კუ-კლუქს-კლანი: განსხვავება გადახედვებს შორის

გასწორდა პუნქტუაცია, ვიკიფიცირება
(r2.7.1) (ბოტის შეცვლა: ta:கு கிளக்சு கிளான்)
(გასწორდა პუნქტუაცია, ვიკიფიცირება)
[[ფაილი:Klan-in-gainesville.jpg|thumbმინი|კუ-კლუქს-კლანი 1923 წელს]]
'''კუ-კლუქს-კლანი''', '''კკკ''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]].Ku Klux Klan, KKK) — რამდენიმე [[რასიზმი|რასისტული]] და [[ტერორიზმი|ტერორისტული]] ორგანიზაციის სახელწოდება [[აშშ]]-ში, ძირითადად, ქვეყნის სამხრეთით. ამ ორგანიზაციას უკავშირებენ [[ლინჩის სასამართლო]]ს გაჩენას.
 
== ისტორია ==
== სახელწოდება ==
 
ხშირად მიიჩნევენ, რომ სახელწოდება ''კუ-კლუქს-კლანი '' მიღებულია იარაღის გადატენვის შედეგად გამოცემული ხმისგან. სხვა ვერსიით, ის წარმოსდგება [[ძველბერძნული ენა|ძველბერძნული]] κύκλος — წრე, ბორბალი, და [[ინგლისური ენა|ინგლისური]] სიტყვისგან clan — სანათესაო თემი, კლანი ([[შოტლანდიელები|შოტლანდიელებსა]] და [[ირლანდიელები|ირლანდიელებში]]).
 
== ისტორია ==
=== წინაისტორია ===
ამერიკის სამხრეთში კკკ-ის გამოჩენამდე, არაერთი ტერორისტული დაჯგუფება მოქმედებდა, რომლებიც შავკანიან მოსახლეობაზე, ფედერაციის ჯარების ოფიცრებსა და ჯარისკაცებზე აწყობდნენ თავდასხმებს. სამხრეთში პლანტატორების მიერ შექმნილი ტერორის სისტემა ორგანიზებულობის უმაღლეს დონეზე იდგა. სამოქალაქო ომიდან მოყოლებული ასეთი ორგანიზაციების რამდენიმე დასახელება შემორჩა: "სოციალური კავშირი", "ცისფერი ლოჟები", "სამხრეთის ვაჟები", "ცეცხლოვანი ჯვრები", "თეთრი ლიგები". ყველაზე პოპულარული იყო საზოგადოება "ოქროს წრის რაინდები", რომელიც 115 ათას ადამიანს ითვლიდა. ორგანიზაციების უმეტესობა [[1860]]-იანი წლების ბოლოს გაუქმდა, მეტწილად მკაცრი კანონებისა და სასტიკი პოლიტიკის შედეგად, რომელსაც [[ამერიკის სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგ აშშ-ს ხელისუფლება სამხრეთში ატარებდა.
 
ამერიკის სამხრეთში კკკ-ის გამოჩენამდე, არაერთი ტერორისტული დაჯგუფება მოქმედებდა, რომლებიც შავკანიან მოსახლეობაზე, ფედერაციის ჯარების ოფიცრებსა და ჯარისკაცებზე აწყობდნენ თავდასხმებს. სამხრეთში პლანტატორების მიერ შექმნილი ტერორის სისტემა ორგანიზებულობის უმაღლეს დონეზე იდგა. [[აშშ-ის სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომიდან]] მოყოლებული ასეთი ორგანიზაციების რამდენიმე დასახელება შემორჩა: "სოციალური„სოციალური კავშირი"კავშირი“, "ცისფერი„ცისფერი ლოჟები"ლოჟები“, "სამხრეთის„სამხრეთის ვაჟები"ვაჟები“, "ცეცხლოვანი„ცეცხლოვანი ჯვრები"ჯვრები“, "თეთრი„თეთრი ლიგები"ლიგები“. ყველაზე პოპულარული იყო საზოგადოება "ოქროს„ოქროს წრის რაინდები"რაინდები“, რომელიც 115 ათას ადამიანს ითვლიდა. ორგანიზაციების უმეტესობა [[1860]]-იანი წლების ბოლოს გაუქმდა, მეტწილად მკაცრი კანონებისა და სასტიკი პოლიტიკის შედეგად, რომელსაც [[ამერიკის სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგ აშშ-ს ხელისუფლება სამხრეთში ატარებდა.
 
