ალფა კენტავრი: განსხვავება გადახედვებს შორის

clean up, removed: {{Link FA|de}}, {{Link FA|it}} using AWB
(clean up, removed: {{Link FA|de}}, {{Link FA|it}} using AWB)
| აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე2 = 5,71
}}
'''ალფა კენტავრი''' ''(α კენტავრი, α კენ; ასევე ცნობილია, როგორც "რაიჯელ კენტი" /ˈraɪdʒəl ˈkɛnt/)'' — ყველაზე კაშკაშა [[ვარსკვლავი]] კენტავრის სამხრეთ თანავარსკვლავედში. ის ღამის ცაზე სიკაშკაშით მესამეა. ალფა კენტავრის სისტემა 1,34 [[პარსეკი|პარსეკითაა]] (4,37 [[სინათლის წელიწადი]]) დაშორებული [[მზე|მზიდან]]. ეს სისტემა უახლოესია [[მზის სისტემა|მზის სისტემასთან]]. <ref name="S">{{cite journal
| author=Söderhjelm, Staffan | year=1999 | title=Visual binary orbits and masses post Hipparcos | journal=[[Astronomy and Astrophysics]] | volume=341 | issue=1 | pages=121–40 | doi= |bibcode = 1999A&A...341..121S }}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ შეუიარაღებელი თვალით სისტემაში 1 ობიექტი ჩანს, სინამდვილეში ალფა კენტავრი ორმაგი ვარსკვლავური სისტემაა (ზოგჯერ მოიხსენიებენ, როგორც ალფა კენტავრი AB), რომელთა საერთო ხილული [[ვარსკვლავიერი სიდიდე]] −0.27-ია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის სიკაშკაშით მესამეა (მზეს თუ არ ჩავთვლით) ღამის ცაზე <ref>http://interstellar.jpl.nasa.gov/interstellar/probe/introduction/neighborhood.html, Our Local Galactic Neighborhood, NASA</ref><ref>http://www.centauri-dreams.org/?p=14203, Into the Interstellar Void, Centauri Dreams</ref> −1,46 ვარსვლავიერი სიდიდის მქონე [[სირიუსი|სირიუსისა]] და -0,72-იანი კანოპის შემდეგ.
 
 
სისტემაში, ასევე შესაძლებელია, არსებობდეს, სულ ცოტა 1 პლანეტა - დედამიწის ზომის ალფა კენტავრი Bb, რომელიც, დადასტურების შემთხვევაში, დედამიწასთან ყველაზე ახლოს მდებარე [[ეგზოპლანეტა]] იქნება. პლანეტის მასა, სულ ცოტა, დედამიწის მასის 113%-ს უტოლდება <ref name = "Wall"/><ref name = "Dumusque">{{cite journal | last = Dumusque | first = X. | authorlink =
| coauthors = Pepe, F.; Lovis, C.; Ségransan, D.; Sahlmann, J.; Benz, W.; Bouchy, F.; [[Michel Mayor|Mayor, M.]]; [[Didier Queloz|Queloz, D.]]; Santos, N.; [[Stéphane Udry|Udry, S.]] | title = An Earth mass planet orbiting Alpha Centauri B | journal = [[Nature (journal)|Nature]] | volume = 490 | issue = | pages = | date = 2012-10-17 | url = http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1241/eso1241a.pdf | doi = 10.1038/nature11572 | accessdate = 2012-10-17|bibcode = 2012Natur.491..207D }}</ref> და ალფა კენტავრი B-ს გარშემო ბრუნავს 3,236 დღიანი პერიოდით.<ref name = "Wall">{{cite web | last = Wall | first = Mike | title = Discovery! Earth-Size Alien Planet at Alpha Centauri Is Closest Ever Seen | work = [http://www.space.com/ Space.Com web site] | publisher = TechMediaNetwork | date = 2012-10-16 | url = http://www.space.com/18089-earth-size-alien-planet-alpha-centauri.html | accessdate = 2012-10-17}}</ref> დედავარსკვლავის გარშემო 6 მილიონი კილომეტრით დაშორებულ პლანეტაზე, რომელიც ტოლია დედამიწისა და მზის დაშორების 4%-ის და მზისა და მერკურის დაშორების მეათედის, ტემპერატურა 1200 &nbsp;°C-ს მიაღწევს, რაც სიცოცხლის არსებობისთვის ზედმეტად ცხელია. თუმცა, ბოლო ხანებში (2013 წლის 10 ივნისი) გაკეთებული განცხადების მიხედვით, ალფა კენტავრი B-ს გარშემო მბრუნავი დედამიწის მსგავს პლანეტაზე გაკეთებული ადრინდელი განცხადებები შესაძლოა არ იქნეს მხარდაჭერილი.
 
