მარკუს პორციუს კატონი (უმცროსი): განსხვავება გადახედვებს შორის

clean up, replaced: გახლდათ → იყო (2) using AWB
[შეუმოწმებელი ვერსია][შეუმოწმებელი ვერსია]
(Bot: 1 ენათაშორისი ბმული გადატანილია Wikidata-ზე, d:q193506)
(clean up, replaced: გახლდათ → იყო (2) using AWB)
[[ფაილი:Marcus Porcius Cato.jpg|right|250px|thumb|კატონის ქანდაკება. [[ლუვრი]]ს მუზეუმი. კატონი სიკვდილის წინ [[პლატონი]]ს [[ფედონი]]ს ცნობილ დიალოგს კითხულობს [[სოკრატე]]ს სიკვდილზე.]]
 
'''მარკუს პორციუს კატონი''' (დ. [[ძვ. წ. 95]], რომი — გ. [[ძვ. წ. 46]], უტიკა [[კართაგენი|კართაგენთან]] ახლანდელი [[ტუნისი]]) — რომაელი [[სახელმწიფო]] მოღვაწე და ორატორი.
 
მარკუს პორციუს კატონი დაიბადა ძვ. წ. 95 წარჩინებული რომაული გვარის — პორციუს კატონის ოჯახში. მისი დიდი პაპა გახლდათიყო [[მარკუს პორციუს კატონი (უფროსი)]]. კატონი ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა თავისი სიდინჯით და აუმღრევლობით. ნებისმიერ ვნებათგან დაუძლეველი, მტკიცე და შუპოვარი [[ხასიათი]]ს მქონე კატონი ადრეული რესპუბლიკის პრინციპთა უდიდეს დამცველად მოევლინა რომს. კატონი უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობდა მთელს [[სახელმწიფო]]ში, სადაც ცნობილი იყო როგორც უაღრესად ღირსეული და არაკორუმპირებული ადამიანი. [[პლუტარქე]]ს სიტყვებით ''ის იყო უხეში მლიქვნელთადმი და შეუპოვარი მტრებისადმი; ძალზედ თავდაჭერილი პიროვნება; მისი გაცინება არ იყო ადვილი საქმე; ძალზედ ძნელი იყო, აგრეთვე, მისი განრისხება, მაგრამ უკვე განრისხებულის დაწყნარება კი, არა ნაკლებ რთული...'' კატონმა, ჩვეულებისამებრ გაიარა [[სამხედრო სამსახური]]: ძვ. წ 67-დან [[მაკედონია]]ში ტრიბუნად მსახურობდა. ძვ. წ. 65 იგი აირჩიეს კვესტორად. [[არმია]]ში მსახურობის შემდგომ კატონმა პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო. ძვ. წ. 54 კატონი [[პრეტორი]]ს მოვალეობას ასრულებდა.
 
მარკუს პორციუს კატონი დაიბადა ძვ. წ. 95 წარჩინებული რომაული გვარის — პორციუს კატონის ოჯახში. მისი დიდი პაპა გახლდათ [[მარკუს პორციუს კატონი (უფროსი)]]. კატონი ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა თავისი სიდინჯით და აუმღრევლობით. ნებისმიერ ვნებათგან დაუძლეველი, მტკიცე და შუპოვარი [[ხასიათი]]ს მქონე კატონი ადრეული რესპუბლიკის პრინციპთა უდიდეს დამცველად მოევლინა რომს. კატონი უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობდა მთელს [[სახელმწიფო]]ში, სადაც ცნობილი იყო როგორც უაღრესად ღირსეული და არაკორუმპირებული ადამიანი. [[პლუტარქე]]ს სიტყვებით ''ის იყო უხეში მლიქვნელთადმი და შეუპოვარი მტრებისადმი; ძალზედ თავდაჭერილი პიროვნება; მისი გაცინება არ იყო ადვილი საქმე; ძალზედ ძნელი იყო, აგრეთვე, მისი განრისხება, მაგრამ უკვე განრისხებულის დაწყნარება კი, არა ნაკლებ რთული...'' კატონმა, ჩვეულებისამებრ გაიარა [[სამხედრო სამსახური]]: ძვ. წ 67-დან [[მაკედონია]]ში ტრიბუნად მსახურობდა. ძვ. წ. 65 იგი აირჩიეს კვესტორად. [[არმია]]ში მსახურობის შემდგომ კატონმა პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო. ძვ. წ. 54 კატონი [[პრეტორი]]ს მოვალეობას ასრულებდა.
 
