ფარდობითობის თეორია: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(clean up, removed: {{Link FA|de}} using AWB)
[[ფაილი:Albert Einstein 1979 USSR Stamp.jpg|thumb|250px|<math>E=mc^2</math>]]
 
'''ფარდობითობის თეორია''', ფიზიკური თეორია, რომელიც შეისწავლის [[სივრცე|სივრცისა]] და [[დრო|დროის]] თვისებებს. ფარდობითობის თეორია [[კვანტური მექანიკა|კვანტურ მექანიკასთან]] ერთად თანამედროვე [[ფიზიკა|ფიზიკის]] საფუძველია. იგი ჩამოყალიბდა იმ ღრმა წინააღმდეგობათა გადალახვის შედეგად, რომლებიც წარმოიშვა კლასიკურ ფიზიკაში მექანიკური და ელექტრომაგნიტური მოვლენების თეორიების, როგორც ერთმანეთთან, ისე ექსპერიმენტთან შეთანხმების დროს. ამ წინააღმდეგობათა დასაძლევად აუცილებელი გახდა კლასიკური ფიზიკის ფუნდამენტური ცნებებისა და დებულებების შეცვლა. ეს ცვლილებები განსაკუთრებით შეეხო ჩვენს წარმოდგენებს სივრცესა და დროზე და მათთან [[მატერია|მატერიის]] კავშირს. ფარდობითობის თეორიამ გამოაშკარავა მოძრავი ობიექტის სივრცული და დროითი მახასიათებლების დამოკიდებულება [[ათვლის სისტემა|ათვლის სისტემის]] მიმართ ამ ობიექტის [[სიჩქარე|სიჩქარეზე]] და შემოიღო სივრცისა და დროის ერთიანი ოთხგანზომილებიანი კონტინუუმი – სივრცე–დრო. ყველა პროცესისათვის სივრცულ–დროითი კანონზომიერებანი ერთნაირია, რაც საშუალებას გვაძლევს ვილაპარაკოთ სივრცე–დროის თვისებებზე. [[ფარდობითობის ზოგადი თეორია]], ანუ [[გრავიტაცია|გრავიტაციის]] თეორია, სივრცულ–დროით თვისებებს შეისწავლის გრავიტაციულ ველში. ფარდობითობის სპეციალური თეორია ამ თვისებებს ისეთი მიახლოებით იკვლევს, როდესაც შესაძლებელია გრავიტაციული ეფექტების უგულებელყოფა. მაშასადამე, ეს თეორია ფარდობითობის ზოგადი თეორიის კერძო შემთხვევაა. ფარდობითობის სპეციალური თეორიას ხშირად [[აინშტაინი, ალბერტ|აინშტაინის]] ფარდობითობის თეორიას, ან მოკლედ ფარდობითობის თეორიას უწოდებენ.
[[ფარდობითობის ზოგადი თეორია]]
 
== იხილეთ აგრეთვე ==
[[ფარდობითობის სპეციალური თეორია]]
{{commons|Category:Theory of relativity}}
* [[ფარდობითობის ზოგადი თეორია]]
* [[ფარდობითობის სპეციალური თეორია]]
 
