დაშნაკცუთიუნი: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
|ვებგვერდი = [http://www.arfd.am/ ოფიციალური საიტი]
}}
'''დაშნაკცუთიუნი''', ოფიციალურად '''სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია''' ({{lang-hy|Հայ Հեղափոխական Դաշնակցութիւն}} — ''ჰაი ჰეღაპოხაკან დაშნაკცუტიუნ, «სომხური რევოლუციური თანამეგობრობა», შემოკლებით '''დაშნაკი''''') — [[სომხეთი|სომხური]] პოლიტიკური პარტია. დაფუძნებულიდაფუძნდა [[1890]] წელს, [[თბილისი|თბილისში]], [[ქრისტაფორ მიქაელიანი]]ს, [[სტეფან ზორიანი]]სა და [[სიმონ ზავარიანი]]ს მიერ ტფილისში (ამჟ. [[თბილისი]]). პარტია მოქმედებს [[სომხეთი|სომხეთში]] და იმ ქვეყნებში, სადაც [[სომხური დიასპორა]] არსებობს, განსაკუთრებით [[ლიბანი|ლიბანში]] და [[მთიანი ყარაბაღი|მთიან ყარაბაღში]].
 
[[1892]] წელს „დაშნაკცუთიუნის“ პირველმა ყრილობამ მიიღო პროგრამა და წესდება, რომელიც მიზნად ისახავდა სომეხი ხალხის კონსოლიდაციას და სახელმწიფოებრიობის აღდგენას დემოკრატიზმის საფუძვლებზე. [[I მსოფლიო ომი]]ს წლებში ([[1914]]-[[1918]]) „დაშნაკცუთიუნს“ ეკავა [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] მთავრობის მიმართ ლოიალური პოზიცია. შექმნა შეიარაღებული რაზმები [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ქვეშევრდომ სომეხთა დასაცავად და ე. წ. „[[დიდი სომხეთი]]ს“ აღსადგენად „ისტორიულ საზღვრებში“. [[1917]]–[[1918]] წლებში მონაწილეობდა [[ამიერკავკასიის კომისარიატი]]ს და [[ამიერკავკასიის სეიმი]]ს საქმიანობაში. 1918 წლის მაისში „დაშნაკცუთიუნმა“ ითავა სომხეთის დამოუკიდებელი დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩამოყალიბება და 1918–[[1920]] წლებში წარმოადგენდა მმართველ პარტიას. სახელმწიფოს სათავეში ყოფნისას პარტიამ დღის წესრიგში დააყენა ტერიტორიული პრეტენზიები მეზობელ ქვეყნებთან. საქართველოსაგან იგი მოითხოვდა [[ახალქალაქის მაზრა|ახალქალაქისა]] და [[ბორჩალოს მაზრა|ბორჩალოს მაზრებს]], პრეტენზია ჰქონდა საზღვაო გასასვლელზე [[ბათუმის ოლქი|ბათუმის ოლქში]], ერთხანს თბილისსაც კი სომხეთის საკუთრებად მიიჩნევდა. ასეთ პოლიტიკას შედეგად მოჰყვა [[სომხეთ-საქართველოს ომი]]. 1920 წლის ნოემბერში, სომხეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, „დაშნაკცუთიუნმა“ შექმნა კოალიციური მთავრობა სომხეთის კომუნისტურ პარტიასთან ერთად, მაგრამ [[1921]] წლიდან მისი მოღვაწეობა საბჭოთა ხელისუფლებამ აკრძალა. პარტიამ შექმნა თავისი ორგანიზაციები აშშ-ში, საფრანგეთში, საბერძნეთში, ირანსა, ლიბანსა და სხვა ქვეყნებში. „დაშნაკცუთიუნს“ არასდროს შეუწყვეტია ბრძოლა სომხეთის დამოუკიდებლობისათვის. [[საბჭოთა კავშირი]]ს დაშლის შემდეგ „დაშნაკცუთიუნი“ ლეგალური და ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პარტია გახდა. [[2007]]–[[2009]] წლებში შედიოდა სამთავრობო კოალიციაში. 2009 წლიდან ოპოზიციაში უდგას ოფიციალურ ხელისუფლებას. ა.სურგულაძე.
სრფ ქადაგებს [[სოციალიზმი|სოციალიზმს]] და [[სოციალისტური ინტერნაციონალი]]ს წევრია. მას ამჟამად 20-ზე მეტ ქვეყანაში აქვს ფილიალი. სომხეთის სხვა პარტიებისგან განსხვავებით, რომლებიც ძირითადად საგანმანათლებლო და ჰუმანიტარულ პროექტებზე არიან მიმართული, სრფ პოლიტიკურად ყველაზე ორიენტირებულია და სომხური [[ნაციონალიზმი]]ს ყველაზე აქტიური მხარდამჭერია. პარტია აქტიურად ლობირებს [[სომხების გენოციდი]]ს აღიარებას და მათი რეპარაციის უფლებას. ის ასევე ქადაგებს [[დიდი სომხეთი]]ს აღდგენას [[სევრის ხელშეკრულება|სევრის ხელშეკრულების]] პირობების შესაბამისად.
 