==კომპონენტების აღნიშვნა==
'''ალფა კენტავრი A''' ორმაგი სისტემის უფროსი (ან პირველადი) წევრია, რომელიც ოდნავ დიდი და უფრო კაშკაშაა, ვიდრე [[მზე]]. ის მზის მაგვარი მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავია იგივე მოყვითალო ფერით,<ref name=csiro>{{cite web | title=The Colour of Stars | date=December 21, 2004 | work=Australia Telescope, Outreach and Education | publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation | url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html | accessdate=2012-01-16 }}</ref> რომლის ვარსკვლავური კლასიფიკაცია არის სპექტრული ტიპი G2 V.<ref name="RECONS" /> განსაზღვრული საერთო ორბიტალური პარამეტრებიდან, ალფა კენტავრი A 10%-ით უფრო მასიური და 23%-ით დიდია მზეზე.<ref name="eso">{{cite web | author=Kervella | first=Pierre | coauthors=Thevenin, Frederic | date=March 15, 2003 | url=http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2003/pr-05-03.html | title=A Family Portrait of the Alpha Centauri System | publisher=[[ESO]] | accessdate=2008-06-06 | archiveurl= http://web.archive.org/web/20080616125016/http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2003/pr-05-03.html| archivedate= 16 June 2008 | deadurl= no}}</ref> ამ ვარსკვლავის ბრუნვის სიჩქარე 2.7 ± 0.7 კმ/წმ<sup>−1</sup>-ია. გამოდის, რომ მას 22 დღიანი ბრუნვის პერიოდი აქვს,<ref name="aaa470">{{cite journal |last = Bazot | first=M. |coauthors = ''et al.'' |year = 2007 |title = Asteroseismology of α Centauri A. Evidence of rotational splitting |journal = [[Astronomy and Astrophysics]] |volume = 470 | issue=1 | pages=295–302 |doi = 10.1051/0004-6361:20065694 |bibcode = 2007A&A...470..295B |arxiv = 0706.1682 }}</ref> რომელიც მზის 25 დღიან ბრუნვის პერიოდზე ოდნავ სწრაფია.
 
'''ალფა კენტავრი B''' ორმაგი სისტემის კომპანიონი (ან მეორადი) ვარსკვლავია. ის ოდნავ პატარა და ნაკლებად კაშკაშაა მზეზე. ის მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავია K1 V სპექტრული ტიპით,<ref name="RECONS" /><ref name="FUSE Observations of alpha Centauri B">{{cite journal
| author =Datin, Kellie; Dewarf, LE.; Guinan, EF.; Carton, JM. | date=January, 2009 | title=FUSE Observations of alpha Centauri B | publisher=[[American Astronomical Society]] | bibcode=2009AAS...21340609D | volume =213 | page =200 | journal =American Astronomical Society}}</ref><ref name="RECONS" /> ანუ ის უფრო ნარინჯისფერია, ვიდრე პირველადი, უფროსი ვარსკვლავი. ალფა კენტავრი B მზეზე 90%-ით მსუბუქია, ხოლო რადიუსი 14%-ით მცირე აქვს. ბრუნვის სიჩქარე არის 1.1 ± 0.8 კმ/წმ<sup>−1</sup>-ია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი ბრუნვის პერიოდი 41 დღეა (1995 წლის გამოთვლებით, მისი ბრუნვის პერიოდი 36,8 დღე იყო). მიუხედავად იმისა, რომ უფროს ვარსკვლავზე ნაკლებად კაშკაშაა, ის რენტგენის დიაპაზონში უფრო მეტ ენერგიას ასხივებს.
 
'''ალფა კენტავრი C,''' ასევე ცნობილი, როგორც პროქსიმა კენტავრი, სპექტრული კლასის - M5 Ve<ref name="RECONS" /> ან M5 Vle ვარსკვლავია, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ის ან მთავარი მიმდევრობის პატარა ვარსკვლავია (V ტიპი), ან ქვეჯუჯა (VI) ემისიური ხაზებით. მისი B-V ფერის ინდექსი არის +1,90 და მისი მასა დაახლოებით 0.123 [[მზის მასა|M☉]],<ref name="SIMBAD">{{cite web |title = SIMBAD query result: V* V645 Cen&nbsp;– Flare Star |url = http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=proxima%20centauri | work=SIMBAD |publisher = [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] |accessdate = 2008-08-11}}&nbsp;— some of the data is located under "Measurements".</ref> ან [[129 იუპიტერის მასა]] არის. <ref name="ESO2003">{{cite news |author = Kervella, Pierre; Thevenin, Frederic |date = 2003-03-15 |title = A Family Portrait of the Alpha Centauri System: VLT Interferometer Studies the Nearest Stars |url = http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2003/pr-05-03.html |publisher = ESO |accessdate = 2007-07-09 | archiveurl= http://web.archive.org/web/20070607184018/http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2003/pr-05-03.html| archivedate= 7 June 2007 | deadurl= no}}</ref>
== რესურსები ინტერნეტში ==
[[კატეგორია:ვარსკვლავები]]
[[კატეგორია:კენტავრის თანავარსკვლავედი]]
 
{{Link FA|de}}
{{Link FA|it}}
49,737

რედაქტირება