== ლიტერატურა ==
'''ფარდობითობის თეორია''', ფიზიკური თეორია, რომელიც შეისწავლის [[სივრცე|სივრცისა]] და [[დრო|დროის]] თვისებებს. ფარდობითობის თეორია [[კვანტური მექანიკა|კვანტურ მექანიკასთან]] ერთად თანამედროვე [[ფიზიკა|ფიზიკის]] საფუძველია. იგი ჩამოყალიბდა იმ ღრმა წინააღმდეგობათა გადალახვის შედეგად, რომლებიც წარმოიშვა კლასიკურ ფიზიკაში მექანიკური და ელექტრომაგნიტური მოვლენების თეორიების, როგორც ერთმანეთთან, ისე ექსპერიმენტთან შეთანხმების დროს. ამ წინააღმდეგობათა დასაძლევად აუცილებელი გახდა კლასიკური ფიზიკის ფუნდამენტური ცნებებისა და დებულებების შეცვლა. ეს ცვლილებები განსაკუთრებით შეეხო ჩვენს წარმოდგენებს სივრცესა და დროზე და მათთან [[მატერია|მატერიის]] კავშირს. ფარდობითობის თეორიამ გამოაშკარავა მოძრავი ობიექტის სივრცული და დროითი მახასიათებლების დამოკიდებულება [[ათვლის სისტემა|ათვლის სისტემის]] მიმართ ამ ობიექტის [[სიჩქარე|სიჩქარეზე]] და შემოიღო სივრცისა და დროის ერთიანი ოთხგანზომილებიანი კონტინუუმი – სივრცე–დრო. ყველა პროცესისათვის სივრცულ–დროითი კანონზომიერებანი ერთნაირია, რაც საშუალებას გვაძლევს ვილაპარაკოთ სივრცე–დროის თვისებებზე. [[ფარდობითობის ზოგადი თეორია]], ანუ [[გრავიტაცია|გრავიტაციის]] თეორია, სივრცულ–დროით თვისებებს შეისწავლის გრავიტაციულ ველში. ფარდობითობის სპეციალური თეორია ამ თვისებებს ისეთი მიახლოებით იკვლევს, როდესაც შესაძლებელია გრავიტაციული ეფექტების უგულებელყოფა. მაშასადამე, ეს თეორია ფარდობითობის ზოგადი თეორიის კერძო შემთხვევაა. ფარდობითობის სპეციალური თეორიას ხშირად [[აინშტაინი, ალბერტ|აინშტაინის]] ფარდობითობის თეორიას, ან მოკლედ ფარდობითობის თეორიას უწოდებენ.
*{{cite book |author=Bergmann, Peter G. |title=Introduction to the Theory of Relativity |publisher=Dover Publications |date=1976 |isbn=0-486-63282-2}}
*{{cite book|last=Brian|first=Denis|title=Einstein: a life|date=1995|publisher=J. Wiley|location=New York|isbn=0471114596}}
*{{cite book|last=Einstein|first=Albert|title=Relativity: The Special and General Theory|date=2005|publisher=Pi Press|location=New York|isbn= 0131862618|edition=The masterpiece science ed.|others=Translated by Robert W. Lawson}}
*{{cite book|last=Einstein|first=Albert|title=Albert Einstein, Autobiographical Notes|date=1979|publisher=Open Court Publishing Co.|location=La Salle, Ill.|isbn=0875483526|edition=A Centennial ed.|author2=trans. Schilpp |author3=Paul Arthur }}
*{{cite book|last=Einstein|first=Albert|title=Einstein's Essays in Science|date=2009|publisher=Dover Publications|location=Mineola, N.Y.|isbn=9780486470115|edition=Dover ed.|others=Translated by Alan Harris}}
*{{cite book|last=Einstein|first=Albert|title=The Meaning of Relativity|date=1956|origyear=1922|publisher=Princeton University Press|edition=5}}
*{{cite book|last=Ohanian|first=Hans C.|title=Einstein's Mistakes: The Human Failings of Genius|date=2008|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=9780393062939|edition=1st ed.}}
*{{cite book|last=Lavenda|first=Bernard H.|title=A New Perspective On Relativity: An Odyssey in Non-Euclidean Geometries |date=2011|publisher=World Scientific|location=Singapore|isbn= 9814340499 |edition=1st ed.}}
*{{cite book|last=Ludyk|first=Günter|title=Einstein in Matrix Form|date=2013|publisher=Springer|location=Berlin|isbn= 9783642357978 |edition=1st ed.}}
*{{cite book|last=Russell|first=Bertrand|title=The ABC of Relativity|date=1969|publisher=Allen & Unwin|location=London|isbn=0045210012|edition=3rd rev. ed}}
*{{cite book|last=Stephen|first=Hawking|title=A Briefer History of Time|date=2005|publisher=Bantam Dell|location=New York, NY|isbn=9780553804362|author2=Mlodinow, Leonard }}
*{{cite book|title=My Einstein|date=2006|publisher=Pantheon Books|location=New York|isbn=0375423451|edition=1. ed.|editor=Brockman, John}}
 
{{commons|Category:Theory of relativity}}
{{ფიზიკა}}
{{ფიზიკის დარგები}}