დიდი რვიანი: განსხვავება გადახედვებს შორის

clean up, replaced: მიყავს → მიჰყავს using AWB
(Bot: Migrating 81 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q37143 (translate me))
(clean up, replaced: მიყავს → მიჰყავს using AWB)
 
; {{დროშა|გერმანია}}
:- [[ბუნდესკანცლერი (გერმანია)|კანცლერი]] [[ანგელა მერკელი]]
 
; {{დროშა|იტალია}}
:- [[იტალიის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] [[მარიო მონტი]]
 
; {{დროშა |იაპონია}}
:- [[იაპონიის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] [[იოსიხიკო ნოდა]]
 
; {{დროშა|რუსეთი}} :
:- [[რუსეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[ვლადიმერ პუტინი]]
 
; {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}
; [[Rodrigo Rato|Director of the International Monetary Fund]]
-->|}
'''დიდი რვიანი (შვიდეული)''' ([[ინგლ.]] '''Group of Eight''' - '''G8''', ძველი სახელწოდება (G6) ან დიდი ექვსიანი) არის საერთაშორისო ფორუმი [[კანადა|კანადი]]ს, [[საფრანგეთი]]ს, [[გერმანია|გერმანიის]], [[იტალია|იტალიის]], [[იაპონია|იაპონიის]], რუსეთის... მაგრამ იგი გარიცხული იყო დიდი რვიანიდან რადგანაც 2008 წლის აგვისტოში რუსეთმა შეტევა განახორციელა საქართველოზე რაც ყოვლად მიუღებელი იყო... ამიტომაც დიდი რვიანის მაგივრად ახლა ”დიდ შვიდეულს” უწოდებენ, [[გაერთიანებული სამეფო]]ს, [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]ს და [[ევროკავშირი]]სთვის (მაგრამ ევროკავშირს არ აქვს უფლება წაიყვანოს ან თავმჯდომარე იყოს შეხვედრის). დიდ რვიანს შეუძლია მიმართოს წევრ ქვეყნებს ან ჩაატაროს ყოველწლიური სამიტი G8 წევრი ქვეყნების მმართველების მონაწილეობით. ძველი სახელწოდება G6 დღესდღეობით ხშირად გამოიყენება მოსახლეობის მიხედვით ევროკავშირის ექვსი ყველაზე დიდი ქვეყნის მიმართ. G8-ის მინისტრები ასევე ხვდებიან წლის განმავლობაში ერთმანეთს, როგორც G7-ის ფინანსთა მინისტრები (რომლებიც წელიწადში 4ჯერ ხვდებიან ერთმანეთს), G8-ის საგარეო საქმეთა მინისტრები ან G8-ის გარემოს დაცვის მინისტრები.
 
ყოველ წელს, ვალდებულება G8-ის სხდომის ჩატარების წრეზე მიდის წევრებს შორის შემდეგი თანმიმდევრობით: საფრანგეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები, გაერთიანებული სამეფო, რუსეთი, გერმანია, იაპონია, იტალია და კანადა. თავმჯდომარე ადგენს დღის წესრიგს, მიყავსმიჰყავს სამიტი იმ წელს და საზღვრავს რომელი მინისტრების შეხვედრა უნდა ჩატარდეს. მოგვიანებით საფრანგეთმა და გაერთიანებულმა სამეფომ გამოხატეს სურვილი რომ გაეფართოებინათ ჯგუფი და ჩაესვათ ხუთი განვითარებული ქვეყანა, რომელსაც უწოდებენ O5-ს ან პლიუს ხუთს, ეს ქვეყნები არიან: [[ბრაზილია]], [[ჩინეთი]], [[ინდოეთი]], [[მექსიკა]] და [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა]]. ეს ქვეყნები წინა შეხვედრებზე სტუმრის სტატუსით მონაწილეობდნენ. ხანდახან მათ მთლიანობაში 8+5-ს უწოდებენ. ჯგუფის პრეზიდენტობა ყოველწლიურად იცვლება. 2008 წელს იაპონიის რიგია და ამ წლის სამიტი ჩატარდა იაპონიაში.
 
