ლუკა ასათიანი: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
No edit summary
No edit summary
{{ინფოდაფა მწერალი}}
'''ლუკა ასათიანი''' (დ.[[1836]], სოფ. [[ქვიტირი]] — გ. [[12 სექტემბერი]], [[1901]], [[ბათუმი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, [[ქუთაისი|ქუთაისის]] და [[ბათუმი|ბათუმის]] პირველი არჩეული ხელმძღვანელი - ქალაქის თავი.
| სახელი = ლუკა ასათიანი
| სურათი=Luka asatiani.jpg
| ფოტოს სიგანე = 250პქ
| ტიტრი = ლუკა ასათიანი
| ჩარჩო =
| ფსევდონიმი =
| დაბადების წელი = [[1836]]
| დაბადების ადგილი = [[ქვიტირი]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[22 ნოემბერი]], [[1901]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ბათუმი]]
| საქმიანობა = პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე
| ეროვნება = ქართველი
| პერიოდი =
| ჟანრი =
| თემატიკა =
| მიმდინარეობა =
| დებიუტი =
| magnum_opus =
| გავლენა მოახდინა =
| საიტი =
| ხელმოწერა =
| სქოლიო =
}}
 
'''ლუკა ასათიანი''' (დ.[[1836]], სოფ. [[ქვიტირი]] — გ. [[12 სექტემბერი]], [[1901]], [[ბათუმი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, [[ქუთაისი|ქუთაისის]] და [[ბათუმი|ბათუმის]] პირველი არჩეული ხელმძღვანელი - ქალაქის თავი.
 
== ბიოგრაფია ==
დაიბადა [[1836]] წელს [[ქუთაისის გუბერნია|ქუთაისის]] მახლობლად, სოფელ [[ქვიტირი|ქვიტირში]]. ხელმოკლე [[აზნაური|აზნაურის]] ოჯახმა, სიღარიბის მიუხედავად [[ქუთაისის რეალური სასწავლებელი|ქუთაისის ოთხკლასიან სასწავლებელში]] მისი ჩარიცხვა მოახერხა თუმცა, მამის მოულოდნელად გარდაცვალების გამო სწავლაში წინსვლის გეგმები ჩაეშალა.„ლუკა ასათიანს არ მიუღია არც მაღალი სწავლა და არც მაღალი პრინციპები, მაგრამ იმისათვის მიუცია ბუნებას კარგი გონება და კეთილი ზნე.“-[[გიორგი წერეთელი]].
 
== [[ბაქო|ბაქოსა]]სა და [[ერევანი|ერევანში]] მუშაობის წლები ==
მცდელობებისა და დიდი მონდომების წყალობით, ლუკა ბაქოში საოლქო [[სასამართლო|სასამართლოში]]ში მწერლად იწყებს მუშაობას, მოგვიანებით ის [[ქუთაისის გუბერნია|ქუთაისის]] საოლქო სასამართლოში წევრად გადმოდის, მექრთამეობას შეუგუებლობა და არასასურველი სამუშაო გარემო აიძულებს [[ერევანი|ერევანში]] გადავიდეს გუბერნიის სამმართველოში საკმაოდ მაღალ თანამდებობაზე სამუშაოდ. [[დავით კლდიაშვილი|დავით კლდიაშვილის]] თქმით: „ერთადერთი საჯარო მოხელე იყო ლუკა ასათიანი, ყოველი ბრალდებისაგან თავისუფალი, წმინდა და პატიოსანი მოსამსახურე.“ სწორედ ამ თვისებებმა გადაარჩინა ის მაშინ, როდესაც ერევნის გუბერნიაში ათობით მოხელე იქნა დაკავებული მოვალეობის უკანონოდ შესრულებისა და მექრთამეობის გამო.
 
== [[ქუთაისის მაზრა|ქუთაისის თვითმმართველობის]] დაფუძვნება და ქალაქის თავის არჩევნები ==
ქუთაისის საქალაქო თვითმმართველობა [[1875]] წელს დაფუძნდა და ხმოსან სტეფანე აკოფაშვილის კერძო სახლში დაიდო ბინა. ქალაქის თავად დაინიშნა ნიკოლოზ სამსონის ძე აბაშიძე, ხოლო [[1978]] წელს თვითმმართველობამ პირველი ქალაქის თავი აირჩია და ის იყო ლუკა ასათიანი. ქუთაისი იმ პერიოდში დიდ ეკონომიკურ პრობლემებს განიცდიდა. [[1888]] წელს, როდესაც ლუკა ასათიანი ალესანდრე მესამეს შეხვდა, ამ სიტყვებით მიმართა მას: :“ჩვენ არ გვაქვს ბათუმის ლაჟვარდი, ბაქოს ცეცხლი და თბილისის ოქრო, სამაგიეროდ ვფლობთ  სიყვარულით სავსე გულებს და ეს ერთადერთია, რაც შეგვიძლია შემოგთავაზოთ”…
 
