პეტრე I დიდი: განსხვავება გადახედვებს შორის

77.92.231.39-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა გიო ოქრო-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია
(77.92.231.39-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა გიო ოქრო-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია)
იარლიყი: სწრაფი გაუქმება
 
== ბავშვობა და სიყმაწვილე ==
=== პეტრე დაიბადა [[1672]] წელს [[მოსკოვი|მოსკოვში]], [[მოსკოვის კრემლი|კრემლში]]. იგი რუსეთის მეფის [[ალექსეი I (რუსეთი)|ალექსეი I]]-ს მე-12 შვილი იყო. დედამისი [[ნატალია ნარიშკინა]] ალექსეის მეორე ცოლი იყო. მამისა და უფროსი ძმის, ცარ [[თედორე III (რუსეთი)|თედორე III]]-ის სიკვდილის შემდეგ პატარა პეტრე ძალაუფლებისთვის მებრძოლ ბოიართა ორი დაჯგუფების ბრძოლის ცენტრში აღმოჩნდა. ერთი მხრივ [[მილოსლავსკი|მილოსლავსკები]] - ცარ ალექსეის პირველი ცოლის სანათესაო და მეორე მხრივ [[ნარიშკინი|ნარიშკინები]] - პეტრეს დედის ნატალიას გვარეულობა სამეფო ტახტზე თავინნთითავიანთი კანდიდატის დასმისათვის იბრძოდნენ. ===
 
=== პეტრე დაიბადა [[1672]] წელს [[მოსკოვი|მოსკოვში]], [[მოსკოვის კრემლი|კრემლში]]. იგი რუსეთის მეფის [[ალექსეი I (რუსეთი)|ალექსეი I]]-ს მე-12 შვილი იყო. დედამისი [[ნატალია ნარიშკინა]] ალექსეის მეორე ცოლი იყო. მამისა და უფროსი ძმის, ცარ [[თედორე III (რუსეთი)|თედორე III]]-ის სიკვდილის შემდეგ პატარა პეტრე ძალაუფლებისთვის მებრძოლ ბოიართა ორი დაჯგუფების ბრძოლის ცენტრში აღმოჩნდა. ერთი მხრივ [[მილოსლავსკი|მილოსლავსკები]] - ცარ ალექსეის პირველი ცოლის სანათესაო და მეორე მხრივ [[ნარიშკინი|ნარიშკინები]] - პეტრეს დედის ნატალიას გვარეულობა სამეფო ტახტზე თავინნთი კანდიდატის დასმისათვის იბრძოდნენ. ===
[[1682]] წელს ცარ ფედორის დასაფლავების შემდგომ [[ბოიარი|ბოიარების]] [[დუმა|დუმამ]] პატრიარქ იოაკიმის დასტურით პეტრე ცარად გამოაცხადა. თუმცა მალე მოსკოვში მილოსლავსკებისა და პეტრე უფროსი დის ცარევნა [[რომანოვა, ალექსის ასული|სოფიას]] მიერ პროვოცირებული [[სტრელეცი|სტრელეცების]] ბუნტი დაიწყო, რომელსაც ნარიშკინების საგვარეულოს მრავალი წარმომადგენელი ემსხვერპლა. საბოლოოდ ორივე ძმა, პეტრე და [[ივანე V (რუსეთი)|ივანი]] ერთდროულად იქნენ ტახტზე დასმული. ივანი მართალია "უფროს" ცარად ითვლებოდა, მაგრამ სინამდვილეში მთელი ძალაუფლება ხელში აიღო მისმა ნახევარდამ, სოფიამ, რომელმაც თავი რეგენტად გამოაცხადა და სამეფო საქმეებს სრულიად ჩამოაშორა ნატალია ნარიშკინა. სოფიას მმართველობის დროს პეტრე დედასთან ერთად მოსკოვის მიმდებარე სოფლებში - კოლომენსკოესა და პრეობრაჟენსკოეში ცხოვრობდა.
 
== პირველი ნაბიჯები ==
[[ფაილი:Peter I by Kneller.jpg|thumb|150px|left|ახალგაზრდა პეტრე]]
ახალგაზრდა მეფის პირველ დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ნაბიჯად შეიძლება ჩაითვალოს [[1695]] წელს მოწყობილი [[აზოვი|აზოვის]] აღების მცდელობა.აზოვის ციხესიმაგრე მნიშვნელოვან სტრატეგიულ პუნქტს წარმოადგნდა არა მარტო შავ ზღვაზე გასასვლელის ქონისჰქონის გამო, არამედ თათრების თავდასხმებისაგან რუსეთის სამხრეთი რაიონების უშიშროების უზრუნველყოფის მხრივაც. [[1695]] წლის პირველი [[აზოვის ლაშქრობა]] წარუმატებელი გამოდგა. ფლოტის არყოლის გამო აზოვი ზღვიდან მარაგდებობდა და რუსეთის არმიამ ვერ მოახერხა ციხის აღება. [[1696]] წლის ზამთარში და გაზაფხულზე პეტრემ [[ვორონეჟი|ვორონეჟში]] ორგანიზება გაუკეთა სამდინარო ფლოტის მშენებლობას. მცირე ფლოტილიითა და ახალი სამეთაურო შემადგენლობით პეტრემ გაიმეორა შტურმი აზოვზე და [[1696]] წლის [[19 ივლისი|19 ივლისს]] თურქთა გარნიზონმა იარაღი დაყარა. რამდენიმე დღის შემდეგ აზოვის ზღვის სანაპიროზე საძირკველი ჩაეყარა ქალაქ [[ტაგანროგი|ტაგანროგის]] მშენებლობას.
 
პეტრეს ინიციატივით დაიწყო სავაჭრო გემების მშენებლობის ფართო პროგრამა. ამისათვის მან მიწათმფლობელები გააერთიანა კომპანიებში და დაავალა მათ თითო გემის აშენება. არმიისა და ფლოტი რეორგანიზაციის საქმეში პეტრე ძირითადად უცხოელ სპეციალისტებს ეყრდნობოდა. აზოვის ლაშქრობის დასრულების შემდეგ მან გადაწყვიტა საზღვარგარეთ სასწავლებლად გაეგზავნა თავადაზნაურთა ახალგაზრდა ვაჟები, სულ მალე იგი თვითნაც გაემგზავრა სამოგზაუროდ ევროპაში.