ქლორი: განსხვავება გადახედვებს შორის

clean up, removed: {{Link FA|sk}} using AWB
(clean up, removed: {{Link FA|sk}} using AWB)
{{ქიმიური ელემენტი|ქლორი / Chlorine (Cl)[[ფაილი:Chlorinegas.jpg|left|100px|]]|17|მოყვითალო-მომწვანო <br />გაზი. შხამიანი.|35,4527|100<|1254.9(13.01)|[Ne] 3s<sup>2</sup> 3p<sup>5</sup>|99|(+7e)27 (-1e)181 |3.16|0|7, 6, 5, 4, 3, 1, −1|( −33.6&nbsp;°C-თან)1,56|0.477|0.009|172.2|6.41 |238.6|20.41 |18.7|ორთორომბული|6.240|n/|n/a}}
{{ელემენტის დაფა
|ფერი= #FFCC00
|ქართული სახელი=ქლორი}}
'''ქლორი''' (Chlorum) ([[ბერძნული ენა|ბერძნ.]]chlōros მწვანეს ნიშნავს ), Cl, [[ელემენტთა პერიოდული სისტემა|ელემენტთა პერიოდული სისტემის]] VII ჯგუფის ქიმიური ელემენტი; ატომური ნომერი 17, ატომური მასა 35,453, t<sub>დნ</sub>- 101&nbsp;°C, t<sub>დუღ</sub> - 34,05&nbsp;°C, სიმკვრივე (აირადი ქლორისა)3,214 კმ/მ³, მოყვითალო-მომწვანო აირი; მიეკუთვნება ჰალოგენებს.
 
 
== ფიზიკური თვისებები ==
[[ფაილი:Chlorine-sample.jpg|left|170px|]]
ქლორი მომწამლავი, მოყვითალო მწვანე ფერის, მხრჩოლავი სუნის [[გაზი]]ა. 6,6 ატ. [[წნევა]]ზე და 20&nbsp;°C ქლორი ადვილად თხევადდება. 1 მოცულობა [[წყალი|წყალში]] იხსნება 2,3 მოცულობა ქლორი.
 
 
== ქლორის მიღება ==
[[ბუნება]]ში ქლორის ნაერთებში ქლორი თავის უარყოფით [[ვალენტობა]]ს ავლენს, ამიტომ თავისუფალი სახით მისაღებად საჭიროა მისი დაჟანგვა ელექტრონეიტრალურ მდგომარეობამდე. ლაბორატორიულ პირობებში ქლორი შეიძლება მივიღოთ კონცენტრირებული მარილმჟავას მოქმედებით რაიმე მჟანგავზე, როგორიცაა მაგალითად, MnO<sub>2</sub>, KMnO<sub>4</sub>, CaOCl<sub>2</sub> და სხვა.
 
ქლორის მიღებისას [[მანგანუმი]]ს მინარალის [[პიროლუზიტი]]ს MnO<sub>2</sub>-ის გამოყენებისას [[რეაქცია]] მიმდინარეობს განტოლებით:
::::::::::4 HCl + MnO<sub>2</sub> → MnCl<sub>2</sub> + 2 H<sub>2</sub>O + Cl<sub>2</sub>
[[ფაილი:Chlor 1a.jpg|right|200px|]]
ეს რეაქცია ორ ფაზად მიმდინარეობს: ჯერ წარმოიქმნება შედარებთ ნაკლებად მდგრადი ოთხვალენტიანი [[მანგანუმი]]ს ქლორიდი – MnCl<sub>4</sub>, რომელიც გათბობისას იშლება ორვალენტიან მანგანუმის ქლორიდად და თავისუფალ ქლორად:
# 4HCl + MnCl<sub>2</sub> → MnCl<sub>4</sub> + 2H<sub>2</sub>O
ამის შედეგად გამოიყოფა თავისუფალი ქლორი და წყალბადი, ხოლო ხსნარში დარჩება ნატრიუმის ტუტე NaOH. არ შეიძლება ქლორი წყლის ზემოთ შევაგროვოთ, რადგან იგი იხსნება წყალში. თუ წყალში გავხსნით NaCl–ს გაჯერებამდე, მასში ქლორის ხსნადობა მცირე იქნება. ამიტომ მოხერხდება ქლორის შეგროვება გაზომეტრში, რომელშიც წყლის ნაცვლად სუფრის მარილის ნაჯერი ხსნარია.
 
წარმოებაში მიღებულ ქლორს რკინის ბალონებში ინახავენ მაღალი წნევის ქვეშ. ჩაწნევის წინ ქლორს გააშრობენ, რადგან ტენიანი ქლორი რკინის ძლიერ კოროზიას იწვევს.
 
ქლორი მომწამლავია, ამიტომ მასთან მუშაობისას დიდი სიფრთხილეა საჭირო.
 
== ქლორის გამოყენება ==
ქლორი გამოიყენება მრავალი ნაერთის მისაღებად და კერძოდ, ქლორიანი კირის მოსამზადებლად, რომელიც ფართო გამოყენებას პოულობს სხვადსხვა მიზნებისათვის. თავისუფალი ქლორის მცირე მინარევი საკმარისია დაავადებათა გამომწვევი [[მიკრობი|მიკრობების]] მოსასპობად. ამიტომ [[წყალსადენი]]ს [[წყალი|წყალს]] დააქლორებენ. დაქროლებულ წყალში წარმოქმნილი მცირეოდენი მარილმჟავა სრულიად უვნებელია. თავისუფალი ქლორი და ქლორიანი [[წყალი]] გამოიყენება როგორც გამათეთრებელი საშუალება. ქლორით ათეთრებენ ქსოვილებს და [[ქაღალდი|ქაღალდს]]. ქლორის ნაერთები გამოიყენება[[სოფლის მეურნეობა|სოფლის მეურნეობის]] მავნებლებთან საბრძოლველად.
 
[[მეტალურგია]]ში ქლორი გამოიყენება იშვიათი და ფერადი [[მეტალები]]ს მისაღებად. ქლორის დიდი რაოდენობით ხმარებას [[მარილმჟავა]]ს წარმოქმნის.
 
ქლორის ჟანგბადოვან ნაერთებს შეესაბამება შემდეგი ჟანგბადოვანი მჟავები:
 
 
{| border="3" align="center" style="text-align: center; background: #FFFFFF;"
ქლორმჟავას შეესაბამება ქლორის ანჰიდრიდი Cl<sub>2</sub>O<sub>7</sub>
{{მთავარი|ჰიპოქლორიტი}}
[[ქვექლოროვანმჟავა]] და მისი მარილები – [[ჰიპოქლორიტები]] – უმდგრადობის გამო ადვილად გამოყოფენ ატომურ [[ჟანგბადი|ჟანგბადს]], რის გამოც ისინი ძლიერ მჟანგავებს მიეკუთვნებიან. ჰიპოქლორიტებიდან ყველაზე ფართო გამოყენება მოიპოვა [[კალციუმი]]ს მარილმა, რომელიც [[ქლორიანი კირი]]ს შემადგენლობაში შედის.
 
ქლორის ყველა ჟანგბადოვანი ნაერთი მჟანგავია.
{{Commons|Chlorine|ქლორი}}
 
{{თარგი:ჰალოგენები}}
{{თარგი:პერიოდული ცხრილი}}
 
[[კატეგორია:ქიმიური ელემენტები]]
[[კატეგორია:ჰალოგენები]]
[[კატეგორია:ორატომიანი არამეტალები]]
 
{{Link FA|sk}}
{{Link GA|de}}
49,737

რედაქტირება