ჩუქჩები: განსხვავება გადახედვებს შორის

14,499 ბაიტი დაემატა ,  4 წლის წინ
არ არის რედაქტირების რეზიუმე
 
მემკვიდრეობა გადადის მთავარი მემკვიდრის ხელში, ის იღებს სახლს და მისი გამგებლის როლსაც ითავსებს . უშვილო მამაკაცს , რომელიც ბოლოს მოახლოებას გრძნობს , ქონების დატოვება ნათესავისთვის ან მეგობრისთვის შეუძლია, მაგრამ უმეტეს შემთხვევებში ისინი შვილად იყვანენ ბავშვებს. თუ მთავარი მემკვიდრე ქალიშვილია , რომელიც გათხოვების შემდეგ მამის სახლში დარჩა მას იგივე უფლებები ენიჭება რაც ვაჟს ექნებოდა. სხვაგან გადასული გათხოვილი ქალიშვილი მიიღებს მხოლოდ მის სახელზე გამოყოფილს. უშვილო ქვრივს არ აქვს წილი მემკვიდრეობაში, ის საკუთარ ოჯახში ბრუნდება. სიძესაც საკუთარ ოჯახში მოუწევს დაბრუნება ხელცარიელს თუ მისი ცოლი გარდაიცვლება და ის ამ ოჯახის სხვა ქალზე არ დაქორწინდება. ახალგაზრდა ქვრივს პატარა ბავშვებით უფლება ექნება მემკვიდრეობაზე თუ ის მამაკაცის ოჯახში დარჩება და გათხოვდება. თუ ის საკუთარ სახლში დაბრუნებას გადაწყვეტს ის ყველაფერს კარგავს , ბავშვების წაყვანის უფლება უნარჩუნდება მაგრამ წაყვანის შემთხვევაში მათი წილი მემკვიდრეობაში უქმდება. დროულ ქვრივს ახალგაზრდა ვაჟებით უნარჩუნდება მემკვიდრეობა და ის ხდება მფლობელი საკუთრებისა.
 
== სამართალი ==
 
=== საბჭოები ===
საბჭოები. - ძველ დროში , როცა რაიმე დანაშაული მოხდებოდა ოჯახის ან ჯგუფის შიგნით , მამაკაცებუ ბებრები თუ ახალგაზრდები იკრიბებოდნენ საბჭოზე, ახნიერი მამაკაცები სხდებოდნენ და განიხილავდნენ საკოტხს ახალგაზრდებს კი ფეხზე დგომა და მოსმენა უწევდათ. თუ დანაშაული მოიცავდა ორ ოჯახს ისინი ერთ საბჭოში შეიკრიბებოდნენ, ორივე ოჯაის უხუცესები ირჩევდნენ 1-2 სპიკერს, რომლებსაც მიმდევრობით უნდა ესაუბრათ. თუ საკითხი გადაწყვეტას არ ექვემდებარებოდა , უხუცესები " პატარა თამაშის" გამართვის უფლებას აძლევდნენ მონაწილე მხარეებს. ორივე მხარის [[შუბი|შუბით]] შეიარაღებულნი ეჯახებოდნენ ერთმანეთს დუელში.<ref name=":0">Boas, F., Smith, H. I., Teit, J. A., Farrand, L., Laufer, B., & Jochelson, W. (1900). ''Publications of the Jesup North Pacific Expedition''. New York: American Museum of Natural History.</ref>
 
=== მკვლელობები და სისხლის აღება ოჯახებს შორის ===
ყველაზე მძიმე დანაშაულად ითვლებოდა მკვლელობა და სასჯელი იყო შურისძიება. მკვლელობები იყოფოდა 2 ჯგუფად, ოჯახს შიგნით და მის გარეთ ჩადენილებად. მხოლოდ მეორე კატეკოგიის ჩამდენები არიან ვალდებულნი "სისხლის აღებაში" , პირველი კატეგორიისანი კი სრულებით გათავისუფლებულნი იყვნენ სასჯელისგან.<ref name=":0" />
 