== ლუკა ასათიანის საქმიანობა ქუთაისში ==
„[[1879]] წელს ქალაქისთავმა ლუკა ასათიანმა სოფლის მსგავსი ქუთაისის ჩაიბარა, მაგრამ მან შეძლო მიეცა მისთვის ცოტად თუ ბევრად შესაფერი სახე“ - წერდა ქალაქის იმდროინდელი ხმოსანი ცნობილი ექიმი და მეცნიერი დიმიტრი ნაზარიშვილი. ქალაქ ქუთაისის წინსვლას და ქალაქის თვითმმართველობის წარმატებულ ფუნქციონირებას მნიშვნელოვანწილად განაპირობებდა ლუკა ასათიანის პირადი ინიციატივები, მის სახელს უკავშირდება ბევრი ცვლილება, რაც იმდროინდელ ქუთაისს ახალ მნიშვნელობას სძენდა:
* გაიხსნა საგანმანათლებლო დაწესებულებები, რომელთა რიცხვი 90-იანი წლებისთვის 16-ს აღწევდა. მისი თხოვნით და დახმარებით, კოტე მესხმა ქუთაისში პირველი მუდმივი თეატრალური დასი ჩამოაყალიბა ([[1880]] წ.).
* [[1881]] წ. აშენდა სამსონ თოფურიას სამკურნალო დაწესებულება, ვიტეშინსკისა და პეტრე-პავლე კოკოჩაშვილების აფთიაქები, სასტუმრო „ლონდონი“.
* [[1884]][[1885|-85]] წლებში აღადგინეს [[1862]] წელს ჩაინგრეული ჯაჭვის ხიდი.
სასტუმრო „ლონდონი’
* [[1892]] წელს ლუკა ასათიანმა მხარი დაუჭირა ექიმთა საზოგადოების ჩამოყალიბებას, რომელსაც დიმიტრი ნაზარიშვილი ხელმძღვანელობდა.
[[1884]][[1885|-85]] წლებში აღადგინეს [[1862]] წელს ჩაინგრეული ჯაჭვის ხიდი.
* ასათიანისა და გაბრიელ ეპისკოპოსის ერთობლივი ძალისხმევით [[1882]] წელს საფუძველი ჩაეყარა „პეტრე-პავლეს“ ეკლესიის მშენებლობას, რომელიც [[1903]] წელს დასრულდა.
[[1892]] წელს ლუკა ასათიანმა მხარი დაუჭირა ექიმთა საზოგადოების ჩამოყალიბებას, რომელსაც დიმიტრი ნაზარიშვილი ხელმძღვანელობდა.
* [[1890]]-[[1893]] წლებში აიგო ტაძარი, რომელსაც ამაღლების სახელი ეწოდა (საფიჩხიის მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია).
ასათიანისა და გაბრიელ ეპისკოპოსის ერთობლივი ძალისხმევით [[1882]] წელს საფუძველი ჩაეყარა „პეტრე-პავლეს“ ეკლესიის მშენებლობას, რომელიც [[1903]] წელს დასრულდა.
* რკინის მესერით შემოიღობა ცენტრალური ბულვარი.
[[1890]]-[[1893]] წლებში აიგო ტაძარი, რომელსაც ამაღლების სახელი ეწოდა(საფიჩხიის მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია)
 
რკინის მესერით შემოიღობა ცენტრალური ბულვარი.
== [[ილია ჭავჭავაძე|ილია ჭავჭავაძესთან]]სთან მეგობრობა ==
ილიას სახალხო-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პატრიოტთა ჯგუფში ლუკა ასათიანს ერთ-ერთი მოწინავე ადგილი ეკავა და დიდი პატივისცემითაც სარგებლობდა.
 
ცნობიალია, რომ როგორც ქუთაისის, ასევე ბათუმის[[ბათუმი]]ს ქალაქის თავად ლუკა ასათიანის კანდიდატურა [[ილია ჭავჭავაძე|ილია ჭავჭავაძემ]] წარადგინა და მხარს უჭერდა მის ამ პოსტებზე დამტკიცებას, შემთხვევითი არც ის იყო, რომ [[გაზეთი ივერია|გაზეთ „ივერია“]]-ს პირველი ნომრის გამოსვლასთან დაკავშირებით რედაქტორის მიერ [[თბილისი|თბილისში]] მოწყობილს დარბაზობას ლუკა ასათიანიც ესწრებოდა.
== ბათუმში გატარებული წლები ==
 
== ბათუმში გატარებული წლები ==
ქალაქი ბათუმის სათათბიროს პირველი არჩევნები [[1894]] წელს გაიმართა, სადაც 35 ხმოსანი და ცხრა კანდიდატი აირჩიეს. [[1895]] წლის [[25 იანვარი|25 იანვარს]] ქალაქის გამგეობის თანამდებობის პირების არჩევნები მოეწყო, რის შედეგადაც ქალაქის თავად ლუკა ასათიანი აირჩიეს, ქალაქის გამგეობის მდივნად კი ივანე მესხი.
 
ქალაქის სათათბიროს მეორე არჩევნები [[1898]] წელს გაიმართა. ქალაქის თავად კვლავ ლუკა ასათიანი აირჩიეს, რომელმაც დიდი ღვაწლი დასდო [[ბათუმის ოკრუგი|ბათუმის]] განაშენიანებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიებზე ჭაობის ამოშრობა, კაპიტალურად გაყვანილი სანიაღვრე კანალიზაციის არხები (მათ შორის ჟილინსკისა და ივანოვის არხები), რომლებმაც მთელი ქალაქი გადაკვეთეს. პარალელურად წარმოებდა ქალაქის დადაბლებული ადგილების ხრეშითა და გრუნტით მოზვინვა. ყოველივე ამან განაპირობა ქალაქში ჭაობიანი[[ჭაობი]]ანი ადგილების დაშრობა და მეტად საშიში ავადმყოფობის მალარიის მოსპობა. შედეგად შესაძლებელი გახდა ახალი ქუჩების გაყვანა და ნაწილის კეთილმოწყობა.
ლუკა ასათიანის პირადი ინიციატივით დაიწყო [[ბათუმი|ბათუმის]] საბჭოს შენობის აგება, რომელიც დღესაც ამშვენებს ქალაქს. მისივე მმართველობის პერიოდშია აშენებული ახლანდელი რესპუბლიკური საავადმყოფო, რომელიც აჭარის მოსახლეობას დღესაც ემსახურება. ლუკა ასათიანი დიდ ყურადღებას უთმობდა ბათუმში განათლების აღმავლობის საქმეს. მისი ინიციატივით ქალაქში უმოკლეს ვადაში ყველა ეროვნებისათვის მათ ენაზე დაწყებითი კლასები გაიხსნა.
 
ლუკა ასათიანის პირადი ინიციატივით დაიწყო [[ბათუმი|ბათუმის]] საბჭოს შენობის აგება, რომელიც დღესაც ამშვენებს ქალაქს. მისივე მმართველობის პერიოდშია აშენებული ახლანდელი რესპუბლიკური საავადმყოფო, რომელიც აჭარის მოსახლეობას დღესაც ემსახურება. ლუკა ასათიანი დიდ ყურადღებას უთმობდა ბათუმში განათლების აღმავლობის საქმეს. მისი ინიციატივით ქალაქში უმოკლეს ვადაში ყველა ეროვნებისათვის მათ ენაზე დაწყებითი კლასები გაიხსნა.
 
ლუკას ხშირად ბათომის მოურავადაც მოიხსენებდნენ. დ. მესხსი თავის მოგონებებში (1940 წელი) წერს ქალაქის მოურავ ლუკა ასათიანს თავის კარგი ხასიათით, პატიოსნებითა და მუყაითი საქმიანობით დიდი პატივისცემა ჰქონდა დამსახურებული, „ნათათრი“, ვითომ „ქალაქი“ ბათომი მინგრეულ-მონგრეული, ჭუჭყიანი, მალე აღორძინდა, გაშენდა, გალამაზდა... ქალაქის თვითმართველობას, როდესაც იქ ლუკა ასათიანი, გრ. ვოლსკი (პოეტი უმწიფარიძე) და [[ივანე მესხი]] მსახურობდნენ და ხმოსნებად დიდი ნაწილი ქართველები იყვნენ, თვალსაჩინო ღვაწლი მიუძღვის ბათომის ფერისცვალების საქმეში.
 
== გარდაცვალება ==
[[ფაილი:Luka asatianis dzegli batumshi.jpg|მინიატიურა|ლუკა ასათიანის სკულპტურის გახსნა ასათიანის ქუჩაზე, ბათუმის მერიის წინ]]
ლუკა ასათიანი [[1901]] წელს, 65 წლის ასაკში, ქალაქ ბათუმში გარდაიცვალა. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელ ქვიტირში, საფლავი სავარაუდოდ განთავსებულია ქვიტირის ეკლესიაში. ქუთაისსა და ბათუმში მცხორებმა მადლიერმა თანამოქალაქეებმა, ამ საუკუნის დასაწყისში, ორ ქუჩას მისი სახელი დაარქვა. [[2013]] წელს ბათუმში ლუკა ასათიანის სახელობის ძეგლიც გაიხსნა.
* ლუკა ასათიანის ცხოვრება და მოღვაწეობა / რ. სურმანიძე. - თბ., 2011. - გვ.59-74
* ბათუმის პირველი ქალაქისთავი / შოთა გუჯაბიძე // ბათუმელები. - ბათუმი, 2013. - 20-26 მაისი. - N 18(488). - გვ. 14- ბათომი
* ქალაქისთავები : ბათუმის ქალაქად ქცევის ისტორია / ნანა კვაჭაძე // ბათუმელები. - ბათუმი, 2011. - 26 სექტემბერი-2 ოქტომბერი. - N 35(479.223). - გვ. 11
 
{{DEFAULTSORT:ასათიანი, ლუკა}}
 
[[კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები]]