ანანურის ციხე: განსხვავება გადახედვებს შორის

ეკლესიის სამხრეთის კარზე გვიან მიუშენებიათ კარიბჭე, რომელიც ღიაა მხოლოდ სამხრეთის მხრიდან. იგი გადახურულია სამ სიბრტყედ დაყოფილი ისრული კამარით და ისრული ფორმისვე თაღი აქვს გარედანაც, კარიბჭე მთლიანად ქვაყორიათაა ნაგები.
 
ეკლესია მიწას შეზრდილი, დამჯდარი პროპორციებისაა, ეს იგრძნობა როგორც შიგნით, ისე გარეთ. თავისთავად ასეთი პროპორციები არ შეიძლება ჩაითვალოს უშუალოდ გვიანფეოდალური ხანის დამახასიათებლად, მაგრამ ყველა სხვა ნიშნებით ძეგლი მხოლოდ ამ ეპოქას მიეკუთვნება.
 
ე^ლ^აია ჰიწას ^ვზრდილი, დამ.^დარი პრთპთრციებისაა, ეს იგრძნთზა რთ1გ^რც ^.იგნით. ისე გაოეო. თავისთავად ასეთი ჰროპ^ხრციები არ შეიძლე- ბა ^ა^ვალოს უ'აღლოდ გვიანფეოდალური ხანის დამახასიათებლად, მაგრამ ^ვი^ა სხვა ნი^ხ^ბი^ ძეგლი პხოლთდ ამ ეპოქას მიეკუთვნება. ძეგლის აგების თარიდი, რთგთრც პირველ თავში ადვნიშნეთ, დასად- გენ^ა. ეკლესიის ^იგნით მდეზარე ზალდაქინის წარწერის მიხედვით ნეენ გასოუაოკვიეთ, რომ ეკლესია არ შეიძლება აგებული) იყთს არამცთუ 1,674 წე^,. ზე უგვიანეს, არამედ 1ბბ0 წლის შემდეგაც. ეკლესიის არქი^ტექტურულიარქიტექტურული სახე მიეკუთვნება XI საუკუნეში წარმოშობიღ,წარმოშობილ და მთვდევნთმომდევნო საუკუნეებში გაერცელებელგავრცელებულ ცენტრალურ-გუმბათოვან ძეგლთა ტიკსტიპს, მაგთამმაგრამ მასში გვიანფეოდალური ეპთქისეპოქის თსტატსოსტატს საკმაო ცვლილებები ^ეუტანიაშეუტანია. ასეთ ცვლილებას, უპირველეს ყოვლისა, წარმოადგენს საკურთბეე- ლისსაკურთხევლის ჩრდილთეთით მდებარე სამკვეთლოს გამთუყთფლთბაგამოუყოფლობა ეკლესიის ცენ. ტრალურიცენტრალური ნაწალისაგან^. როგთრც ცნობილია, ეკლესიის ეს ნაწილი ამ ტიპიხტიპის ეკლესიებში ყოველთვის გამოყოფილ სადგთმსსადგომს წარმთადგენდაწარმოადგენდა და დარბაზთან კარით იყო დაკავშირებული. ეს გარემოება შემთხვევითი არ ყოფილა, რად. განრადგან იგი ნაკარნახევი იყო ეკლესიის რიტუალით^. მოხდა თუ არა რაიმე ვვლილებაცვლილება ამ ეკლესიის აგების ხანაში საეკლესითწესებშისაეკლესიო წესებში, ჩვენთვის უცნობია. ყოველ შემთხვევაში, რადიკალური ცვლილებები არ უნდა მთმხდარიყთმთმხდარიყო, თო- რემთორემ ასეთი მაგალითები სხვაგანაც შეგვსვდებოდაშეგვხვდებოდა, ყოველ შემთხვევაში უნდა ადვნიშნოთ, რომ ამ ცვლილებით ანანურში საკმაოდ თრიგინალურიორიგინალური სივრცეა მიღებულიმეორემიღებული. თავისებურება, რომელიც ოსტატს შეუტანია, ესაა დასავლე- თის მკლავის ორ-ორი თაღით გამოყოფა გვერდითა არეეგისაგან და კვადრ,ა- ტული ნაწილების ჯვაროვანი კამარებით გადახურვა.
 
მეორე თავისებურება, რომელიც ოსტატს შეუტანია, ესაა დასავლეთის მკლავის ორ-ორი თაღით გამოყოფა გვერდითა არეებისაგან და კვადრატული ნაწილების ჯვაროვანი კამარებით გადახურვა.
 