== ისტორია ==
 
[[1973]] წლის [[ნავთობი]]ს კრიზისის და გლობალური რეგრესის შემდეგ წარმოიშვა მსოფლიოს ძირითადი ინდუსტრიული დემოკრატიის ფორუმი. 1974 წელს აშშ-მა, ჩამოაყალიბა ბიბლიოთეკების ჯგუფი, არაფორმალური კრება უფროსი ფინანსური მოხელეების აშშ-დან, გაერთიანებული სამეფოდან, დასავლეთ გერმანიიდან, იაპონიიდან და საფრანგეთიდან. [[1975]] წელს, [[საფრანგეთის პრეზიდენტი|საფრანგეთის პრეზიდენტმა]] [[ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი|ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენმა]], მოიწვია მთავრობის მმართველები დასავლეთ გერმანიიდან, იტალიიდან, იაპონიიდან, გაერთიანებული სამეფოდან და აშშ-დან [[რამბუიე]]ში სამიტზე. ექვსი ქვეყნის ლიდერი შეთანხმდა რომ ჩაატარებდნენ ყოველწლიურად ჯგუფის შეხვედრებს და თავჯდომარე იქნებოდა არჩეული რიგ-რიგობით. ამ ჯგუფს დიდი ექვსიანი დაერქვა. მომდევნო წელს, კანადა შეუერთდა ამ ჯგუფს [[გერმანიის კანცლერი]]ს [[ჰელმუტ შმიდტი]]ს და [[აშშ-ის პრეზიდენტი]]ს [[ჯერალდ ფორდი|ჯერალდ ფორდის]] <ref>[http://www.canadianencyclopedia.ca/PrinterFriendly.cfm?Params=A1ARTFET_E10 ''G8: The Most Exclusive Club in the World'', Thomas S. Axworthy, ''The Canadian Encyclopedia'', Historica Foundation of Canada, Toronto, Undated].Accessed07-12-2008.</ref> მოთხოვნით და ჯგუფს დაერქვა "დიდი შვიდიანი" ან G7. ევროკავშირი წარმოდგენილია [[ევროკომისიის პრეზიდენტი]]ს მიერ და იმ ქვეყნის [[პრეზიდენტი]]ს მიერ, რომელიც იმჟამად არის [[ევროპის კავშირის საბჭო]]ს პრეზიდენტი. ევროკომისიის პრეზიდენტი [[1977]] <ref>{{cite web| url = http://www.deljpn.ec.europa.eu/union/showpage_en_union.Harry.g8.php| title = EU and the G8| accessdate = 2006-07-17| publisher = European Union}}</ref> წლიდან მოყოლებული ყველა შეხვედრას ესწრება. იგი პირველად მოწვეული იყო გაერთიანებული სამეფოს მიერ და აგრეთვე საბჭოს პრეზიდენტიც რეგულარულად ესწრება შეხვედრას.
 
ქვეყნის დაშლა და ცივი ომი [[საბჭოთა კავშირი|საბჭოთა კავშირთან]] [[1991]] წელს დამთავრდა. [[1994]] წლიდან, [[რუსეთი]] ოფიციალურად რამდენიმე შეხვედრას ატარებდა G7 ლიდერებთან, ჯგუფის სამიტის შემდეგ. [[გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი]]ს, [[ტონი ბლერი]]ს და ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის [[ბილ კლინტონი]]ს<ref>[http://www.theglobalist.com/storyid.aspx?StoryId=5151 ''Russia — Odd Man Out in the G-8'', Mark Medish, ''The Globalist'', 02-24-2006].Accessed: 07-12-2008]</ref> მოწვევით, რუსეთი ოფიციალურად შეუერთდა ჯგუფს [[1997]] წელს, შედეგად ჯგუფი გახდა "დიდი რვიანი" - G8.
== სტრუქტურა და საქმიანობა ==
[[ფაილი:33rdG8Leaders.jpg‎|thumb|left|250px|G8-ს ლიდერები 2007 წელს, გერმანიაში]]
G8 დაგეგმილი არაოფიციალური ფორუმია და იგი ამის გამო განიცდის ადმინისტრაციული სტრუქტურების ნაკლებობას, როგორიც არის საერთაშორისო ორგანიზაციები, [[ჩრდილოეთ ატლანტიკის ხელშეკრულების ორგანიზაცია|ნატო]] და [[მსოფლიო ბანკი]]. ჯგუფს არ აქვს მუდმივი სამდივნო, ან ოფისები თვისი წევრებისთვის. [[2008]] წელს G8 -ის სამიტს შეიძლება ეწოდოს G9, რადგან ევროკავშირის კომისიის პრეზიდენტი მონაწილეობდა სამიტის ყველა მოვლენაში როგორც თანასწორი წევრი.
 
