სფრაგისტიკა: განსხვავება გადახედვებს შორის

[შეუმოწმებელი ვერსია][შეუმოწმებელი ვერსია]
შიგთავსი ამოიშალა შიგთავსი დაემატა
r2.7.3) (ბოტის დამატება: hy:Կնքագիտություն; cosmetic changes
No edit summary
ხაზი 1:
{{მუშავდება|1=[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]]|2=2013 წლის 4 მარტი}}
[[ფაილი:Sealtaglarge.jpg|thumb]]
'''სფრაგისტიკა''' ({{lang-la|σφραγις}} ბეჭდვა) , ანუ როგორც მას კიდევ უწოდებენ, '''სიგილოგრაფია''' ({{lang-la|sigillum}} ბეჭდვა) — დამხმარე [[ისტორია|ისტორიულიისტორიის]] დამხმარე დისციპლინაა, რომლის შესწავლის ობიექტს ბეჭდები და საბეჭდავები წარმოადგენენ.
 
საბეჭდავი ეწოდება სხვადასხვა მასალისაგან ([[ქვა]],[[ლითონი]],[[ძვალი]] და სხვა) გაკეთებულ შტამპს, ყალიბს, ხოლო ბეჭედი მის ანაბეჭდს, მიღებულს დაწნევით პლასტიკურ მასალაზე ([[თიხა]], [[ცვილი]], [[ლუქი]], [[ტყვია]], [[ვერცხლი]], [[ოქრო]] და სხვა), ან საღებავების საშუალებით [[ქაღალდი|ქაღალდზე]], [[ეტრატი|ეტრატზე]] და სხვა. ბეჭედი, როგორც საბუთის უტყუარობის ნიშანი, პირველად გაჩნდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. IV ათასწლეულში აღმოსავლეთის ქვეყნებში ([[შუმერი]], [[ეგვიპტე]] და სხვა), სადაც ისინი მზადდებოდა მყარი ფერადი ქვებისაგან [[ცილინდრი|ცილინდრული]], [[ხოჭოები|ხოჭოს]] ფორმისა და ა.შ.
 
ფართო გამოყენება ჰქონდა ბეჭდებს ეგეოსის სამყაროში და უფრო გვიან — ანტიკურ [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]], [[რომი|რომსა]] და [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]]. [[შუა საუკუნეები]]ს დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში, [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] გავრცელებული იყო ე. წ. შეკიდული ბეჭდები. ეს ბეჭდები მიმაგრებული იყო საბუთთან ზონრით. ზოგან ([[ვატიკანი]]) შეკიდული ბეჭდები [[XX საუკუნე]]მდე შემორჩა.
სფრაგისტიკის წარმოშობა დაკავშირებული იყო ისტორული დოკუმენტების ნამდვილობის დადგენასა და დათარიღებასთან.
 
ბეჭედი, როგორც საბუთის უტყუარობის ნიშანი, პირველად გაჩნდა ქრისტეს შობამდე IV ათასწლეულში ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნებში — [[შუმერები|შუმერებთან]], [[ეგვიპტე]]ში და სხვა სახელმწიფოებში, სადაც ისინი მზადდებოდა მყარი ფერადი ქვებისაგან [[ცილინდრი|ცილინდრული]], [[ხოჭოები|ხოჭოს]] ფორმისა და ა.შ.
 
მოგვიანებით ბეჭდები ფართოდ გამოიყენებოდა — ანტიკურ [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]], [[რომი|რომსა]] და [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]]. ძველ საბერძნეთსა და რომში დაიწყეს თითზე წამოცმული საბეჭდავი ბეჭდების გამოყენება. რაც რომიდან გადავიდა [[დასავლეთ ევროპა]]ში.
 
საუკუნეების მანძილზე იცვლებოდა ბეჭდების ფორმა, ტექსტი, აქტებთან მისი გამოყენების ხერხები (კიდული ტყვიის — ბულები, კიდული ოქროს და ვერცხლის, აქტებზე დასმული ცვილის ბეჭდები და ა.შ.). ეს ცვლილებები დადგენილია სფრაგისტიკით და შესაძლებლობას იძლევა, განისზღვროს აქტის ნამდვილობა, ხოლო აუცილებელ შემთხვევაში შედგენის დროც.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/wiki/სფრაგისტიკა“-დან