<blockquote>" One day, Leivite'hin, while on some journey, happened to kill one of his</blockquote><blockquote>reindeer by a misdirected blow. After that his kinsmen resolved to take his</blockquote><blockquote>life. They said, "Otherwise he will be killed by somebody else, and we shall</blockquote><blockquote>have a feud on our hands." So his own brother came to his camp, and at</blockquote><blockquote>a favorable moment stabbed him in the back with a knife. This act was</blockquote><blockquote>approved by the common consent of all neighbors, because he was a "bad</blockquote><blockquote>one, a source of torment to the others" (e"'tqi tawemInn-I'Irgin), as they</blockquote><blockquote>expressed it.'" <ref name=":0" /></blockquote>
 
=== მკვლელობა და შურისძიება ოჯახს გარეთ ===
ასეთი დანაშაულები იშვიათად თუ რჩება შურმიუგებელი, რადგან სირცხვილად ითვლება სისხლით არ აზღვევინო დამნაშავეს. მეგობარმაც უნდა აზღვევინოს ამხანაგის მკვლელს.
 
შურისგება უნდა განახორციელოს ნათესავმა მამის მხრიდან , მოხოდ ასეთების არ ყოფნის შემთხვევაში ასრულებს შურისმაძიებლის როლს დედის ხაზის წარმომადგენელი. სიძე , რომელიც ცხოვრობს ცოლის ოთახში მიღებულია როგოც ნაშვილები ვაჟი , ამიტომ ის მოანაწილეობას იღებს შურისძიების პროცესში. ცალკე მცხოვრები სიძე აღიქმება , როგორც დედის მხრის ნათესავი, ანუ მას მონაწილეობა შეიძლება არ მოეთხოვოს, სანამ მშობლების ყველა ნათესავი არ მოისაზრება ამ როლზე. ხშირია ისეთი შემთხვევები , როცა შორეულ ნათესავს არ უნდა შურისძიებაში მონაწილეობის მიღება , მითუმეტეს ისეთ შემთხვევებში , როცა მოწინააღმდეგე ძალიან ძლიერია.
 
როგორც წესი შურისგება პირველივე სისხლის აღებაზე ჩერდება , იშვიათია" შურისძიების შურისძიებები".ხალხურ ზღაპრებში ეს თემა ძალიან პოპულარულია და ზედმიწევნითი
 
დეტალურობით არის აღწერილი. ჩუქჩებს ჯეროდათ იმისიც , რომ მელების, წავებისა და სხვა ცხოველების მახეში გაბმა შურისძიების სურვილით ხდება. მობადირეებს ჯერათ მარადიულად მიმდინარე სისხლისგების პროცესისა ცხოველებსა და ადამიანებს შორის.
 
=== მსუბუქი დანაშაულები ===
ასეთი დანაშაულების სასჯელში მოიაზრებოდა ფოზოკური დასჯა ან გადასახადით ანაზღაურება.
 
==== ქურდობა ====
<blockquote>მისაგები მსგავსი დანაშაულისა იყო ან ფიზიკური შეჯიბრი ან ფულადი ანაზღაურება. გადასახადის ოდენობა უნდა ყოფილიყო მოპარული ნივთისა და გარკვეული ნამატის ოდენობის შესაბამისი. თუ დამნაშავე დაჟინებით უარყოფდა დანაშაულს მისგან ძნელი ხდებოდა ანაზღაურების ან თვით მოპარული დივთის მიღება, და საქმეები მონაწილე მხარეების განძლეობაზე ხდებოდა დამოკიდებული. ცნობილია ასეთი შემთხვევა :</blockquote><blockquote>" One reindeer-breeder, a man of peaceful temper, lost a group of reindeer,</blockquote><blockquote>nine in number, which strayed away from the herd, as reindeer often do, and</blockquote><blockquote>could not be found. It appeared afterwards that they had gone to the herd</blockquote><blockquote>of one of the neighboring camps, and had been appropriated by the master.</blockquote><blockquote>His own camp assistant gave information of the fact; but the offender was</blockquote><blockquote>obstinate, and denied it till the end. Then the wronged man became angry,</blockquote><blockquote>and sent his people to seek retribution. His son and one of his neighbors</blockquote><blockquote>visited the herd of the offender in the latter's absence, and took from it two</blockquote><blockquote>strong driving-reindeer, one young buck well broken, and three reindeer of</blockquote><blockquote>the average sort. They said to the herdsmen, "Go and tell the master that</blockquote><blockquote>we did this." Still this was not enough. The next day they visited the camp</blockquote><blockquote>of the unfortunate thief. The nephew was of a quarrelsome disposition, and</blockquote><blockquote>said before departing, "Maybe he will show his anger. Then we will give</blockquote><blockquote>him a thrashing'." They came to the camp, and spent some time there talking</blockquote><blockquote>with the house-mates of the offender. He, however, sat quite silent and</blockquote><blockquote>looked at the ground. 'He had not the courage to pick a quarrel. The quarrelsome nephew belonged- to a strong family, and</blockquote><blockquote>the number of his brothers was six. After the visit, they went home and</blockquote><blockquote>divided the spoil. The young buck was given to the nephew. The son took</blockquote><blockquote>the team, and the father the remainder. The neighbors said, "It is enough</blockquote><blockquote>for him, because he lost something dear to his heart, the driving-reindeer."<ref name=":0" /></blockquote>
 
