აშური (ქალაქი): განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|1130}}
'''აშური''' — ანტიკური [[ასურეთი]]ს ერთ-ერთი [[დედაქალაქი]]. მდებარეობს [[მდინარე]] [[ტიგრი]]ს დასავლეთ ნაწილში, თანამედროვე [[ერაყი]]ს ტერიტორიაზე. სახელი „აშური“ მომდინარეობს ასურეთის ღვთაების [[ასური]]სგან. ასური მიიჩნეოდა ასურეთის მთავარ ღმერთად და მესოპოტამიურ მითოლოგიაში გათანასწორებული იყო ბაბილონელების მთვარმთავარ ღმერთთან - [[მარდუქი|მარდუქთან]].
 
მიუხედავად იმისა, რომ [[2003]] წელს ერაყში მიმდინარეობდა საბრძოლო მოქმედებები, მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ორგანიზაცია – [[იუნესკო]] – შევიდა ერაყში და მოკლე ნუსხა გააკეთა აშურის შესახებ.
 
აშურის ადგილმდებარეობის გამოკვლევა დაიწყო [[1898]] წელს გერმანელი არქეოლოგების მიერ. არქეოლოგიური გათხრები დაიწყო [[1900]] წელს [[ფრიდრიხ დელიჩი]]ს მეთაურობით, რომელიც გაგრძელდა [[1903]]-[[1913]] წლებში გერმანიის აღმოსავლეთმცოდნეობის გუნდის მიერ, [[რობერტ კოლდევი]]ს ხელმძღვანელობით, მოგვიანებით კი [[ვოლტერ ანდრე]]ს მიერხელმძღვანელობით. ცოტა მოგვიანებით აშურის არქეოლოგიური გათხრები აწარმოა [[მიუნხენი]]ს უნივერსიტეტმა და ბავარიის კულტურის სამინისტრომ [[1990]] წელს. [[1988]]-[[1989]] წლებში აშურის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური ძეგლები მუშავდებოდა რ. დიტმენის სახელით, გერმანული კვლევის საფუძველზე.
 
აშური იყო სახელი, რომელიც იმართებოდა ქალაქის „ღვთებრივი მზრუნველობით“. მოგვიანებით იგი ასურულ ლიტერატურაში გამოჩნდა შემდეგი ფორმით ან-სარ, რომელიც სავარაუდოდ იკითხებოდა როგორც აშური. ღვთაების სახელი დაწერილია როგორც A-sur ან As-sur და ნეო-ასურელები ხშირად ამოკლებდნენ მას როგორც As.
ეს სახელი ძირითადად გამოხატავდა ზეცის პატრონის ღვთაების An-sar-ის სახელს, განსხვავებით დედამიწის მეპატრონის ღვთაების Ki-sar-გან.
 
[[არქეოლოგია]]მ გამოააშკარავა, რომ აშურის ტერიტორია დაპყრობილი იყო [[ქრისტე]]ს შობამდე III ათასწლეულის შუა პერიოდში. ეს იყო შუმერულ პერიოდში, სანამ ასურული სახელმწიფო წარმოიქმნებოდა.
 
ნეო-შუმერული ურის III დინასტიის კოლაფსის შემდეგ ([[ძვ. წ. 1940]] წ.) ასურეთში სწრაფად იწყო განვითარება [[ვაჭრობა]]მ. სავაჭრო მარშრუტი შეადგენდა მანძილს აშურიდან ანატოლიამდე, სადაც ასურელმა ვაჭრებმა დააარსეს სავაჭრო კოლონიები. ეს აზიური კოლონიები იწოდებოდა როგორც „Karum”, რომლებიც ძირითადად ვაჭრობდნენ ბამბაზე და თუნუქზე.
 
პირველი დიდი ტაძრები აღმართული იყო ასურეთში. ეს იყო ღმერთ „Assur”-ის და ამინდის ღვთაების „Adad“-ის ტაძრები. სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო პირველი ციხესიმაგრეების მშენებლობა.
აშური იყო [[შამშიადადი]]ს სახელმწიფოს დედაქალაქი ძვ. წ. 1813-1781 წლებში. მან განავრცო ქალაქის ძალაუფლება და გავლენა მდინარე ტიგრის ველამდე. ამ პერიოდში დიდი სამეფო სასახლე იქნა აშენებული. სახელმწიფომ არსებობა დაასრულა, მაშინ როდესაც [[ხამურაბი|ხამურაბმა]] აშურის ტერიტორია თავის სახელმწიფოს შეუერთა შამშიადადის სიკვდილის შემდეგ.
 
აშური იყო [[შამშიადადი]]ს სახელმწიფოს დედაქალაქი ძვ. წ. 1813-1781 წლებში. მან განავრცო ქალაქის ძალაუფლება და გავლენა მდინარე ტიგრის ველამდე. ამ პერიოდში დიდი სამეფო სასახლე იქნა აშენებულიაშენდა. სახელმწიფომ არსებობა დაასრულაშეწყვიტა, მაშინ, როდესაც [[ხამურაბი|ხამურაბმახამურაბიმ]] შამშიადადის სიკვდილის შემდეგ აშურის ტერიტორია თავის სახელმწიფოს შეუერთა შამშიადადის სიკვდილის შემდეგ.
ასურეთმა დამოუკიდებლობა დაიბრუნა [[ძვ. წ. XIV საუკუნე]]ში. ნეო-ასურულ პერიოდში სამეფო რეზიდენცია გადავიდა სხვა ასურულ სახელმწიფოში ძვ. წ. 912-859 წლებში. [[ასურნასირფალ II]] (884-859 წლებში ჩვ. წ. აღ-მდე) დედაქალაქი აშურიდან ქალაქ [[ქალხუ]]ში გადაიტანა, მაგრამ მიუხედავად ამისა აშური კვლავ რჩებოდა იმპერიის რელიგიურ ცენტრად, ეროვნული ღმერთის აშურის ტაძრის გამო.
 
ასურეთმა დამოუკიდებლობა დაიბრუნა [[ძვ. წ. XIV საუკუნე]]ში. ნეო-ასურულ პერიოდში სამეფო რეზიდენცია გადავიდა სხვა ასურულ სახელმწიფოში ძვ. წ. 912-859 წლებში. [[ასურნასირფალ II|ასურნასირფალ II-მ]] (884-859 წლებში ჩვ. წ. აღ-მდე) დედაქალაქი აშურიდან ქალაქ [[ქალხუ]]ში გადაიტანა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, აშური კვლავ რჩებოდა იმპერიის რელიგიურ ცენტრად, ეროვნული ღმერთის, აშურის, ტაძრის გამო.
 
[[ძვ. წ. 100]] წლიდან ახ. წ. [[270]] წლამდე აშური მნიშვნელოვანი მმართველი ცენტრი გახდა. ასუროლოგიასირიოლოგ სიმო პარპოლას მიხედვით ქალაქს შეიძლება ჰქონოდა ავტონომიის სახელი.
 
აშური შეტანილია [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში, რომელიც წარმოადგენს ძველ არქეოლოგიურ მხარეს.