=== შექმნა ===
 
[[ფაილი:KKK-Flag.svg|thumbმინი|კუ-კლუქს-კლანის დროშა]]
სამოქალაქო ომმა იმდროისიმ დროის აშშ-ის მოსახლეობის შეხედულებებზე გადამწყვეტი ზეგავლენა იქონია. სამხრეთში დაწყებულმა რეკონსტრუქციამ (1865—1877) ძირფესვიანად შეცვალა შავ და თეთრკანიან მოსახლეობაში უკვე არსებული დამოკიდებულება.
 
== ორგანიზაციის შექმნის წინაპირობა ==
სამოქალაქო ომმა იმდროის აშშ მოსახლეობის შეხედულებებზე გადამწყვეტი ზეგავლენა იქონია. სამხრეთში დაწყებულმა რეკონსტრუქციამ (1865—1877) ძირფესვიანად შეცვალა შავ და თეთრკანიან მოსახლეობაში უკვე არსებული დამოკიდებულება.
==კუ-კლუქს-კლანის შექმნა ==
[[ფაილი:KKK-Flag.svg|thumb|კუ-კლუქს-კლანის დროშა]]
[[1865]] წლის 24 დეკემბერს, როდესაც სამხრეთმა წინააღმდეგობა შეწყვიტა, [[ტენესი]]ს შტატის ქალაქ [[პიულასკი]]ში მოსამართლე თომას ლ. ჯონსმა და სამხრეთის არმიის ექვსმა ვეტერანმა საიდუმლო ორგანიზაციის ჩამოყალიბება განიზრახეს, რაც ადგილობრივი სასამართლოს შენობის მემორიალურ დაფაზე შემორჩენილი მინაწერით მტკიცდება. კუ-კლუქს-კლანის პირველი ექვსი დამაარსებლის სახელებია მაქქორდი, ლესტერი, კენედი, ქროუ, ჯოუნსი და რიდი.
რიდის იდეა იყო დასახელება "კუ„კუ-კლოსის რაინდები"რაინდები“, მაგრამ მანამდე უკვე არსებობდა სახელწოდება ""ოქროს„ოქროს წრის რაინდები"რაინდები“. მაშინ შოტლანდიელმა კენედიმ სიტყვა "კლანი"„კლანი“ შესთავაზა თანამდგომებს, რაც ნათესაობას, ოჯახს, ახლოგარემოცვას აღნიშნავდა.
 
== რესურსები ინტერნეტში ==
 
* [http://www.splcenter.org/get-informed/intelligence-files/ideology/ku-klux-klan "Ku Klux Klan", Southern Poverty Law Center].
==გარებმულები==
* [http://www.adl.org/learn/ext_us/KKK.asp?xpicked=4&item=18 "KKK", დეფამაციის საწინააღმდეგო ლიგა].
* [http://www.splcenter.org/get-informed/intelligence-files/ideology/ku-klux-klan "Ku Klux Klan", Southern Poverty Law Center]
* [http://www.life.com/image/first/in-gallery/25151/life-goes-inside-todays-kkk "Inside Today's KKK", multimedia,]. [[Lifeჟურნალი (magazine)|''Life'' magazine]],. 13 აპრილი, 2009 წელი.]
* [http://www.adl.org/learn/ext_us/KKK.asp?xpicked=4&item=18 "KKK", დეფამაციის საწინააღმდეგო ლიგა]
* [http://www.foresthistory.org/research/Biltmore_Project/OHIs/HornOHI.pdf ''უხილავი იმპერია: კუ-კლუქს-კლანის ამბავი, 1866–1871'' (1939), ფორესტის საისტორიო საზოგადოება, Inc., მაისი 1978 წელი].
* [http://www.life.com/image/first/in-gallery/25151/life-goes-inside-todays-kkk "Inside Today's KKK", multimedia, [[Life (magazine)|''Life'' magazine]], 13 აპრილი 2009 წელი.]
* [http://www.foresthistory.org/research/Biltmore_Project/OHIs/HornOHI.pdf ''უხილავი იმპერია: კუ-კლუქს-კლანის ამბავი, 1866–1871'' (1939), ფორესტის საისტორიო საზოგადოება, Inc., მაისი 1978 წელი]
 
[[კატეგორია:რასიზმი]]