=== ქონებასთან დაკავშირებული კანონები ===
ოჯახის უფროსი(palerfamilias ) არის მიჩნეულიყველაფრის პატრონად და გამგებლად, მამას შეუძლია ზრდასრული ვჟისთვის მმართველობის გადაცემა სურვილისამებრ თუ ის ამას საჭიროდ ჩათვლის , თვითონ კი შვილის დამხმარის როლს ითავსებს. თუ ვაჟ ქორწინდება და ოჯახს აქვს მხოლოდ ერთ საძინებლიანი საცხოვრისი მამა შვილს უთმობს "უფროსის მხარეს" , იმ შემთხვევაში თუ მათ ცალ-ცალკე ცხოვრება მოუნდებად მამა შვილს არსებულ სახლს უთმობს თვითონ კი ახალი სახლი უნდა აიშენოს. მთლიან ოჯახს არ აქვს არანაირი უფლება მისი ერთი წევრის ინდივიდუალურ ქონებაზე .<ref name=":0" />
 
მემკვიდრეობა გადადის მთავარი მემკვიდრის ხელში , ის იღებს სახლს და მისი გამგებლის როლსაც ითავსებს . უშვილო მამაკაცს , რომელიც ბოლოს მოახლოებას გრძნობს , ქონების დატოვება ნათესავისთვის ან მეგობრისთვის შეუძლია, მაგრამ უმეტეს შემთხვევებში ისინი შვილად იყვანენ ბავშვებს. თუ მთავარი მემკვიდრე ქალიშვილია , რომელიც გათხოვების შემდეგ მამის სახლში დარჩა მას იგივე უფლებები ენიჭება რაც ვაჟს ექნებოდა. სხვაგან გადასული გათხოვილი ქალიშვილი მიიღებს მხოლოდ მის სახელზე გამოყოფილს.<ref name=":1">Sverdrup, H. U. (1938). With The People Of The Tundra. Oslo, Norway: Gyldendal Norsk Forlag. Retrieved from <nowiki>http://ehrafworldcultures.yale.edu/document?id=ry02-016</nowiki></ref> უშვილო ქვრივს არ აქვს წილი მემკვიდრეობაში, ის საკუთარ ოჯახში ბრუნდება. სიძესაც საკუთარ ოჯახში მოუწევს დაბრუნება ხელცარიელს თუ მისი ცოლი გარდაიცვლება და ის ამ ოჯახის სხვა ქალზე არ დაქორწინდება. ახალგაზრდა ქვრივს პატარა ბავშვებით უფლება ექნება მემკვიდრეობაზე თუ ის მამაკაცის ოჯახში დარჩება და გათხოვდება. თუ ის საკუთარ სახლში დაბრუნებას გადაწყვეტს ის ყველაფერს კარგავს , ბავშვების წაყვანის უფლება უნარჩუნდება მაგრამ წაყვანის შემთხვევაში მათი წილი მემკვიდრეობაში უქმდება. დროულ ქვრივს ახალგაზრდა ვაჟებით უნარჩუნდება მემკვიდრეობა და ის ხდება მფლობელი საკუთრებისა.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
 
==ლიტერატურა==
5

რედაქტირება