რომის დაარსება: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(clean up, replaced: დაარსეს → დააარსეს (3) using AWB)
ლათინუსი მალე დაიღუპა [[რუტულები]]ს მეფე [[ტურნუსი|ტურნუსთან]] ბრძოლაში, რის შემდეგაც დამარცხებულმა რუტულება დახმარება ეტრუსკული ქალაქი [[ცერე]]ს მეფეს სთხოვეს. ეტრუსკებს აღელვებდათ ახალი სახელმწიფოს შექმნა და მიიჩნევდნენ მას თავისი უსაფრთხოებისთვის სახიფათოდ, ამიტომ დათანხმდნენ კავშირზე. ენეოსმა კი ასეთი განსაცდელის წინაშე გააერთიანა თავისი ერი აბორიგენებთან და ორივე ერს უწოდა [[ლათინები]]. ლათინების და ეტრუსკების ბრძოლაში ლათინებმა გაიმარჯვეს, ხოლო ენეოსი დაიღუპა, იგი დაკრძალეს მდინარე [[ნუმიკი|ნუმიკთან]] და [[იუპიტერი]] გვარის დამწყები.
 
ენეოსის სიკვდილის სემდეგშემდეგ მისი ვაჟი ასკანიუსი ჯერ პატარა იყო. ლავინიუმს კი მისი დედა (ზოგი ვერსიით კი დედინაცვალი) ლავინია მართავდა. როდესაც გაიზარდა, ლავინიუსმა გადაწყვიტა დაეტოვებინა აყვავებული ლავინიუმი ლავინიასთვის და დააარსა [[ალბანეთის ქედი]]ს ძირში ქალაქი [[ალბა-ლონგა]]. ასკანიუსის სიკვდილის შემდეგ კი გამეფდა მისი ვაჟი [[სილვიუსი]].
 
სილვუსის შთამომავლები იყვნენ ალბა-ლონგას მეფე [[ნუმიტორი]] და მისი ძმა [[ამულიუსი]]. ამულიუსმა ხელში ჩაიგდო ძმის ტახტი და მის ძმისშვილის, [[რეა სილვია]]ს შვილების გაჩენის საფრთხე რომ აეცილებინა თავიდან , დანიშნა იგი ქალღმერთ [[ვესტა (მითოლოგია)|ვესტას]] ქურუმად. თუმცა აღმოჩნდა, რომ რეა სილვია ორსულად იყო, რაც მიუღებელი იყო ვესტას ქურუმთა წესების მიხედვით, ამიტომ ქალი ყველასაგან მოშორებით დაამწყვდიეს.
ერთერთი ლეგენდის მიხედვით ტროადან ჩამოსულები შემთხვევით აღმოჩდნენ ლაციუმის ნაპირებთან. ქალები მგზავრობას ცუდად იტანდნენ, ამიტომ კაცების არყოფნაში ვინმე რომას შეგულიანებით გადაწვეს გემები. როდესაც კაცები დაბრუნდნენ, ჯერ განრისხდნენ, შემდეგ კი მოუწიათ ამ ადგილას დასახლება. ახალ ქალაქში ტროელებს საქმეები კარგად წაუვიდათ, და ამიტომ ქალაქს უწოდეს რომი, რომას პატივსაცემად.
 
სხვა ლეგენდით კი სახელი რომს დაარქვა რომამ, ენეოსისენეასის ცოლმა. კიდევ ერთი ვერსიით რომი დააარსა [[რომანუსი|რომანუსმა]], [[ოდისევსი]]ს ვაჟმა.
 
რომულუსის წარმოშვებაზეცწარმოშობაზეც ალტერნატიულ ვერსიას გვთავაზობს პლუტარქე, ერთერთი ლეგენდის თანახმად რომულუსი ენეოსისენეასის ვაჟი იყო და ის და რემუსი მცირეწლოვანები იყვნენ როდესაც იტალიაში მოხვდნენ. სხვა ლეგენდით კი რომულუსი რომას ვაჟია, ვინც გადაწვა გემები. პლუტარქეს კიდევ სხვა ვერსიებიც აქვს მოყვანილი, მაგრამ ეს ალბათ არაა რომის დაარსების შესახებ არსებული ლეგენდების სრული ჩამონათვალი.
 
== თანამედროვე ისტორიკოსების მოსაზრებები ==
თანამედროვე ისტორიკოსები ნდობის გარეშე უყურებენ რომის დაარსების შესახებ ლეგენდებს. ისინი ამ ლეგენდებს მხოლოდ ერთ რამეში ეთანხმებიან, ქალაქრ არ წამოშობილა სპონტანურად, ბუნებრივი დასახლების შედეგად. ამის ერთერთი მიზეზი ცუდი ჰავაა. [[მომზენი, თეოდორ|თეოდორ მომზენი]] მიიჩნევს რომ რომი თავის წარმოშობაში უნდა უმადლოდეს სტრატეგიულ განლაგებას. ტიბროსი იყო ლათინებისა და ეთუსკებსეტრუსკებს შორის ბუნებრივი საზღვარი, და რომი, რომელით თავდაპირველად [[პალატინის ბორცვი|პალატინის ბორცვზე]] ციხესიმაგრეს წარმოადგენდა, ასრულებდა ავანპოსტის ფუნქციებს. იგი ასევე მდებარეობდა ლათინების სავაჭრო გზების გზაჯვარედინზე, რამაც უზრუნველყო მისი მნიშვნელობა ვაჭრობაში. კიდევ ერთი, იგი მოხერხებული პორტი იყო როგორც საზღვაო გემებისთვის, ასევე მდინარეზე მოცურავე ნავებისთვის. ამრიგად ვისაც არ უნდა დაეარსებინა რომი, იგი დააარსეს როგორც თავდაცვის და სავაჭრო პუნქტი.
 
მომზენის მიხედვით<ref>დასაზუსტებელია მომზენის მიერ გამოყენებული წყაროები. ტიტუს ლივიუსს რამნებზე ლუცერიებზე და ტიციებზე არაფერი არ უწერია.</ref> რომის პირველი მოსახლეები სამი ტომის წარმომადგნლები იყვნენ, ორნი აქედან [[რამნები]] და [[ლუცერები]] ლათინური წარმოშვების იყვნენ, ხოლო [[ტიციები]] კი [[საბინები]] იყვნენ. ასეთი კავშირის სასარგებლოდ მეტყველებს ლეგენდა რომის დაარსების შესახებ, სადაც ნათქვამია, რომ რომაელთა და საბინთა ომის<ref>საბინებთან ომის და მათთან კავშირის შესახებ იხილეთ [[რომულუსი]]ს ბიოგრაფია.</ref> შედეგად საბინები გადმოსახლდნენ რომში და შეიქმნა სამი [[ტრიბი]], ორი ლათინური მესამე კი საბინური. იმავეს ადასტურებს ლინგვისტური ანალიზიც, [[ლათინური ენა|ლათინურ ენაში]] გაყოფა და ნაწილი არის '''tribuere''' (გასამება) და '''tribus''' (მესამედი).
206

რედაქტირება