გვინეა: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
|რუკა = Guinea (orthographic projection).svg
|ჰიმნი = თავისუფლება
|დევიზი =
|ოფიციალური_ენები = [[ფრანგული ენა]], [[პულაარ კისი]], [[კპელე]], [[მანინკა]], [[სუსუ]], [[ტომა]]
|დედაქალაქი = [[კონაკრი]]
|latd=9 |latm=31 |latNS=N |longd=13 |longm=42 |longEW=W
|უდიდესი_ქალაქი = [[კონაკრი]]
|მთავრობის_ტიპი = [[რესპუბლიკა]]
|ლიდერის_ტიპი_1 = [[გვინეის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერის_სახელი_1 = [[ალფა კონდე]]
|ლიდერის_ტიპი_2 =
|ლიდერის_სახელი_2 =
|რანგი_ფართობით = 78-ე
|ფართობი = 245 857
|წყალი_% =
|სავარაუდო_მოსახლეობა = 9 402 000
|სავარაუდო_მოსახლეობა_რანგი = 83-ე
|მოსახლეობა_სავარაუდოდ_წელს = 2005
|მოსახლეობის_ცენზი = 7 156 406
|მოსახლეობის_ცენზი_წელს = 1996
|მოსახლეობის_სიმჭიდროვე = 38 ად.
|მოსახლეობის_სიმჭიდროვე_რანგი = 164-ე
|მშპ_ppp_წელი = 2005
|მშპ_ppp = $18,879 მილიარდი
|მშპ_ppp_რანგი = 111-ე
|მშპ_ppp_ერთ_მოსახლეზე = $2 035
|მშპ_ppp_ერთ_მოსახლეზე_რანგი = 142-ე
|აგი = 0,456
|აგი_ტენდენცია = {{ზრდა}}
|აგი_კატეგორია = <span style="color:#e0584e">დაბალი</span>
|აგი_რანგი = 160-ე
|აგი_წელი = 2007
|ვალუტა = გვინეური ფრანკი
|ვალუტის_კოდი = GNF
|ქვეყნის_კოდი = GIN
|დროის_სარტყელი = [[UTC+0]]
|cctld = [[.gn]]
|სატელეფონო_კოდი = 224
|სქოლიო =
}}
'''გვინეა''' — სახელმწიფო [[დასავლეთი აფრიკა|დასავლეთ აფრიკაში]]. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება [[სენეგალი]], ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთიდან — [[მალი]], აღმოსავლეთიდან — [[კოტ-დ’ივუარი]], სამხრეთიდან — [[ლიბერია]] და [[სიერა-ლეონე]], ხოლო ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან [[გვინეა-ბისაუ]]. დასავლეთიდან გასასვლელი აქვს [[ატლანტის ოკეანე]]ში. დედაქალაქი [[კონაკრი]].
 
== ბუნება ==
 
=== ჰავა ===
ჰავა ეკვატორულ-მუსონურია, ცხელი, ზაფხულობით - ნოტიო. ყველაზე ცხელი თვის (მარტი ან აპრილი) საშუალო ტემპერატურა სანაპიროზე 27-დან 30 °C-მდეა, შიგა მაღლობ რაიონებში 23 °C-მდე. ყველაზე ცივი თვისა (აგვისტო), შესაბამისად, 24-დან 26 °C-მდე და 18C18 °C-მდე. ნალექები 1 200 1200- 1 5001500 მმ წელიწადში, სანაპიროს ზოგ რაიონში 4 0004000 მმ-ზე მეტი.
 
=== შიგა წყლები ===
მდინარეთა[[მდინარე]]თა ქსელი ხშირია. მათი დიდი ნაწილი სათავეს [[ფუტა-ჯალონი|ფუტა-ჯალონის პლატოსა]] და ჩრდილოეთ გვინეის მაღლობზე იღებს. მთავარი მდინარეებია: გამბია, [[ნიგერი (მდინარე)|ნიგერი]], ბაფინგი, კონკურე და სხვა. ეს მდინარეები უმთავრესად ჭორომიანია[[ჭორომი]]ანია და სანაოსნოდ მხოლოდ შესართავთან იყენებენ.
 
=== ნიადაგები და ფლორა ===
გვინეის ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხების ადრინდელი ისტორია სუსტადაა შესწავლილი. XV საუკუნის შუა წლებში გვინეის ტერიტორიაზე დამკვიდრდნენ პირველი ევროპელები (პორტუგალიელი ზღვაოსნები), რომლებიც XIX საუკუნემდე ეწეოდნენ მონებით ვაჭრობას.
 
XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან ევროპულმა სახელმწიფოებმა დაიწყეს გვინეის დაპყრობა. კოლონიურ იმპერიებს შორის მეტოქეობა საფრანგეთის გამარჯვებით დასრულდა. 1895 წლამდე გვინეაში საფრანგეთის სამფლობელოები საფრანგეთის კოლონია სენეგალის შემადგენლობაში შედიოდა, შემდეგ ისინი ცალკე კოლონიებად გაიყო. 1904-1958 წლებში საფრანგეთის გვინეა საფრანგეთის დასავლეთ აფრიკის „ტერიტორიად” ითვლებოდა.
 
1958 წლის 2 ოქტომბერს ტერიტორიის ანსამბლეამ 1958 წლის 28 სექტემბრის რეფერენდუმის შესაბამისად დამოუკიდებელი გვინეის რესპუბლიკის შექმნა გამოაცხადა. დეკემბერში გვინეა [[გაერო|გაეროში]] მიიღეს. ქვეყნის პრეზიდენტი და მთავრობის მეთაური გახდა [[სეკუ ტურე]].