ტვიბის მთავარანგელოზის ეკლესია: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
'''ტვიბის მთავარანგელოზის ეკლესია''' (სვანურად '''თარიგზელი''') — ხუროთმოძღვრების ძეგლი [[საქართველო]]ში, [[ლენტეხის მუნიციპალიტეტი]]ს ჩოლურის თემის სოფელ [[ტვიბი|ტვიბში]]. დარბაზული, დროებითი სახურავით დაცული კამარაჩამოქცეული მცირე ზომის ეკლესია სოფლიდან 900-1000 მ-ზე, ტყიან მთაზე დგას. დათარიღებულია X-XI საუკუნეებით. შემორჩენილია ლაპიდარული წარწერები. აფსიდში გატიხრულია ორი ნიშა და ფასადზე შემორჩენილი დიდი გველეშაპის გამოსახულება.
 
== ინტერიერი ==
 
== არქიტექტურა ==
საკურთხევლის კონქში გამოსახულია გავრცობილი ვედრება, აფსიდში მეტ-ნაკლებად კარგად ორი წმ. მღვდელმთავრის ფიგურა ჩანს (შუაში და სამხრეთის მხარეს). კამარის ჩრდილო ფერდზე - აღმოსავლეთით ხარების, დასავლეთით [[ნათლისღება|ნათლისღების]], სამხრეთის ფერდზე კი აღმოსავლეთით [[შობა|შობის]] ფრაგმენტებია შემორჩენილი.
ტაძარი შირიმისაა, კედლები გადმობურცულია, [[კამარა]] ჩამონგრეული, რის გამოც გარედან ხის მჭიდებით შეუკრავთ, კედლებზე დაყრდნობილ კონსტრუქციაზე კი თუნუქის გადახურვა მოუწყვიათ. მცირე, უპილასტრო დარბაზული სივრცე აღმოსავლეთიდან განიერმხრებიანი მობრტყელო [[აფსიდი]]თ სრულდება, რომლის წინ კანკელი იყო აღმართული (შემორჩენილია თაღთა დასაწყისები გრძივ კედლებზე) - ცენტრში სამსაფეხურიანი კიბით, აქეთ-იქით კი ხის ჯვრებით. მათზე დარჩენილი ლურსმნები ლითონის მოჭედილობის არსებობას ცხადყოფს. აფსიდში ორი მაღალი და ორად გატიხრული ღრმა ნიშაა. კამარას ცენტრალური და დასავლეთის შეკიდული [[კაპიტელი|კაპიტელები]] იმაგრებდა. ფასადები სადაა - აღმოსავლეთ-დასავლეთის განიერ სარკმლებითა და დასავლეთის კარით დანაწევრებული. არქიტექტურული შემკულობა მხოლოდ დასავლეთის ფასადზეა, იმ მხრიდან, საიდანაც ტაძარს ვადგებით. კარს და მის თავზე სარკმელს გადანაკეციანი სადა თავსართი რთავს. ფასადები შელესილი და მოხატული იყო. ჩრდილოეთ ფასადზე დღემდეა დარჩენილი დიდი გველეშაპის მკრთალი გამოსახულება.
 
== მოხატულობა ==
ჩრდილოეთის კედელზე, აღმოსავლეთიდან - დასავლეთისკენ ცხენოსანი წმ. [[წმ. გიორგი|გიორგი]] და ქტიტორებია, სამხრეთის კედელზე [[გველეშაპი]]ს განმგმირავი ცხენოსანი წმ. [[თევდორე]] და წმ. დედები. დასავლეთ კედელზე, პირველ რეგისტრზე - [[ლაზარე|ლაზარეს აღდგინება]], მეორე რეგისტრზე, შუაში მთავარანგელოზის ნახევარფიგურა, აქეთ-იქით კი თითო-თითო ქტიტორი. იგი გარკვეულად უახლოვდება ზემო სვანეთის [[XIII საუკუნე|XIII ს]]-ის მაარქაიზებელ მოხატულობებს. აფსიდში ჩრდილოეთისა და დასავლეთის კედლებზე გვიანი გადაწერის კვალია. მოხატულობის კვალი დასავლეთისა და სამხრეთის ფასადებზედაც გაირჩევა. მხატვრობა საკმაოდ ფრაგმენტულია, ბევრგან ბათქაშიანად არის ჩამოცვენილი ან ფერია ჩამოშლილი. 1990-იანი წლების დასაწყისთან შედარებითაც კი მდგომარეობა გაუარესებულია<ref> ეროვნული კულტურული მემვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 220, თბ., 1998, გვ. 18</ref>.
 
ინტერიერი მთლიანად მოხატული იყო. საკურთხევლის კონქში გამოსახულია გავრცობილი ვედრება, აფსიდში მეტ-ნაკლებად კარგად ორი წმ. მღვდელმთავრის ფიგურა ჩანს (შუაში და სამხრეთის მხარეს). კამარის ჩრდილო ფერდზე - აღმოსავლეთით ხარების, დასავლეთით [[ნათლისღება|ნათლისღების]], სამხრეთის ფერდზე კი აღმოსავლეთით [[შობა|შობის]] ფრაგმენტებია შემორჩენილი.
 
ჩრდილოეთის კედელზე, აღმოსავლეთიდან - დასავლეთისკენ ცხენოსანი წმ. [[წმ. გიორგი|გიორგი]] და ქტიტორებია, სამხრეთის კედელზე [[გველეშაპი]]ს განმგმირავი ცხენოსანი წმ. [[თევდორე]] და წმ. დედები. დასავლეთ კედელზე, პირველ რეგისტრზე - [[ლაზარე|ლაზარეს აღდგინება]], მეორე რეგისტრზე, შუაში მთავარანგელოზის ნახევარფიგურა, აქეთ-იქით კი თითო-თითო ქტიტორი. იგი გარკვეულად უახლოვდება ზემო სვანეთის [[XIII საუკუნე|XIII ს]]-ის მაარქაიზებელ მოხატულობებს. აფსიდში ჩრდილოეთისა და დასავლეთის კედლებზე გვიანი გადაწერის კვალია. მოხატულობის კვალი დასავლეთისა და სამხრეთის ფასადებზედაც გაირჩევა. მხატვრობა საკმაოდ ფრაგმენტულია, ბევრგან ბათქაშიანად არის ჩამოცვენილი ან ფერია ჩამოშლილი. 1990-იანი წლების დასაწყისთან შედარებითაც კი მდგომარეობა გაუარესებულია<ref> ეროვნული კულტურული მემვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 220, თბ., 1998თბილისი, გვ. 18220</ref>.
 
ეკლესიას [[2006]] წლის [[7 ნოემბერი|7 ნოემბერს]], საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა [[ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია|ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის]] კატეგორია.<ref>[https://matsne.gov.ge/ka/document/view/99220 საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ]</ref>
 
==ლიტერატურა==
* ''ეროვნული კულტურული მემვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 220, თბ., 1998, გვ. 18''
* [http://karibche.ambebi.ge/skhvadaskhva/chemi-sofeli/5089-tvibis-kheoba.html ''ტვიბის ხეობა, ჟურნალი „კარიბჭე“, 2010 წ.'']
 
==სქოლიო==
7 772

რედაქტირება