ქვიარი: განსხვავება გადახედვებს შორის

69 ბაიტი წაიშალა ,  1 წლის წინ
მომხმარებლის Offblue ცვლილებების გაუქმება (№3888356) იხ. განხილვის გვერდზე მიღწეული შეთანხმება
(მომხმარებლის Offblue ცვლილებების გაუქმება (№3888360). იხ განხილვის გვერდზე მიღწეული შეთანხმება)
იარლიყი: გაუქმება
(მომხმარებლის Offblue ცვლილებების გაუქმება (№3888356) იხ. განხილვის გვერდზე მიღწეული შეთანხმება)
იარლიყი: გაუქმება
{{ლგბტ თემები}}
'''ქვიარიკუირი''' ({{lang-en|queer}} — უცნაური) — კრებითი ტერმინი [[სექსუალური უმცირესობები|სექსუალური]] და გენდერული უმცირესობებისათვის, რომლებიც არ არიან [[ჰეტეროსექსუალობა|ჰეტეროსექსუალურები]]. წარსულში იგი [[ჰომოსექსუალობა|ჰომოსექსუალობისთვის]] შეურაცხმყოფელ ტერმინად გამოიყენებოდა, თუმცა [[1980]]-იანი წლების აქტივისტებისა და თეორეტიკოსების დამსახურებით, რომელთა მიზანიც [[სექსუალობა|სექსუალობისა]] და გენდერული იდენტობის შესახებ არსებულ ნორმებთან შეწინააღმდეგება იყო, ტერმინმა პოზიტიური და კონფრონტაციული მნიშვნელობა შეიძინა. ტერმინი ქვიარიგამოიყენებაკუირი გამოიყენება ზოგადად [[ლგბტ სლენგი|ლგბტ]] თემის აღსანიშნად და ასევე ასოცირებულია კრიტიკული თეორიის კონკრეტულ მიმართულებასთან (ქვიარკუირ-თეორია), რომელიც ეჭვქვეშ აყენებს იდენტობის კატეგორიების, მაგალითად „[[ლესბოსელი]]ს“ ან „[[გეი]]ს“ მართებულობას.
== ეტიმოლოგია ==
ქვიარიკუირი ინგლისურ ენაში მე-16 საუკუნეში ჩნდება, მისი თავდაპირველი მნიშვნელობა იყო უცნაური, ექსცენტრიული, თავისებური. მისი გამოყენება შესაძლებელია რაიმე საეჭვოს, არასწორის ან იმ ადამიანის მიმართ, ვისი ქცევაც სოციალურად მიუღებელია. ჩრდილო ინგლისური გამოთქმა: "There's not so queer as folk", რომელიც ნიშნავს „არაფერია იმაზე უცნაური, ვიდრე ადამიანები“ სწორედ ამ მნიშვნელობას იყენებს.
 
== ქვიარიკუირი, როგორც შეურაცხყოფა ==
იმ დროისთვის, როდესაც არტურ კონან დოილის ერთ-ერთი მოთხრობა „მეორე ლაქა“ გამოქვეყნდა, სიტყვამ მიიღო სექსუალური გადახრის მნიშვნელობის ელფერი, რომელიც გულისხმობდა ფემინურ მამაკაცებს, ქვიარსკუირს დამცირების მიზნით უწოდებდნენ მამაკაცს, რომელიც კავდებოდა პასიური ანალური ან ორალური სექსით სხვა მამაკაცთან და ასევე მათ, ვინც ამჟღავნებდა თავისი გენდერისთვის არა დამახასიათებელ არა ნორმატიულ ქცევებს.
უფრო ადრე ამ მნიშვნელობით ეს სიტყვა 1984 წელს ჯონ შოლტო დუგლასის წერილში ''ქუინს ბერის მე-9 მარკიზი'' გვხვდება. მე-20 საუკუნეში ტერმინი ამ დამამცირებელი მნიშვნელობით უკვე მყარად დამკვიდრდა. მე-20 საუკუნის დასაწყისში არა ნორმატიული სექსუალური ან გენდერული იდენტობების მქონე ადამიანები, მათ შორის ინგლისელი პოეტი რედკლიფ ჰოლი უპირატესობას ანიჭებდნენ ''ინვერსიულ'' იდენტობას. მე-20 საუკუნის შუა ხანებიდან ეს ტერმინი ამოვარდა ხმარებიდან და ადგილი დაუთმო ჰომოფილს, ის თავის მხრივ 1960-70 წლებში განიდევნა უფრო რადიკალური გეი-იდენტობით, რომელიც იმ დროს ტრანსდაგენდერულად შეუსაბამო ადამიანებსაც გულისხმობდა.
 