ჯგუფის პრეზიდენტობა ყოველ წელს ტრიალებს წევრ ქვეყნებს შორის, ახალი ვადა განისაზღვრება წლის დასაწყისში [[1 იანვარი|1 იანვარს]]. ქვეყანა რომელიც ფლობს პრეზოდენტობას არის პასუხიმსგებელი დაგეგმოს და წაიყვანოს რამდენიმე სამინისტრო დონის შეხვედრები. იაპონია 2008 წელს არის ჯგუფის პრეზიდენტი, ხოლო იტალია 2009 წელს იქნება. მინისტრების შეხვედრაზე განიხილება სხვადასხვა საქმეები და მიმდინარეობს დისკუსიები ორმხრივ ან გლობალურ ურთიერთობებზე. განხილვის თემებია ჯანმრთელობა, სამართლებრივი იძულება, შრომა, ეკონომიკა და სოციალური განვითარება, ენერგეტიკა, გარმო, საგარეო საქმეები, სამართლიანობა და შინაგანი საქმიანობა, ტერორიზმი და ვაჭრობა. აგრეთვე ტარდება ცალკე შეხვედრები იგი ცნობილია სახელით "G8+5", რომელიც შეიქმნა [[1995]] წელს გლენეაგლესში, [[შოტლანდია|შოტლანდიის]] სამიტზე, სადაც იყვნენ წევრი ქვეყნების ენერგეტიკის და ფინანსთა მინისტრები და აგრეთვე O5-ის ქვეყნები: ბრაზილია, ჩინეთი, ინდოეთი, მექსიკა და სამხრეთ აფრიკა.
2005 წლის ივნისში დიდი რვიანის ქვეყნების იუსტიციის და შინაგან საქმეთ მინისტრები შეთანხმდნენ რომ შეექმნათ საერთაშორისო მონაცემთა ბაზა [[პედოფილია|პედოფილებზე]]<ref name=pedophile>[http://society.guardian.co.uk/children/story/0,,1509107,00.html G8 to launch international pedophile database] David Batty June 18, 2005 [[The Guardian]] </ref>. G8-მ აგრეთვე ოფიციალურად შექმნა ბაზები [[ტერორიზმი|ტერორიზმზე]].<ref name=terrorismdata>[http://www.guardian.co.uk/uk_news/story/0,,1509218,00.html G8 to pool data on terrorism] Martin Wainwright June 18, 2005 [[The Guardian]]</ref>
 
== გლობალური დათბობა და ენერგეტიკა ==
2007 წელს [[ჰაილიგენდამი]]ს სამიტზე, G8 გაეცნო წინადადებას ევროკავშირისგან, ინიციატივას ენერგიის ეფექტიანობის შესახებ. ისინი შეთანხმდნენ გამოკვლევაზე, საერთაშორისო ენერგეტიკის სააგენტოსთან ერთად, ყველაზე ეფექტური საშუალება საერთაშორისო ენერგიის ეფექტურობის ხელშეწყობისთვის. 1 წლის შემდეგ, 2008 წლის 8 ივნის, G8-მ ჩინეთთან, ინდოეთთან, სამხრეთ კორეასთან და ევრო საბჭოსთან ერთად ჩამოაყალიბა საერთაშორისო ამხანაგობა, ენერგიის ეფექტური კოოპერაციის, ენერგეტიკის მინისტრების შეხვედრაზე, რომელსაც იაპონიამ უმასპინძლა 2008 წელს, [[აომორი]]ში. <ref>[http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/08/380&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=e The International Partnership for Energy Efficiency Cooperation (IPEEC).] June 8, 2008.</ref>
 