როგთრც ხემოთ ადენიშნეთ, ინტერიერში გამოყენებული თადებისათაღებისა და კამარების უმრავლესობა ისრული ფორმისაა. თაღის მოხაზულთბამოხაზულობა გვერდებ. .გამთბერილიაგვერდებგამობერილია, სწორედ ისე, როგორც ენახეთ ამავე ანსამბლის ეკლესია „მკურ- ნალის^„მკურნალის“ ინტერიერში. იქ ჩვენ განვიხილეთ ამ სახის თაღი (გვ- 3პ) და ვნახეთ, რომ იგი გავრცელვბული იყო XV 1XVI---;^ VI IIVIII საუკუნეებში.
ე^ლ^აია ჰიწას ^ვზრდილი, დამ.^დარი პრთპთრციებისაა, ეს იგრძნთზა რთ1გ^რც ^.იგნით. ისე გაოეო. თავისთავად ასეთი ჰროპ^ხრციები არ შეიძლე- ბა ^ა^ვალოს უ'აღლოდ გვიანფეოდალური ხანის დამახასიათებლად, მაგრამ ^ვი^ა სხვა ნი^ხ^ბი^ ძეგლი პხოლთდ ამ ეპოქას მიეკუთვნება. ძეგლის აგების თარიდი, რთგთრც პირველ თავში ადვნიშნეთ, დასად- გენ^ა. ეკლესიის ^იგნით მდეზარე ზალდაქინის წარწერის მიხედვით ნეენ გასოუაოკვიეთ, რომ ეკლესია არ შეიძლება აგებული) იყთს არამცთუ 1,674 წე^,. ზე უგვიანეს, არამედ 1ბბ0 წლის შემდეგაც. ეკლესიის არქი^ტექტურული სახე მიეკუთვნება XI საუკუნეში წარმოშობიღ, და მთვდევნთ საუკუნეებში გაერცელებელ ცენტრალურ-გუმბათოვან ძეგლთა ტიკს, მაგთამ მასში გვიანფეოდალური ეპთქის თსტატს საკმაო ცვლილებები ^ეუტანია. ასეთ ცვლილებას, უპირველეს ყოვლისა, წარმოადგენს საკურთბეე- ლის ჩრდილთეთით მდებარე სამკვეთლოს გამთუყთფლთბა ეკლესიის ცენ. ტრალური ნაწალისაგან^ როგთრც ცნობილია, ეკლესიის ეს ნაწილი ამ ტიპიხ ეკლესიებში ყოველთვის გამოყოფილ სადგთმს წარმთადგენდა და დარბაზთან კარით იყო დაკავშირებული. ეს გარემოება შემთხვევითი არ ყოფილა, რად. გან იგი ნაკარნახევი იყო ეკლესიის რიტუალით^ მოხდა თუ არა რაიმე ვვლილება ამ ეკლესიის აგების ხანაში საეკლესითწესებში, ჩვენთვის უცნობია. ყოველ შემთხვევაში, რადიკალური ცვლილებები არ უნდა მთმხდარიყთ, თო- რემ ასეთი მაგალითები სხვაგანაც შეგვსვდებოდა, ყოველ შემთხვევაში უნდა ადვნიშნოთ, რომ ამ ცვლილებით ანანურში საკმაოდ თრიგინალური სივრცეა მიღებულიმეორე თავისებურება, რომელიც ოსტატს შეუტანია, ესაა დასავლე- თის მკლავის ორ-ორი თაღით გამოყოფა გვერდითა არეეგისაგან და კვადრ,ა- ტული ნაწილების ჯვაროვანი კამარებით გადახურვა.
 
როგთრც ხემოთ ადენიშნეთ, ინტერიერში გამოყენებული თადებისა და კამარების უმრავლესობა ისრული ფორმისაა. თაღის მოხაზულთბა გვერდებ. .გამთბერილია, სწორედ ისე, როგორც ენახეთ ამავე ანსამბლის ეკლესია „მკურ- ნალის^ ინტერიერში. იქ ჩვენ განვიხილეთ ამ სახის თაღი (გვ- 3პ) და ვნახეთ, რომ იგი გავრცელვბული იყო XV 1---;^ VI II საუკუნეებში.
ინტერიერს ეპოქისათვის მკვეთრად დამახასიათებელი სხვა ელემენტებ^ელემენტები არა აქვს. სამწუხაროდ, არც შენთბისშენობის გარეგნობა იძლევა გარკვეულ ხელ- მოსავიდხელმოსაკიდ მასალას-.
 