== ტრანსფორმაცია ==
[[1980]] წლების დასაწყისიდან ქვიარიკარგავსკუირი კარგავს შეურაცხმყოფელ მნიშვნელობას და [[LGBT]] ადამიანები მას თვითიდენტიფიცირებისთვის იყენებენ ნეიტრალურ ან პოზიტიურ ჭრილში. ერთ-ერთი პირველი მაგალითი [[LGBT]] საზოგადოების მიერ ქვიარისკუირის ასეთი გამოყენებისა იყო ორგანიზაცია Queer Nation, რომელიც [[1990]] წლის მარტში ჩამოყალიბდა. ამავე წლის ივლისში ნიუ-იორკის გეი აღლუმზე ის ავრცელებდა ანონიმურ ფლაერებს სათაურით '' ქუირებმა წაიკითხეთ ეს''. ფლაერის ერთ-ერთი მონაკვეთი ხსნიდა თუ რატომ აირჩია ორგანიზაციამ იარლიყი queer.
ქუირებმა, უმეტესწილად კი ფერადკანიანებმა დაიწყეს სიტყვა ქიურის ხმარება საპასუხოდ იმ ცვლილებებისა, რომელიც გეი-საზოგადოებაში მოხდა კონსერვატიული ლიბერარლიზმის მიმართ, რაც მოყვა The New Republic-ში ენდრიუ სალივანის მიერ გამოქვეყნებულ სტატიას გეი ქორწინებების კონსერვატიუულობის შესახებ.
ქუირს აქვს სოციო-პოლიტიკური მნიშვნელობაც და ხშირად მას უპირატესობას ანიჭებენ აქტივისტები, კერძოდ კი ისინი, ვინც კატეგორიულად უარყოფს ტრადიციულ გენდერულ იდენტობებს, ასევე სხვადასხვა სექსუალურ იდენტობებს, ჰეტეროსექსუალურსაც და ჰომოსექსუალურსაც, ქუირ საზოგადოება თავს დაჩაგრულად თვლის უფრო ფართო გეი/LGBT საზოგადოების პოლიტიკის ჰომონორმატიულობისგან. ქვიარითავისკუირი თავის ისტორიულ მნიშვნელობას ინარჩუნებს და რჩება ''ნორმალური საზოგადოების ფარგლებს გარეთ'' და შეიძლება განიმარტოს როგორც გენდერული და სექსუალური წესების რღვევა. ამ ტერმინს ამჯობინებენ თავისი არა ერთმნიშვნელიანობის გამო, რაც აძლევს საშუალებას ქუირ-იდენტობის მქონე ადამიანებს თავი აარიდონ ზოგჯერ ზედმეტად მკაცრ საზღვრებს, რომლებთანაც ასოცირდება [[გეი]], [[ლესბოსელი]] და [[ტრანსგენდერი]] იდენტობები. ქვიარიარკუირი არ არის [[LGBT]]-სსინონიმი, რადგანაც ის სპექტრი რომელსაც იგი მოიცავს მრავალფეროვანია. გარდა [[LGBT]] იდენტობის მქონეპირებისა ქვიარიშეიძლებაკუირი შეიძლება ეწოდოს პანსექსუალებს, ინტერსექსუალებს, ასექსუალებს, ავტოსექსუალებს, გენდერქუირებს, ასევე გენდერულად ნორმატიულ ჰეტეროსექსუალებს, რომელთა სექსუალური აქტივობა არ ექვემდებარება ჰეტერო სექსუალურ დამკვიდრებულ ნორმებს. მაგ: პირები რომლებიც ბდსმ პრაქტიკას მიმართავენ ან პოლიამურული პირები. ზოგიერთი ადამიანისთვის ტერმინის არა სპეციფიურობა განმათავისუფლებელია. ამრიგად ქვიარიუწევსკუირი უწევს წინააღმდეგობას როგორც ჰეტერონორმატიულობას ასევე ჰომო ნორმატიულობას და უარს ამბობს იდენტობის ტრადიციულ ესენციალისტურ პოლიტიკაზე.
 