სრფ„დაშნაკცუთიუნი“ ქადაგებს [[სოციალიზმი|სოციალიზმს]] და [[სოციალისტური ინტერნაციონალი]]ს წევრია. მას ამჟამად 20-ზე მეტ ქვეყანაში აქვს ფილიალი. სომხეთის სხვა პარტიებისგან განსხვავებით, რომლებიც ძირითადად საგანმანათლებლო და ჰუმანიტარულ პროექტებზე არიან მიმართული, სრფ„დაშნაკცუთიუნი“ პოლიტიკურად ყველაზე ორიენტირებულია და სომხური [[ნაციონალიზმი]]ს ყველაზე აქტიური მხარდამჭერია. პარტია აქტიურად ლობირებს [[სომხების გენოციდი]]ს აღიარებას და მათი რეპარაციის უფლებას. ის ასევე ქადაგებს [[დიდი„დიდი სომხეთი]]სსომხეთის“ აღდგენას [[სევრის ხელშეკრულება|სევრის ხელშეკრულების]] პირობების შესაბამისად.
== რესურსები ინტერნეტში ==
 
* [http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=3&t=9796 დაშნაკცუთიუნი]
==საქართველოში==
მიუხედავად იმისა, რომ 1918 წელს „დაშნაკცუთიუნი“ წარმოადგენდა [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს რესპუბლიკასთან]] დაპირისპირებული ქვეყნის მმართველ ძალას, საქართველოს მთავრობამ პარტიას ქვეყნის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება მისცა. [[1919]] წლის [[საქართველოს დამფუძნებელი კრება|საქართველოს დამფუძნებელი კრების]] არჩევნებში პარტიამ წარადგინა 19-კაციანი (მ. შ., 2 ქალი) საარჩევნო სია. არჩევნებში პარტიამ მიიღო 2 353 ხმა, რაც არ იყო საკმარისი დეპუტატის მანდატისათვის (მეტრი — 3 759 ხმა). დამატებით არჩევნებში, რომელიც ახალციხესა და ახალქალაქში ჩატარდა 1919 წლის აგვისტოში, „დაშნაკცუთიუნმა“ 3 დეპუტატი გაიყვანა დამფუძნებელ კრებაში და საკუთარი ფრაქციაც შექმნა (ფრაქციის ლიდერი — [[დავით დავითხანიანი]], წევრები — [[ზორი ზორიანცი]], [[ტიგრან ავეტისიანი]]). შემდგომ დავითხანიანმა დატოვა კრება და ის ჩაანაცვლა [[გარეგინ ტერ-სტეფანიანი|გარეგინ ტერ-სტეფანიანმა]].
 
==ლიტერატურა==
*{{ქე|2||სურგულაძე ა.}}
{{სდრ|125-126|კუპატაძე, ბ.}}
 
{{სომხეთის პოლიტიკური პარტიები}}