იმ დროს როდესაც მიდიოდა მზადება 34-ე სამიტისთვის G8-ს ქვეყნების ლიდერების მონაწილეობით, [[ტოიაკო]]ში, [[ჰოკაიდო]]ში, G8-ს ფინანსთა მინისტრები შეხვდნენ ერთმანეთს 2008 წლის 13 და 14 ივნის [[ოსაკა]]ში, იაპონიაში. მათ დაადგინეს "კლიმატის შეცვლის მოქმედებათა გეგმა , რომ გაიზარდოს ვალდებულება კერძო და საზოგადო ფინანსური ინსტიტუციების". დახურვისას, მინისტრებმა მხარი დაუჭირეს მსოფლიო ბანკის ახალ საკლიმატო საინვესტიციო ფონდს (CIF), რომელიც ეხმარება არსებულ ძალებს სანამ ახალი სტრუქტურა [[კლიმატის ცვლილების კონვენცია|UNFCCC]] (გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კონვენცია კლიმატის ცვლილების შესახებ) 2012 წლის შემდეგ შესრულდება.<ref>[http://www.climate-l.org/2008/06/g8-finance-mini.html CLIMATE-L.ORG: G8 Finance Ministers Support Climate Investment Funds<!-- Bot generated title -->]</ref>
 
G8 სამიტი არის საერთაშორისო მოვლენა, რომელიც ექცევა საყოველთაო ყურადღების ცენტრში და გადმოიცემა ტელევიზიით, მაგრამ G8-ს მნიშვნელობა გაურკვეველია.<ref>Lee, Don. [http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-fg-summit6-2008jul06,0,2282497.story "On eve of summit, G-8's relevance is unclear,"] ''Los Angeles Times.'' July 6, 2008.</ref> G8 წევრი ქვეყანა რომელიც ფლობს ჯგუფის პრეზიდენტობას, არის პასუხისმგებელი მოამზადოს და წაიყვანოს წლის სამიტი, რომელიც სამი დღე გრძელდება, და ამის გამო ტონი ბლერმა და გაერთიანებულმა სამეფომ, 2005 წელს გლენეაგლეში მოიპოვეს ლომის წილის ნდობა იმის გამო რაც კარგად გაკეთდა (და ცუდადაც). ამის მსგავსად იასუო ფუკუდა და იაპონია იმედოვნებენ რომ ისინიც დიდ ნდობას მოიპოვებენ ჰოკაიდოში 2008 წლის სამიტზე.
G8 სამიტი ადგენს თუ რა უნდა გაკეთდეს და ჩამოყალიბდეს, მიუხედავად იმისა ეს იდეა იქნება საუკეთესო, უხეში თუ არაერთგვარი.<ref name="feldman1">[see above]</ref>
 
== წევრი ქვეყნების საერთო გავლენა ==
 
=== რესურსები ინტერნეტში ===
 
* [http://www.g8.utoronto.ca G8-ს საინფორმაციო ცენტრი], [[G8-ს გამომკვლევთა ჯგუფი]], [[ტორონტოს უნივერსიტეტი]]
* G8: მსოფლიო ვერ მოიცდის!, [http://oxfaminternational.wordpress.com "G8-ს საერთაშორისო ბლოგი"], oxfam.org
==სქოლიო==
{{სქოლიოს სია}}
<!-- interwiki -->
 
[[კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
 
<!-- interwiki -->
49,737

რედაქტირება