ეკ^.ესიის გარე მასათა დათეალიერვგის დროს თვალში გეცემათ ის დი- დი კონტრ.ასტი, რ.თმელიც არსებოგს მის ქვედა ტანსა და გუმგათის ყელს შორის- ქეედა ტანის კედლები ქვაყორით ულაზათთდაა ნაწყოგი. ეკლესია „მკურნალის“ კედღებიც ქვაყორითაა ნაწყოგი, მაგრამ იქ ქვები უფრო წესიე^ რადაა დაღ^აგებული, ამიტომაც უკეთესი სანახაეია. რთგთრც ,,მკურნალის^ განხილვისას ადვნიშნეთ, გვიანფვოდალური ხანის ძეგლებისათვის დამახა სიაოებეღია ასე უბრალოდ, ქვაყორით ნაგები ფასადები, რაც წინა ეპთქების მეგლებოან კონტრასტს ქმნისა როგორც ვწერდით, ეს შედეგია ქვეყნის იმ ეკონომიური სისუსტისა, რაც ამ საუკუნეების რთული პთლიტიკური ვითარე. ბის შედეგი იყო.
ეკლესიის გარე მასათა დათვალიერების დროს თვალში გეცემათ ის დიდი კონტრასტი, რომელიც არსებობს მის ქვედა ტანსა და გუმგათის ყელს შორის. ქეედა ტანის კედლები ქვაყორით ულაზაოთდაა ნაწყობი. ეკლესია „მკურნალის“ კედლებიც ქვაყორითაა ნაწყობი, მაგრამ იქ ქვები უფრო წესიერადაა დალაგებული, ამიტომაც უკეთესი სანახავია.
გუმბათი და გუმბათის ყელი, როგორ.ც აღვნიშნეთ, აგურითაა ნაგები- მასალისა და წყთბის ასეთი მკვეთრი განსხვავება ეკლესიის ქვედა და ზედა ნაწილებს შორის იშვიათ შემთბვევას წარმოადგენს. ამ მხრიე, განსაკუთრეგით აღსანიშნავია ნაქალაქარ ალის (ხაშურის რ-ნი) გუმ- ბათთეანი ეკლესია^ თუმ- ცა თარიღი არც იმ ეკლე- სიას აქვს, მაგრამ ყველა ნიშნებით ისიც გეიან- ფეოდალურ სანას ეკუთვ..
 
ნის და ანანურის ეკლე- სიის თანამედრთვე ჩანს.
გუმბათი და გუმბათის ყელი, როგორ.ც აღვნიშნეთ, აგურითაა ნაგები-. მასალისა და წყთბისწყობის ასეთი მკვეთრი განსხვავება ეკლესიის ქვედა და ზედა ნაწილებს შორის იშვიათ შემთბვევასშემთხვევას წარმოადგენს. ამ მხრიემხრივ, განსაკუთრეგითგანსაკუთრებით აღსანიშნავია ნაქალაქარ ალის (ხაშურის რ-ნი) გუმ- ბათთეანიგუმბათოვანი ეკლესია^ თუმ- ცათუმცა თარიღი არც იმ ეკლე- სიასეკლესიას აქვს, მაგრამ ყველა ნიშნებით ისიც გეიან-გეიანფეოდალურ ფეოდალურხანას სანასეკუთვნის ეკუთვ.და ანანურის ეკლესიის თანამედრთვე ჩანს.
ანანურის მსგავსად,
 
ეკლესიის ქვედა ტანი აქ- აც ქვაყორითაა ნაგები და მორთულობა არ გააჩნია,
ხოანანურის მსგავსად,ლო ეკლესიის ქვედა ტანი აქაც ქვაყორითაა ნაგები და მორთულობა არ გააჩნია, ხოლო გუმბათის ყელი ორივეგან ზედმიწევნით ერთნაირადაა დამუშავე- ბელიდამუშავებელი. ყველა ის ელემენ.
ტი და ფორმა, რომელიც ანანურის ეკლესიის აღწე- რისას ვნახეთ, ალში მე- ორდება, მხოლოდ ალში მთლიანად გუმბათის ყე- ლი ვიწრო და მაღალია.
გვიანფეოდალური ხანის ეკლესიებიდან, აგურით ნაგები გუმბათები ჰქთ- ნია კახეთის ორ ძეგლს. ერთია გრემის ეკლესია, რომელიც აგებულია 15რნ წლის ახლოს, ლევან კახთა მეფის მიერ, და ;; მეორე--ალავერდის კათედრა- ლი XVI საუკ. პირველ ნახევარში განახლებული გუმბათის ყელით. ერთსაც და მეორესაც რთული, ანანაურისაგან განსსვავებული მორთულობა აქვს, ანანურის ეკლესია დიდ მსგავსებას იჩენს კოჯორთან მდებარე „ორ- მოცთა ეკლესიასთან^. ნვენთვის, ამ შემთხვევაში. საინტერესთა გუმბათე- ბის შედარებაი მართალია, წახნაგების რაოდენობაში დიდი განსხვავებაა 1იქ თოთხმეტია, აქ კი-რვა), რაც, უპირველეს ყოვლისა, გამოწვეულია ეკლესიების ზომვბის განსხვავებით დნანური თითქმის ორჯერ მეტია ,,ორმოცთა ეკლე^ სიაზე^, ^ორმო,ცთა ეკლესიის^ გუმბათხე ზუსტად განმეორებულია ანანურის