10).
== პერიოდიზაცია ==
საბას სამეფოს ისტორია სამ ძირითად ეტაპად იყოფა:
* მუქარიბების პერიოდი: (დაახლოებით ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარი).
* საბის მეფეების პერიოდი: (დაახლოებით ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევარი).
* საბის მეფეებისა და ზუ-რაიდანის პერიოდი: (I ს. ძვ. წ. — III ს. ახ. წ.)[1].
 
სამეფოს სათავეში იდგენ მუქარიბები (ქურუმები). ისინი ახორციელებდნენ სამეურნეო, საკრალურ და სახელმწიფო-პპოლიტიკურ ფუნქციებს. მნიშვნელოვანი პირები იყვნენ აგრეთვე ეპონიმები, რომლებსაც უხუცესთა საბჭო ირჩევდა შვიდი წლით. მეფეები ასრულებდნენ სამხედრო და სამშენებლო ფუნქციებს.
სამეფოს აყვავება ძვ. წ. 900-450 წწ. მოდის. სამეფოს წარმოქმნის პირველ ხანებში საბა სავაჭრო პუნქტის ფუნქციას ასრულებდა: საბაში საქონელი [[ჰადრამავთი]]დან შეჰქონდათ, აქედან კი შუამდინარეთში, [[სირია]]სა და [[ეგვიპტე]]ში გადაჰქონდათ. (ის.60:6; იო.6:19). გარდა სატრანზიტო დერეფნიდან მიღებული სარგებლისა, საბა ადგილობრივ ინანთეულსაც ამზადებდა და უცხოეთში გაჰქონდა, რაც არანაკლებ სარფიანი იყო. (იერ.6:20; ფს.71:10).
 
საბას სამეფოს ისტორია სამ ძირითად ეტაპად იყოფა: მუქარიბების პერიოდი: (ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარი), ამ ეტაპზე ჭარბობდა პირველყოფილი თემური წყობილების გადმონაშთები და სამეფო ძალაუფლება შეზღუდული იყო მუქარიბებით. დაახლოებით ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევრიდან სამეფო ხელისუფლება გაძ₾იერდა მუქარიბების უნქციების მითვისების ხარჯზე. ძვ. წ. I ათასწლეულის დასასრულისთვის საბის სამეფო სამხრეთ არაბეთის სხვა ქვეყნებთან ერთად დასუსტდა. ახ. წ. I საუკუნეში საბის მეფეებმა შეძლეს სამხრეთ არაბეთის გაერთიანება, განიცადეს ძლიერი ელინისტური გავლენა, განსაკუთრებით სკულპტურასა და სამონეტო საქმეში. III-IV საუკუნეებში საქარავნო ვააჭრობის დაცემასთან ერთად სამხრეთ არაბეთის სახელმწიფოები დასუსტდნენ. IV საუკუნიდან მთელი ეს ტერიტორია [[ჰამიარიტების სამეფო]]ში მოექცა.
 
==ლიტერატურა==
{{ქსე|8|541-542|გიორგაძე, გ.}}
 
== რესურსები ინტერნეტში ==