სწორფრთიანები: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(Bot: 49 ენათაშორისი ბმული გადატანილია Wikidata-ზე, d:q167810)
{{ტაქსოდაფა *
[[ფაილი:Patanga japonica.jpg|thumb]]
| სახელი =სწორფრთიანები
'''სწორფრთიანები''' (Orthoptera ანუ saltatoria) — იმ [[მწერები]]ს რიგი, რომელთაც ახასიათებს არასრული გარდაქმნა. აქვთ მოგრძო, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, მღრღნელი პირის ორგანოები. სწორფრთიანების უმეტესობას აქვს ორი წყვილი ფრთა, ზედა ვიწროა და მკვრივი, გამოხატულად დაძარღვული, უკანა — ფართო, სიფრიფანა, მარაოსებრ იკეცება. ზოგს ფრთები დამოკლებული ან სულ არ აქვს. უკანა კიდურები სახტომია. მუცელი 10-ნაწევრიანია, ბოლოვდება დაუნაწევრებელი დანამატებით — [[ცერკები]]თ. ზოგი სახეობის დედლებში — [[კვერცხსადები]]თ.
[[| სურათის ფაილი: =Patanga japonica.jpg|thumb]]
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ტიპი =
| კლასი =
| რიგი =
| ოჯახი =
| გვარი =
| სახეობა =
| ლათ =Orthoptera ანუ saltatoria
| არეალის რუკა =
| iucnstatus =
| ვიკისახეობები =
| iucn =
| commons =
}}
'''სწორფრთიანები''' (Orthoptera ანუ saltatoria) — იმ [[მწერები]]ს [[რიგი (ბიოლოგია)|რიგი]], რომელთაც ახასიათებს არასრული გარდაქმნა. აქვთ მოგრძო, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, მღრღნელი პირის ორგანოები. სწორფრთიანების უმეტესობას აქვს ორი წყვილი ფრთა, ზედა ვიწროა და მკვრივი, გამოხატულად დაძარღვული, უკანა — ფართო, სიფრიფანა, მარაოსებრ იკეცება. ზოგს ფრთები დამოკლებული ან სულ არ აქვს. უკანა კიდურები სახტომია. მუცელი 10-ნაწევრიანია, ბოლოვდება დაუნაწევრებელი დანამატებით — [[ცერკები]]თ. ზოგი სახეობის დედლებში — [[კვერცხსადები]]თ.
== კლასიფიკაცია ==
სწორფრთიანების რიგი იყოფა ორ ქვერიგად — '''[[გრძელულვაშებიანები|გრძელულვაშებიანებად''']] (Dolichosera, ანუ Ensifera, [[კუტკალიები]], [[ჭრიჭინები]]), რომელთაც აქვთ გრძელი ანტენები და კვერცხსადებები, და '''[[მოკლეულვაშიანები|მოკლეულვაშიანებად''']] (Brachicera ანუ Caelifera, [[კალიები]]), რომელთაც აქვთ მოკლე ულვაშები და კვერცხსადები. რიგში ოცი ათასამდე სახეობაა[[სახეობა |სახეობა]]ა, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული [[ევრაზია|ევრაზიის კონტინენტზე]], ყოფილ [[სსრკ]]-ში 700-ზე მეტი სახეობა აღირიცხებოდა. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია სწორფრთიანები სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში ([[ყირიმი]], [[კავკასია]]).
სწორფრთიანების უმეტესობა მცენარეებით[[მცენარეები]]თ იკვებება, ზოგი მტაცებელი ან ნაირჭამიაა. ზოგი სწორფრთიანისწორფრთიანები, მაგალითად [[კალიები]], სასოფლო-სამეურნეო კულტურების საშიში მავნებელია. [[საქართველო]]ში თითქმის ყველგან გვხვდება მწვანე, ჩვეულებრივი, გრძელი, რუხლაქებიანი, თეთრშუბლა და სხვა ნაირჭამია კუტკალიები, რომლებიც აზიანებენ [[ციტრუსები|ციტრუსებს]], [[ჩაი|ჩაის ბუჩქებს]], [[თამბაქო]]ს, [[ხორბალი|ხორბალს]] და სხვა სახეობის კულტურებს. კალიებიდან ჩვენში ყველაზე საშიშია მავნებელია [[ეგვიპტური კალია]], გვხვდება აგრეთვე [[იტალიური კალია]], [[უდაბნოს კალია]] და სხვა, რომელთაც განსაკუთრებით დიდი ზიანი მოაქვთ აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებისთვის. ჭრიჭინებიდან საქართველოში შედარებით მავნე სახეობებია [[ველის ჭრიჭინა|ველის]], [[სახლის ჭრიჭინა|სახლის]], [[მინდვრის ჭრიჭინა|მინდვრის]], [[ვაზის ჭრიჭინები.]], აგრეთვე [[მახრა]] ანუ [[ბოსტანა]] და სხვა., რომლებიც გავრცელებული არიან მთელ საქართველოში და ზიანს აყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს.
 
== ლიტერატურა ==