დარიშხანი: განსხვავება გადახედვებს შორის

clean up, replaced: thumb → მინი, px → პქ (4) using AWB
(r2.7.1) (ბოტის დამატება: ps:ارسینک)
(clean up, replaced: thumb → მინი, px → პქ (4) using AWB)
{{ქიმიური ელემენტი
|დარიშხანი / Arsenicum (As) [[სურათი:As-TableImage.png|350px350პქ|]]<!-- ელემენტის სახელი და სურათი
-->|33<!-- ნომერი
-->|[[ფაილი:Arsen 1a.jpg|220px220პქ|center|]] მომწვანო [[მეტალოიდი]]<!-- ფიზიკური მდგომარეობა და აღწერილობა
-->|74,92159<!-- ატომური მასა (მოლური მასა)
-->|139<!-- ატომის რადიუსი
|ქართული სახელი=დარიშხანი}}
 
[[სურათი:Electron shell 033 Arsenic.svg|thumbმინი|200px200პქ|left|დარიშხანის ატომის სქემა]]
 
'''დარიშხანი''' — [[დიმიტრი მენდელეევი]]ს [[პერიოდული სისტემა|პერიოდული სისტემის]] მეოთხე პერიოდის მეხუთე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის [[ქიმიური ელემენტი]]ა, [[ატომური ნომერი]]ა 33, აღინიშნება სიმბოლოთი As. მარტივი ნივთიერება წარმოადგენს ფოლადის ფერ მყიფე [[ნახევარლითონი|ნახევარლითონს]] მეტალოიდს.
 
== ბიოლოგიური როლი და ფიზიოლოგიური მოქმედება ==
[[სურათი:Skull and crossbones.svg|left|80px80პქ]]
დარიშხანი და ყველა მისი ნაერთი წამოადგენენ [[საწამლავი|'''საწამლავებს''']]. დარიშხანით მოწამლვისას, შეიმჩნევა [[ღებინება]], ტკივილები მუცლის არეში, [[დიარეა|კუჭის აშლილობა]], [[ცენტრალური ნერვიული სისტემა|ცენტრ. ნერვიული სისტემის]] მოქმედების დაკნინება. დარიშხანით მოწამლვის სიმპტომები ძალიან წააგავს [[ქოლერა|ქოლერის]] სიმპტომებს, რაც იძლეოდა საშუალებას დიდი ხნის განმავლობაში შეენიღბათ დარიშხანის (ყველაზე ხშირად, დარიშხანის ტრიოქსიდი) გამოყენება როგორც მომაკვდინებელი საწამლავი საშუალებისა. საფრანგეთში დარიშხანის ტრიოქსიდის ფხვნილმა თავისი მაღალი «ეფექტურობის» გამო მიიღო სახელწოდება «მემკვიდრეობის ფხვნილი» ({{lang-fr|poudre de succession}}). არსებობს ვარაუდი, რომ დარიშხანის ნაერთით იქნა მოწამლული [[ნაპოლეონ I ბონაპარტი|ნაპოლეონი]] წმინდა ელენეს კუნძულზე. [[1832]] წელს გაჩნდა საიმედო ხარისხოვანი რეაქცია დარიშხანზე — [[მარშის ტესტი]], რამაც მნიშვნელოვნად აამაღლა მოწამლვის დიოგნოსტიკის ეფექტიანობა.