უმა: განსხვავება გადახედვებს შორის

1,658 ბაიტი დაემატა ,  7 წლის წინ
დაემატა ახალი ცნობები
(Bot: Migrating 24 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q740952 (translate me))
(დაემატა ახალი ცნობები)
[[ფაილი:Umma_geo.png|300px|right|thumb|უმა ლუგალზაგესის იმპერიის დროს]]
'''უმა''' -— ძველი [[შუმერი|შუმერული]] ქალაქი-სახელმწიფო სამხრეთ [[შუამდინარეთი|შუამდინარეთში]]. ამდააარსეს ქალაქისშუმერებმა მთელი ცნობილი ისტორია [[ლაგაში|ლაგაშთან]] ბრძოლის ფაქტებიაძვ. ქალაქის პირველი ცნობილი [[ენსი]] (მმართველი) იყო [[უში]], რომელიც ებრძოდა ლაგაშს. შემდეგიIII მმართველი [[ენაკალე]], როგორც წყაროებიდან ჩანს უნდა ყოფილიყო ლაგაშის მეფე [[ეანათუმი]]სათასწლეულის მარიონეტიდასაწყისში.
 
ამ ქალაქის მთელი ცნობილი ისტორია [[ლაგაში|ლაგაშთან]] ბრძოლის ფაქტებია. ქალაქის პირველი ცნობილი [[ენსი]] (მმართველი) იყო [[ურში]], რომელიც [[ძვ. წ. XVI საუკუნე]]ში წარმატებით ებრძოდა ლაგაშის მეფეს სასაზღვრო ნაყოფიერი ველის გუედენის დასაკავებლად. ის დროს დაიწყო უმის გაძლიერება. შემდეგი მმართველი [[ენაკალე]], როგორც წყაროებიდან ჩანს უნდა ყოფილიყო ლაგაშის მეფე [[ეანათუმი]]ს მარიონეტი. ენს [[ურ-ლიმა|ურ-ლუმის]] დროს უმამ დაიბრუნა დამოუკიდებლობა და მისივე მეთაურობით მოეწყო ლაშქრობა ლაგაშის მეფის [[ენანატუმენანათუმ I|ენანატუმენანათუმ I-ის]] წინააღმდეგ.
 
უმის ხელახალი გაძლიერება დაკავშირებულია მეფე [[ლუგალზაგესი]]ს სახელთან (ძვ. წ. 2373-2349 წწ.), რომელიც მიიჩნევა ქალაქის ყველაზე ძლიერ ენსად. მან მთელი შუამდინარეთი გააერთიანა. იგი დაამარცხა [[სარგონ აქადელი|სარგონ აქადელმა]], რის შემდეგაც უმამ დაკარგა პირველობა. ურის III დინასტიის მმართველობის ეპოქაში (ძვ. წ. 2132-2024 წწ.) უმა ლაგაშთან ერთად ქვეყნის მნიშვნელოვან სამეურნეო და კულტურულ ცენტრს წარმოადგენდა. აქ იჯდა ოლქის მმართველი ენსის ტიტულით. უმას არქივებიდან მომდინარეობს ათასობით ლურსმული დოკუმენტი, რომელთა მონაცემები ძვირფასი წყაროა შუმერის სოციალურ-ეკონომიკური ცხოვრების აღსადგენად.
[[ძვ. წ. 2336]] წელს უმას სათავეში მოვიდა [[ლუგალზაგესი]], რომელიც მიიჩნევა ქალაქის ყველაზე ძლიერ ენსად.
 
== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://cdli.ucla.edu/wiki/doku.php/the_ur_iii_province_of_umma The Province of Umma - CDLI]
* [http://ghn.globalheritagefund.org/explore.php?id=1183 Explore Umma on Global Heritage Network]
 
{{ახლო აღმოსავლეთის უძველესი ისტორია}}
 
[[კატეგორია:შუმერული ქალაქები]]