არალითონები: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(მომხმარებელმა SHOTHA გვერდი „არამეტალები“ გადაიტანა გვერდზე „არალითონები“)
'''არალითონები''' — [[ქიმიური ელემენტი|ქიმიური ელემენტები]] ტიპიური არალითონური თვისებებით, იკავებენ [[პერიოდული სისტემა|პერიოდული სისტემის]] მარჯვენა ზემოთა კუთხეს. შესაბამისი პერიოდების მთავარ ქვეჯგუფებში მათი განლაგება შემდეგია:
{{წაშლის კანდიდატი}}
{| border=1
არამეტალები
|ჯგუფი
 
|III
|IV
|V
|VI
|VII
|VIII
|-
|II პერიოდი
|[[ბორი (ელემენტი)|B]]
|[[ნახშირბადი|C]]
|[[აზოტი|N]]
|[[ჟანგბადი|O]]
|[[ფტორი|F]]
|[[ნეონი|Ne]]
|-
|III პერიოდი
|
|[[სილიციუმი|Si]]
|[[ფოსფორი|P]]
|[[გოგირდი|S]]
|[[ქლორი|Cl]]
|[[არგონი|Ar]]
|-
|IV პერიოდი
|
|
|[[დარიშხანი|As]]
|[[სელენი|Se]]
|[[ბრომი|Br]]
|[[კრიპტონი|Kr]]
|-
|V პერიოდი
|
|
|
|[[ტელური|Te]]
|[[იოდი|I]]
|[[ქსენონი|Xe]]
|-
|VI პერიოდი
|
|
|
|
|[[ასტატი|At]]
|[[რადონი|Rn]]
|}
გარდა ამისა, არალითონებს განეკუთვნება [[წყალბადი]] და [[ჰელიუმი]].
 
არამეტალების თვისებრივი განსაკუთრებულობა არის ([[ლითონები|ლითონებთან]] შედარებით) [[ელექტრონები]]ს დიდი რაოდენობა მათი [[ატომი|ატომების]] გარე ენერგეტიკულ შრეზე. ეს განსაზღვრავს მათ უფრო მეტ შესაძლებლობას დამატებითი ელექტრონების მიზიდვისა და უფრო მეტი [[ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები|მჟავური]] აქტივობის გამოვლენას, ვიდრე ლითონებში.
მეტალებისგან განსხვავებით,მცირერიცხოვნობის მიუხედავად,არამეტალთა საერთო
ნიშან–თვისებების გამოყოფა ძნელია.ჩვეულებრივ პირობებში ისინი ერთმანეთისგან განსხვავდება აგრეგატული მდგომარეობით,ფერით,სუნით,ლღობის ტემპერატურით და სხვა.
მაგალითად,წყალბადი,ჟანგბადი და აზოტი უფერო,უსუნო ,აირადი ნივთიერებებია.
აირადი ნივთიერებებია ფთორი და ქლორი,მაგრამ ფთორი ღია ყვითელია,ქლორი კი–მომწვანო–მოყვითალო.
 
არამეტალებს აქვს მაღალი [[ელექტროუარყოფითობა]] და მაღალი [[ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები|ჟანგვა-აღდგენითი]] პოტენციალი.
მყარი ნივთიერებები–ბორი,ნახშირი,სილიციუმი,ფოსფორი,გოგირდი და იოდი ერთმანეთისგან ფერით განსხვავდება. ბრომი კი მათგან ფერითაც განსხვავდება და აგრეგატული მდგომარეობითაც–ის წითელი სითხეა.
 
არალითონების [[იონიზაციის ენერგია|იონიზაციის ენერგიის]] მაღალი მაჩვენებლების გამო, მათ [[ატომი|ატომებს]] შეუძლიათ [[კოვალენტური ბმა|კოვალენტური ბმის]] წარმოქმნა სხვა არალითონებსა და [[ამფოტერული ელემენტები|ამფოტერულ ელემენტებთან]]. ტიპიური მეტალების შეერთების განსაკუთრებულად იონური ბუნებისგან განსხვავებით, უბრალო არამეტალური ნივთიერებები, ასევე არალითონების კავშირებს აქვთ კოვალენტური ბუნების აგებულება.
ასეთი განსხვავების მიუხედავად, არსებობს არამეტალთა რამდენიმე ბუნებრივი ოჯახი, რომლებშიც მსგავსი ქიმიური თვისებების ელემენტებია გაერთიანებული–ეს ჰალოგენები და ჰალკოგენებია.
 
თავისუფალი სახით ყოფნა შეუძლიათ აირისებურ არალითონურ მარტივ ნივთიერებებს — [[ფტორი|ფტორს]], [[ქლორი|ქლორს]], [[ჟანგბადი|ჟანგბადს]], [[აზოტი|აზოტს]], [[წყალბადი|წყალბადს]], [[ინერტული აირები|ინერტულ აირებს]], მაგარ არამეტალებს — [[იოდი]], [[ასტატი]], [[გოგირდი]], [[სელენი]], [[ტელური]], [[ფოსფორი]], [[დარიშხანი]], [[ნახშირბადი]], [[სილიციუმი]], [[ბორი (ელემენტი)|ბორი]]. ოთახის ტემპერატურაზე თხევად მდგომარეობაში არსებობს [[ბრომი]].
ჰალოგენებს გარე შრეზე შვიდ–შვიდი ელექტრონი აქვთ.შრის დასასრულებლად თითო ელექტრონი აკლიათ.მეტალებთან ურთიერთქმედებისას იერთებენ ამ ერთ ელექტრონს და წარმოქმნიან მარილებს. მაგ. 2NA+CL2-2NACL;
 
== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ლითონები]]
 
[[კატეგორია:არამეტალები|*]]
 
{{Link FA|lmo}}
 
[[an:No metal]]
[[ar:لا فلز]]
[[ast:Non metal]]
[[be:Неметалы]]
[[bg:Неметал]]
[[bn:অধাতু]]
[[bs:Nemetal]]
[[ca:No metall]]
[[cs:Nekov]]
[[cv:Металмаррисем]]
[[cy:Anfetel]]
[[da:Ikkemetal]]
[[de:Nichtmetalle]]
[[el:Αμέταλλα]]
[[en:Nonmetal]]
[[eo:Nemetalo]]
[[es:No metal]]
[[et:Mittemetallid]]
[[eu:Ez-metal]]
[[fa:نافلزها]]
[[fi:Epämetalli]]
[[fr:Non-métal]]
[[gl:Non metal]]
[[gn:Kuarepoti'ỹ]]
[[he:אל-מתכת]]
[[hi:अधातु]]
[[hr:Nemetali]]
[[hu:Nemfémek]]
[[ia:Nonmetallo]]
[[id:Nonlogam]]
[[is:Málmleysingi]]
[[it:Non metallo]]
[[ja:非金属元素]]
[[jv:Nonlogam]]
[[kk:Бейметалдар]]
[[ko:비금속]]
[[la:Non-metalla]]
[[lmo:Minga metàj]]
[[lv:Nemetāli]]
[[mk:Неметал]]
[[ml:അലോഹം]]
[[ms:Bukan logam]]
[[my:Nonmetal]]
[[nds:Nichmetall]]
[[ne:अधातु]]
[[nl:Niet-metaal]]
[[nn:Ikkje-metall]]
[[no:Ikke-metall]]
[[pl:Niemetale]]
[[pt:Não metal]]
[[qu:Mana q'illay]]
[[ro:Nemetal]]
[[sh:Nemetali]]
[[simple:Nonmetal]]
[[sk:Nekov]]
[[sl:Nekovina]]
[[sq:Jometalet]]
[[sr:Неметали]]
[[sv:Icke-metall]]
[[ta:அலோகம்]]
[[te:అలోహం]]
[[th:อโลหะ]]
[[tr:Ametal]]
[[uk:Неметали]]
[[vi:Phi kim]]
[[yi:נישט-מעטאל]]
[[yo:Aláìjẹ́-mẹ́tàlì]]
[[zh:非金属元素]]
[[zh-min-nan:Hui-kim-sio̍k]]
[[zh-yue:非金屬元素]]