რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული
|ქართული სახელი = რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე
|მშობლიური სახელი = <nowiki></nowiki>
|სურათი = RLKSM-ka.svg
|მმართველის პოზიცია = სახელმწიფო რწმუნებული
|მმართველი = [[არჩილ ჯაფარიძე]]
|მოსახლეობა = {{კლება}} 32 089 კაცი (2014)
|სიმჭიდროვე = 6,4 კაცი/კმ²48
}}
'''რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე''' — მხარე დასავლეთ [[საქართველო]]ში, მოიცავს ისტორიულ–გეოგრაფიული პროვინციების [[რაჭა|რაჭის]], [[ლეჩხუმი]]ს და [[სვანეთი]]ს (ნაწილობრივ) ტერიტორიებს. რეგიონის საერთაშორისო კოდია: GE-RL. რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში შედის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები:
 
== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
 
== ზოგადი ცნობები ==
მხარის ფართობი შეადგენს 4 9544954 კვ.კმ–ს, მოსახლეობა — 5132 ათასს089 ადამიანს (2014), მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ–ზე — 106,48 კაცს. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[ამბროლაური]]. მხარეში 256 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის:
 
* '''[[ქალაქი]]''' — 3: [[ამბროლაური]], [[ონი]], [[ცაგერი]];
მხარის ფართობი შეადგენს 4 954 კვ.კმ–ს, მოსახლეობა — 51 ათასს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ–ზე — 10 კაცს. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[ამბროლაური]]. მხარეში 256 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის:
* '''[[დაბა]]''' — 3: [[კვაისა]], [[ლენტეხი]], [[ხარისთვალა]];
 
* '''[[ქალაქი]]''' — 3: [[ამბროლაური]], [[ონი]], [[ცაგერი]];
* '''[[დაბა]]''' — 3: [[კვაისა]], [[ლენტეხი]], [[ხარისთვალა]];
* '''[[სოფელი]]''' — 251.
 
== ადგილობრივი მმართველობა ==
რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონში აღმასრულებელ ხელისუფლებას განახორციელებს [[საქართველოს პრეზიდენტი]]ს სახელმწიფო რწმუნებული. მისი ფუნქციებია უზრუნველყოს რეგიონში საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის კოორდინაცია, რესურსების მობილიზება, ადმინისტრაციულტერიტორიულიადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების ორგანიზება, ინვესტიციების მოზიდვისა და რეფორმების განხორციელების ხელშეწყობა, ადამიანის უფლებების დაცვა და სხვა.
 
მხარეში ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება წარმომადგენლობითი (საკრებულო) და აღმასრულებელი (გამგეობა) ორგანოების მიერ შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების მიხედვით. მხარის ადმინისტრაციული ერთეულებია: რაიონისმუნიციპალიტეტის გამგეობა — 4, სოფლის საკრებულოები — 56. საქართველოს იურისდიქცია არ ვრცელდება ონის რაიონის 2 საკრებულოზე (ყოფილი ჯავის რაიონის ნაწილი).
რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონში აღმასრულებელ ხელისუფლებას განახორციელებს [[საქართველოს პრეზიდენტი]]ს სახელმწიფო რწმუნებული. მისი ფუნქციებია უზრუნველყოს რეგიონში საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის კოორდინაცია, რესურსების მობილიზება, ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების ორგანიზება, ინვესტიციების მოზიდვისა და რეფორმების განხორციელების ხელშეწყობა, ადამიანის უფლებების დაცვა და სხვა.
 
მხარეში ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება წარმომადგენლობითი (საკრებულო) და აღმასრულებელი (გამგეობა) ორგანოების მიერ შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების მიხედვით. მხარის ადმინისტრაციული ერთეულებია: რაიონის გამგეობა — 4, სოფლის საკრებულოები — 56. საქართველოს იურისდიქცია არ ვრცელდება ონის რაიონის 2 საკრებულოზე (ყოფილი ჯავის რაიონის ნაწილი).
 
მხარეში სახელმწიფო მმართველობას ახორციელებს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული სახელმწიფო რწმუნებული. ამ თანამდებობაზე, დღემდე მუშაობდნენ:
 
== მოსახლეობა ==
* მოსახლეობის რიცხოვნობა — 4832 525089 კაცი
** მათ შორის: ქალაქის — 9 3026023 კაცი; სოფლის — 3926 223066 კაცი;
* მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 106,0548 კვ.კმ-ზე;
* მოსახლეობის მთლიანი რაოდენობიდან:
** დასაქმებულია ეკონომიკაში — 19 053 კაცი,
** უმუშევართა რიცხოვნობა — 4 797 კაცი;
 
მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა:
* ქართველი — 99.3,7 %,
* ოსირუსი — 0.2,1 %,
* რუსიოსი — 0.2,1 %,
* სხვა — 0.,1 %,.
* აზერბაიჯანელი — 0.1%,
* აფხაზი — 0.1%,
* სხვა — 0.1%,
 
მოსახლეობის რიცხოვნობა მსხვილ დასახლებებში:
* ქ. [[ამბროლაური]] — 2 5002047 კაცი,
* ქ. [[ცაგერი]] — 1 9311320 კაცი,
* ქ. [[ონი]] — 3 0712656 კაცი,
* დაბა [[ლენტეხი]] — 1 800947 კაცი.<ref>[http://wwwpop-stat.governmentmashke.gov.georg/files/53_74_847928_rachageorgia-ethnic-lechkhumiloc2014.pdf,htm გვ.Ethnic 4-5composition of Georgia 2014]</ref>
 
{| class="wikitable"
! მხარე / რაიონი-მუნიციპალიტეტი<ref>[http://pop-stat.mashke.org/georgia-division.htm Georgia division]</ref> !! [[მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერა 1959|1959 წ. აღწ.]] !! [[მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერა 1970|1970 წ. აღწ.]] !! [[მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერა 1979|1979 წ. აღწ.]] !! [[მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერა 1989|1989 წ. აღწ.]] !! 1991' !! [[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2002|2002 წ. აღწ.]] !! [[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014|2014 წ. აღწ.]] !! 2016' !! 2017' !! 2018'
|-
| რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი || 90, 405 || 79, 979 || 69, 834 || 57, 776 || 55, 700 || 50, 969 || 32, 089 || 31, 500 || 30, 800 || 30, 200
|-
| ამბროლაურის || 26, 667 || 24, 128 || 20, 916 || 17, 065 || 16, 800 || 16, 079 || 11, 186 || 11, 100 || 10, 800 || 10, 700
|-
| ლენტეხის || 14, 692 || 13, 479 || 12, 963 || 11, 227 || 9,8009800 || 8,9918991 || 4,3864386 || 4,4004400 || 4,3004300 || 4,2004200
|-
| ონის || 21, 784 || 19, 016 || 15, 493 || 12, 318 || 12, 400 || 9,2779277 || 6,1306130 || 6,1006100 || 6,0006000 || 5,9005900
|-
| ცაგერის || 27, 262 || 23, 356 || 20, 462 || 17, 166 || 16, 700 || 16, 622 || 10, 387 || 10, 000 || 9,7009700 || 9,4009400
|}
 
== ეკონომიკა ==
მხარის უდიდესი ნაწილი მაღალმთიანია და ეკონომიკა ძირითადად [[სოფლის მეურნეობასმეურნეობა]]ს ემყარება. რეგიონში განვითარებულია მემცენარეობა (ძირითადად მეკარტოფილეობა, მევენახეობა) და მეცხოველეობა.
 
მხარის უდიდესი ნაწილი მაღალმთიანია და ეკონომიკა ძირითადად სოფლის მეურნეობას ემყარება. რეგიონში განვითარებულია მემცენარეობა (ძირითადად მეკარტოფილეობა, მევენახეობა) და მეცხოველეობა.
 
* მთლიანი რეგიონალური პროდუქტი: 107 121.5 ათ. ლარი
 
აქედან:
* მრეწველობა — 12 999.5 ათ. ლარი, მთლიანი პროდუქტის 12 %;
* მშენებლობა — 10 027 ათ. ლარი, მთლიანი პროდუქტის 9 %;
* სოფლის მეურნეობა — 63 300 ათ. ლარი, მთლიანი პროდუქტის 59 %.
* მომსახურება (ვაჭრობა, განათლება, ტურიზმი, ჯანდაცვა, ტრანსპორტი, და სხვა) — 20 795 ათ. ლარი, მთლიანი პროდუქტის 20 %.
* ქვეყნის მთლიან შიდა პროდუქტში მხარის მთლიანი პროდუქტის ხვედრითი წილია 0.9 %.
* მთლიანი რეგიონალური პროდუქტი მოსახლეობის ერთ სულზე გაანგარიშებით შეადგენს 2 2072207 ლარს. <ref>http://www.government.gov.ge/files/53_74_847928_racha-lechkhumi.pdf გვ. 17 </ref>
 
== ღირსშესანიშნაობები ==
 
მხარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბუნების, არქიტექტურისა და კულტურის მრავალი ძეგლი, მათ შორის უმნიშვნელოვანესია:
 
* [[ხოტევის ციხე]]
* [[მინდა ციხე]]
* [[მრავალძალი|მრავალძალის ეკლესია]]
* [[კვარაციხე]]
 
== ისტორია ==
 
მხარის ადრინდელი ისტორია იხილეთ სტატიებში: