ხოსროიდები: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
{{სამეფო დინასტია
'''ხოსროვიანები, ხოსროიანები, ხოსროიდები''' — მეორე ქართული სამეფო დინასტია [[ფარნავაზიანები|ფარნავაზიანთა]] შემდეგ [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონებამდე]]. მართავდა იბერიას და კოლხეთს ახ. წ-აღ. [[III საუკუნე|III]]-[[VIII საუკუნე|VIII]] საუკუნეებში.
| დინასტიის გვარი =ხოსროვიანები
| გერბი =[[ფაილი:Svetitskhoveli fresco. King Mirian.jpg|230px|მირიან III-ის ფრესკა სვეტიცხოველში]]
| ქვეყანა =[[იბერიის სამეფო]]<br />[[ქართლის საერისმთავრო]]
| ფუძე დინასტია =მიჰრანთა საგვარეულო ({{lang-fa|خاندان مهران}})
| ტიტულები = [[მეფე|მეფეები]]<br />[[ერისმთავარი|ერისმთავრები]]
| მიმართვის ფორმა = მონარქია
| დამაარსებელი = [[მირიან III]]<br /><small>(ქართლის მეფე)</small>
| უკანასკნელი მმართველი = [[ჯუანშერ II]]<br /><small>(ქართლის ერისთავი)</small>
| ამჟამინდელი მეთაური =
| დაარსდა =[[306]] წელს
| დაიშალა = [[787]] წელს
| ტახტიდან ჩამოგდება =
| cadet branches =
| ეროვნება =[[ქართველები]]
}}
 
'''ხოსროვიანები''', '''ხოსროიანები''', '''ხოსროიდები''' — მეორე ქართული სამეფო დინასტია [[ფარნავაზიანები|ფარნავაზიანთა]] შემდეგ [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონებამდე]]. მართავდა იბერიას და კოლხეთს ახ. წ-აღ. [[III საუკუნე|III]]-[[VIII საუკუნე|VIII]] საუკუნეებში.
 
==ისტორია==
დინასტიას სათავე დაუდო [[სპარსეთი]]ს შაჰის, [[ხოსრო დიდი]]ს უფროსმა ვაჟიშვილმა მიჰრანმა, რომელიც ქართულ ისტორიაში ცნობილია [[მირიან III |მირიან მეფის]] სახელწოდებით. ფარნავაზიანთა დინასტიის ხოსროვიანთა დინასტიით ჩანაცვლება გამოიწვია უკანასკნელი ფარნავაზიანი მეფის [[ასფაგური]]ს გარდაცვალებამ სპარსეთის წინააღმდეგ ბრძოლისას, როდესაც [[სომხეთი|სომხეთსა]] და [[ქვემო ქართლი|ქვემო ქართლში]] შემოჭრილი სპარსთა მარბიელი ლაშქრის წინააღმდეგ [[ოსეთი]]დან მოკავშირეების გამოყვანას აპირებდა. ასფაგურს მემკვიდრე ძე არ დარჩა.
 
{{ციტატა|,,და ესე ასფაგურ იყო უკანაჲსკნელი მეფე ფარნავაზიანთა ნათესავისაჲ"<ref>ლეონტი მროველი-ცხოვრება ქართველთა მეფეთა. ქართლის ცხოვრება. ტომი I. გვ. 52. ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა. თბ. 2012</ref>}}
 
{{ციტატა|,,ხოლო დაესრულნეს მეფენი ქართლისანი ფარნავაზიანნი."<ref>ლეონტი მროველი-ცხოვრება ქართველთა მეფეთა. ქართლის ცხოვრება. ტომი I. გვ. 53.</ref> }}
 
{{ციტატა|,,და არა ესუა ამას ასფაგურს ძე, არამედ ესუა ასული ერთი."<ref>ლეონტი მროველი-ცხოვრება ქართველთა მეფეთა. ქართლის ცხოვრება. ტომი I. გვ. 55.</ref>}}
 
{{ციტატა|,,და არა ესუა ამას ასფაგურს ძე, არამედ ესუა ასული ერთი."<ref>ლეონტი მროველი-ცხოვრება ქართველთა მეფეთა. ქართლის ცხოვრება. ტომი I. გვ. 55.</ref>}}
==ქართლის მეფობა==
უმეფოდ დარჩენილმა ქართულმა არისტოკრატიამ მაიჟან სპასპეტის მეთაურობით სპარსეთის შაჰს ქვეყნის დანდობა და მემკვიდრედ 7 წლის მიჰრვანი სთხოვა გასამეფებლად. მას მეუღლედ ასფაგურის ასული აბეშურა შერთეს, რითაც ხაზი გაესვა პირველი დინასტიის მემკვიდრეობითობის უფლების კანონიერ გადასვლას მეორე დინასტიაზე. ხოსროვიანები ამრიგად ქართლის სომხური დინასტიის მეფეებს – არშაკიდებსაც დაუნათესავდნენ, ვინაიდან ასფაგური მამით ფარნავაზიანი, ხოლო დედით არშაკიდი იყო. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით კი მირიანი ქართლის მეფე, [[რევ II]]-ს ძე უნდა ყოფილიყო.''
 
15 წლის მირიანს აბეშურა დედოფალი გარდაეცვალა.
 
{{ციტატა|,,მოუკუდა ცოლი, ასული ქართველთა მეფისაჲ, და დაესრულა ამას ზედა მეფობაჲ და დედოფლობაჲ ფარნავაზიანთა მეფეთაჲ."<ref>ლეონტი მროველი-ცხოვრება ქართველთა მეფეთა. ქართლის ცხოვრება. ტომი I.იქვე. გვ. 55</ref>}}
 
ახალ მეუღლედ ბიზანტიის სამხედრო მინისტრის, პონტოელი ლოგოთეტის ასული ნანა მოიყვანა. სწორად ამ დროს, მირიან მეფეს, ნანა დედოფალს და [[წმინდა ნინო]]ს უკავშირებს ქართული საისტორიო ტრადიცია მირიანის ბიზანტიური საგარეო პოლიტიკური ვექტორის არჩევას, რაც გამოიხატა [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადებით. ამ გადაწყვეტილებამ დიდი გავლენა იქონია [[საქართველო]]ს სახელმწიფოებრიობაზე და [[ისტორია]]ზე. მირიანი ერთ-ერთ უდიდეს მეფედ შემორჩა საქართველოს ისტორიას.
VI საუკუნის დასაყისში გუარამის მემკვიდრებმა სცადეს ქართლის ხელახალი გაერთიანება სპარსეთის ეგიდით, რასაც ბიზანტიიდან მწვავე რეაქცია მოჰყვა-იმპერატორმა [[ჰერაკლე (ბიზანტია)|ჰერაკლემ]] [[627]] წელს ალყაში მოაქცია და აიღო თბილისი. ერისმთავრის ტიტული გადაეცა [[ადარნერსე I]]-ს, დინასტიის უფროსს კახეთის შტოდან. მოგვიანებით უკვე [[არაბები|არაბთა]] შემოსევებმა ადარნერსე II აიძულა ხალიფის სიუზერენიტეტი მიეღო.
 
===დინასტიის დაცემა===
[[VII საუკუნე|VII საუკუნის]] ბოლოს ერისმთავრობა გუარამის მემკვიდრეებისმ, ჯავახეთ-კლარჯეთის შტოს ხელში გადავიდა. კახეთის შტოს სამართავად კახეთი დარჩა. თუმცა არაბების გამუდმებულმა შემოსევებმა შინაომებთან შედარებით ახალი-ეგზისტენციალური საფრთხე გაუჩინა ქვეყანას. [[VIII საუკუნე|VIII საუკუნის]] მიწურულს კახეთის შტოს წარმომადგენელი არჩილი სასტიკად აწამებს არაბებმა. მისი ვაჟი იოვანე [[ეგრისი|ეგრისში]] გაიქცა. შეწყვიტა არსებობა ჯავახეთ-კლარჯეთის შტომაც. მისი წარმომადგენელი [[ჯუანშერ ჯუანშერიანი]] კი კახეთში გაიქცა, სადაც ადარნერსე ერუშეთელ-არტაანელის ასულზე ლატავრაზე დაქორწინდა.
 
[[VII საუკუნე|VII საუკუნის]] ბოლოს ერისმთავრობა გუარამის მემკვიდრეებისმმემკვიდრეების, ჯავახეთ-კლარჯეთის შტოს ხელში გადავიდა. კახეთის შტოს სამართავად კახეთი დარჩა. თუმცა არაბების გამუდმებულმა შემოსევებმა შინაომებთან შედარებით ახალი - ეგზისტენციალური საფრთხე გაუჩინა ქვეყანას. [[VIII საუკუნე|VIII საუკუნის]] მიწურულს კახეთის შტოს წარმომადგენელი არჩილი სასტიკად აწამებსაწამეს არაბებმა. მისი ვაჟი იოვანე [[ეგრისი|ეგრისში]] გაიქცა. შეწყვიტა არსებობა ჯავახეთ-კლარჯეთის შტომაც. მისი წარმომადგენელი [[ჯუანშერ ჯუანშერიანი]] კი კახეთში გაიქცა, სადაც ადარნერსე ერუშეთელ-არტაანელის ასულზე ლატავრაზე დაქორწინდა.
 
უკვე გუარამ მამფალის დროიდან დინასტიის არაოფიციალურ სახელწოდებად იქცა ბაგრატიონები, გამომდინარე გუარამის მამის-ვახტანგ გორგასლის სიძის-ბაგრატის სახელიდან. ჯუანშერ-ჯუანშერიანის ქორწინებამ ბაგრატიონთა სამთავრო სახლის წარმომადგენელზე - ლატავრა ერუშეთელ-არტაანელზე გაამყარა ხოსროვიანების კავშირი ბივრიტიანთა (ბაგრატიონთა) სახლთან, რომელნიც [[ოძრხე|ოძრხის]] ერისთავები იყვნენ ჯერ კიდევ ფარნავაზიანთა დინასტიის მეფობისას. ჯუანშერ ჯუანშერიანი უკვე თავადაც იყო ბაგრატიონი (ბივრიტიანი) მამის ხაზით გუარამ მამფალის მემკვიდრეობიდან გამომდინარე. დედით ხოსროვიანი და მამით ბაგრატიონი ჯუანშერ ჯუანშერიანის და მამით ბაგრატიონი ლატავრას ქორწინებამ დაასრულა ხოსროვიანების დინასტიის მმართველობა [[807]] წელს და გადასცა იგი ახალ, მესამე დინასტიას-ბაგრატიონებს.
 
==ლიტერატურა==
478

რედაქტირება