== კატილინას შეთქმულება ==
== სამოქალაქო ომი ==
 
კატონი კონსერვატორულ [[პოლიტიკა]]ს ატარებდა და მისი დიდი პაპის მსგავსად, უკომპრომისო პიროვნება გახლდათიყო. დიდი მონდომებით ებრძოდა კატონი [[პირველი ტრიუმვირატი|პირველ ტრიუმვირატს]]. იგი მრავალფეროვან გზებს მიმართავდა კეისრის — რესპუბლიკის უდიდესი მტრის დასაბრკოლებლად. ასე მაგალითად, როდესაც კეისარმა მოიწადინა დაუსწრებლად არჩევა კონსულად, კატონმა გამოიყენა თავისი ორატორული [[ხელოვნება]] და დილიდან საღამომდე შეუჩერებლად ლაპარაკობდა სენატში, რითაც ხელი შეუშალა გადაწყვეტილების მიღებას (სენატის სხდომები მხოლოდ მზის ჩასვლამდე გრძელდებოდა). კეისრის და [[გნეუს პომპეუს მაგნუსი|პომპეუსის]] დაპირისპირებისას მან რესპუბლიკური ინტერესბიდან გამომდინარე, პომპეუსს დაუჭირა მხარი, და როდესაც ეს უკანასკნელი იძულებული გახდა დაეტოვებინა რომი, კატონი, [[ციცერონი]]სა და სხვა სენატორთა მსგავსად საბერძნეთში გადავიდა. კატონის საერთოდ არ ამართლებდა რომაელთა შორის ურთიერთჟლეტას, და [[დირაქიუმი]]ს ბრძოლის შემდეგ რომ უნახავს დახოცილი კეისარიანელები, აცრემლებული თვალები ტოგით დაუფარავს და გაცლია იქაურობას. [[ფარსალოსი]]ს ბრძოლისა და პომპეუსის დაღუპვის შემდგომ კატონი, [[მეტელუს სციპიონი]] (პომპეუსის სიმამრი) და [[ვარუსი]] [[აფრიკა]]ში გადავიდნენ და იქ გააგრძელეს ბრძოლა კეისრის წინააღმდეგ. რესპუბლიკელებს ეხმარებოდა ნუმიდიის [[მეფე იუბა]]. რესპუბლიკურ [[არმია]]ში არ სუფევდა ერთსულოვნება: მთავარსარდლობისათვის ერთმანეთს ედავებოდნენ [[მეტელუს სციპიონი]] და [[ვარუსი]]. ლეგიონები კი მთავარსარდლად კატონს მოითხოვდნენ. კატონმა მტკიცე უარი განაცხადა და მხარი დაუჭირა სციპიონს, რომელთანაც მას ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა. ჯარმა კატონის აზრს ანგარიში გაუწია და [[სციპიონი]] მთავარსარდლად სცნეს, თუმც, პომპეუსის გულზვიად სიმამრს [[ფარსალოსის ბრძოლა]]ში აშკარა ლაჩრობა გამოეჩინა. კატონმა ჩაიბარა ქ. [[უტიკა]] და მის დაცვას შეუდგა.
 
== კატონის უკანასკნელი წლები ==
თაფსუსის კატასტროფის შემდგომ კატონმა გადაწყვიტა თვითმკვლელობით დაესრულებინა სიცოცხლე. კატონმა ღამით მუცელში ჩაიცა [[მახვილი]], მაგრამ ხმაურზე მისი შვილი და მსახურები შემოცვივდნენ ოთახში, სასწრაფოდ [[ექიმი]] გამოიძახეს, ჭრილობა შეუხვიეს და სიკვდილისგან მოაბრუნეს მძიმედ დაჭრილი უკანასკნელი დიდი რესპუბლიკელი, მაგრამ, გვიან ღამით, როდესაც ყველას ჩაეძინა, კატონმა სახვევები მოიგლიჯა, ჭრილობა გაიხსნა და სიკვდილი მოისწრაფა.
{{DEFAULTSORT:კატონი, მარკუს პორციუს (უმცროსი)}}
 
[[კატეგორია:რომაელები]]
{{რომის რესპუბლიკის მოღვაწეები}}
 
{{DEFAULTSORT:კატონი, მარკუს პორციუს (უმცროსი)}}
[[კატეგორია:რომაელები]]
[[კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 95]]
 
{{Link GA|de}}
{{Link FA|ru}}
49 737

რედაქტირება