სამეცნიერო წრეებში ტერმინი ქვიარიდაკუირი და მასთან დაკავშირებლი ზმნა queering მიუთითებს ლიტერატურის, აკადემიური დარგების, სხვა სოციალური და კულტურული ასპექტების შესწავლას არა ჰეტერონორმატიული და გენდერული კვლევების საპირისპირო პერსპექტივიდან. ქუირ კვლევა შეისწავლის საკითხებს, რომლებიც დაკავშირებულია სექსუალურ ორიენტაციასთან და გენდერის იდენტობასთან, აქცენტიხშირად [[LGBT]] თემზე და კულტურაზე კეთდება.
ქუირ-თეორია არის პოსტ-სტრუქტურალისტური კრიტიკული თეორიის დარგი, რომელიც წარმოიშვა [[1990]]-იანების დასაწყისში ქიურ კვლევებისა და ქალთა შესახებ კვლევების საფუძველზე. ქუირ თეორეტიკოსები აკრიტიკებენ მეინსტრიმ გეი მოძრაობას, რადგანაც ისკ ავშირშია ნეოლიბერალიზმთან და იმპერიალიზმთან, ასევე გეი-ტურიზმს, გეიდატრანსსამხედროინტეგრაციას, სახელმწიფოსდაეკლესიისმიერსანქციონირებულქორწინებებსმონოგამურიგეიწყვილებისთვის. ფერადკანიანმა ქუირ თეორეტიკოსმა პუარმა შემოიტანა ტერმინი ჰომო ნაციონალიზმი, რომელიც ეხება ამერიკულ გეი თემში ნაციონალიზმის, თეთრი უპირატესობის და პატრიარქატის აღზევებას.
 
მსოფლიოში რამდენიმე [[ლგბტ]] სოციალური მოძრაობა იყენებს ტერმინ ქუირს, მაგ: ქუირ ახალგაზრდების ქსელი, დიდ ბრიტანეთში. არსებობს ქუირ კულტურის განხრები, ქუირ იდენტური შეხედულებების კომბინაციები სხვა შეხედულებებთან, მაგ: ქუირქორი, კულტურული და სოციალური მოძრაობა, რომელიც პანკ-DIY მოძრაობის განშტოებაა, მოიცავს მუსიკას, ლიტერატურას და კინოს. ტერმინი ქუირ მიგრაცია აღნიშნავს [[LGBTQ]] ადამიანებს მთელს მსოფლიოში, რომლებმაც თავი დააღწიეს დისკრიმინაციას ან მკურნალობას მათ იორიენტაციის ან გენდერული გამოხატვის გამო. ისეთი ორგანიზაციები, როგორიცაა Iranian Railroad for Queer Refugees ცდილობენ დაეხმარონ ასეთ დევნილებს.
 
ქვიარისადავოკუირი სადავო ტერმინია. მრავალი ლგბტ და არა-ლგბტ ორგანიზაცია უარყოფს მის ხმარებას. ზოგი [[ლგბტ]] ადამიანი თვლის, რომ სიტყვა დამცინავი და შეურაცხმყოფელია, რადგან ინგლისურში ხშირად გამოიყენება როგორც სიძულვილის ენის ფორმა. სხვები კი სიტყვას პოლიტიკურ რადიკალიზმთან აასოცირებენ და ადანაშაულებენ მოძრაობას ლგბტ თემის დაყოფაში პოლიტიკური შეხედულების, კლასის, სქესის, ასაკის და მიხედვით. კამათს ტერმინის ირგვლივ ასევე იწვევს ის განხეთქილებაც, რომლის მიხედვითაც ლგბტ თემის ზოგი წარმომადგენელითავს ''ნორმალურად'' თვლის, სურს აღიქმებოდეს საზოგადოების ჩვეულებრივ, სრულყოფილ წევრად, ხოლო ზოგი კი თავსაღიქვამს განცალკევებულ, კონფრონტაციულ,ჩვეულებრივი საზოგადოების წესების მიღმა მყოფად.
 
==ლიტერატურა==
[[კატეგორია:ლგბტ]]
[[კატეგორია:ლგბტ ტერმინები]]
{{DEFAULTSORT:ქვიარი}}