ესპანეთის სამოქალაქო ომი: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(→‎პირველი დღეები: გასწორდა ბმულები)
}}
 
'''ესპანეთის სამოქალაქო ომი''' — მასშტაბური კონფლიქტი, რომელიც [[ესპანეთი|ესპანეთში]] მიმდინარეობდა 1936 წლის 17 ივლისიდან 1939 წლის 1 აპრილამდე. კონფლიქტი დაიწყო [[მანუელ ასანია]]ს [[მეორე ესპანეთის რესპუბლიკა|მეორე ესპანეთის რესპუბლიკის]] მთავრობის წინააღმდეგ [[ხუნტა|სამხედრო გადატრიალების]] მოწყობის მცდელობით [[ესპანეთის არმია|ესპანეთის არმიის]] გენერალთა ერთი ჯგუფის მიერ. ნაციონალისტების გაძლიერებას ხელს უწყობდა [[დამოუკიდებელ მემარჯვენეთა ესპანური კონფედერაცია]] (''Confederación Española de Derechas Autónomas'', ან C.E.D.A), [[კარლისტები]], და [[ფაშიზმი|ფაშისტური]] [[ესპანური ფალანგა|ფალანგა]] (''Falange Española de las J.O.N.S.'').<ref name="payne">პეინი, სტენლი [http://books.google.com/books?id=NiD3UeOCSGsC&pg=PA197&vq=mola&hl=es&source=gbs_search_r&cad=0_1#PPA203,M1 ''ფაშიზმი ესპანეთში, 1923-1977''], გვ. 200-203, 1999 ვისკონსინის უნივ. სტამბა</ref> ომი დასრულდა აჯანყებულთა ძალების გამარჯვებით, რესპუბლიკური მთავრობის დამხობით, და [[დიქტატურა|დიქტატურის]] დამყარებით, გენერალ [[ფრანსისკო ფრანკო]]ს მეთაურობით. სამოქალაქო ომის შემდეგ ყველა მემარჯვენე პარტია ფრანკოს რეჟიმის მმართველ პარტიაში გაითქვიფა.<ref name="paynepayne1">{{cite web|url=http://books.google.com/books?id=NiD3UeOCSGsC&dq |title=სტენლი გ. პეინი. ''ფაშიზმი ესპანეთში, 1923-1977'' |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2009-06-24}}</ref>
 
რესპუბლიკელებს (''republicanos'') მხარს უჭერდა [[საბჭოთა კავშირი]] და [[მექსიკა]], ხოლო აჯანყებულთა მიმდევრებს, ნაციონალისტებს (''nacionales''), მხარდაჭერა ჰქონდათ [[იტალიის სამეფო (1861–1946)|ფაშისტური იტალიისა]] და [[ნაცისტური გერმანია|ნაცისტური გერმანიისგან]], ასევე ავტორიტარული [[ესტადო ნოვო (პორტუგალია)|ესტადო ნოვოს]] რეჟიმისგან [[პორტუგალია]]ში. მიუხედავად იმისა, რომ [[აშშ]] ოფიციალურად ნეიტრალური იყო, ძირითადი ამერიკული კორპორაციები, როგორიცაა [[ტექსაკო]], [[ჯენერალ მოტორსი]], [[ფორდ მოტორსი]] და [[ფაირსტოუნი]] მნიშვნელოვან დახმარებას უწევდნენ ნაციონალისტ აჯანყებულებს სატვირთო მანქანების, საბურავების, სამანქანო ხელსაწყოებისა და საწვავის მუდმივი მიწოდებით.
პრიმო დე რივერას დიქტატურა შეცვალა ბერენგერას მთავრობამ, რომელიც მასების დამშვიდებას ნაწილობრივი დათმობებით ცდილობდა. მაგრამ მისმა ღონისძიებებმმა ვერ შეაჩერეს რევოლუციური მოძრაობის აღმავლობა ქვეყანაში. [[1931]] წლის [[14 თებერვალი|14 თებერვალს]] ბერენგერას მთავრობა გადადგა. ხელისუფლების სათავეში მოსული ასნარას მთავრობა ქვეყანაში მდგომარეობის განმუხტვას მუნიციპალური არჩევნების ჩატარების გზით შეეცადა, რომელიც რესპუბლიკელთა ბლოკის გამარჯვებით დასრულდა. [[14 აპრილი|14 აპრილს]] მეფე [[ალფონსო XIII]] იძულებული გახდა დაეტოვებინა ესპანეთი. შეიქმნა დროებითი რესპუბლიკური მთავრობა [[ალკალა სამორა]]ს მეთაურობით.
 
რესპუბლიკას საფრთხე ემუქრებოდა არა მარტო მონარქიული და კლერიკალური წრეების მხრიდან. ჯერ კიდევ [[1931]] წელს ესპანური ფაშიზმის იდეოლოგებმა — ლედესმამ და რედონდომ დაარსეს ფაშისტური პარტია „ნაციონალ-სინდიკალისტური შეტევის ხუნტა“ (შემოკლებით „ხონს“).<ref name="payne">Payne, Stanley [http://books.google.com/books?id=NiD3UeOCSGsC&pg=PA197&vq=mola&hl=es&source=gbs_search_r&cad=0_1#PPA203,M1 ''ფაშიზმი ესპანეთში, 1923-1977''], pp. 200-203, 1999 Univ. of Wisconsin Press</ref> ამ პარტიის პარალელურად ყოფილი დიქტატორის [[მიგელ პრიმო დე რივერა]]ს შვილმა — [[ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა]]მ დააარსა თავისი ფაშისტური პარტია „ესპანური ფალანგა“. [[1934]] წლის თებერვალში მოხდა „ესპანური ფალანგის“ გაერთიანება „ხონსთან“, რის შედეგადაც შეიქმნა ესპანეთის ფაშისტური პარტია, რომელსაც ეწოდებოდა „ესპანური ფალანგა და ხონსი“. [[1934]] წლის მიწურულისათვის ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა გახდა ამ პარტიისა და, მაშასადამე, ესპანური ფაშიზმის ბელადი.
 
== ომის დაწყება ==