აღმოსავლეთი კავკასიონი: განსხვავება გადახედვებს შორის

დაემატა ახალი ცნობები
(+ლიტერატურა)
(დაემატა ახალი ცნობები)
'''აღმოსავლეთი კავკასიონი''', [[კავკასიონი]]ს მთიანეთის აღმოსავლეთი ნაწილი, მყინვარწვერიდან [[ილხიდაღი]]ს მწვერვალამდე, [[ჩრდილოეთი ოსეთი|ჩრდილოეთ ოსეთის]], [[ჩეჩნეთი]]ს, [[ინგუშეთი]]ს, [[დაღესტანი|დაღესტნის]], [[საქართველო]]სა და [[აზერბაიჯანი]]ს ფარგლებში.
გაწოლილია მწვერვალ მყინვარწვერსა და ილხიდაღს შორის. [[ჩრდილოეთი ოსეთი|ჩრდილოეთ ოსეთის]], [[ჩეჩნეთი]]ს, [[ინგუშეთი]]ს, [[დაღესტანი|დაღესტნის]], [[საქართველო]]სა და [[აზერბაიჯანი]]ს ფარგლებში. უდიდესი სიგანე 160 კმ. სიმაღლე 350-4000 მ-მდე, მაქსიმალური 4492 მ. აღმოსავლეთ კავკასიონზე ნაკლებად არის გამოხატული ალპური რელიეფი და დამახასიათებელია სუსტი გამყინვარება. ჩრდილოეთ კალთა მნიშვნელოვნად არის გაგანიერებული ვიდრე სამხრეთი. სამხრეთ განშტოებებიდან მნიშვნელოვანია - გუდამაყრის, ქართლისა და კახეთის ქედები. ჩრდილოეთ კალთაზე გაწოლილია პირიქითი ქედი; მისგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით - ანდის, ბოღოზის, ნუკატლის, სამურის, [[სალათაუს ქედი|სალათაუს]], [[გიმრის ქედი|გიმრის]], კაბიაკისა და გვერდითი ქედები. აღმოსავლეთი კავკასიონის უმაღლესი წერტილია ტებულოსმთა (4493 მ).
 
აღმოსავლეთი კავკასიონში შედის მთავარი წყალგამყოფი, გვერდითი ([[პირიქითი ქედი|პირიქითის]], [[ბოღოზის ქედი|ბოღოზის]], [[ნუკატლის ქედი|ნუკატლისა]] და [[სამურის ქედი|სამურის]] ქედები), [[ანდის ქედი|ანდის]], [[სალათაუს ქედი|სალათაუს]] და [[გიმრის ქედი|გიმრის]] ქედები. სიმაღლე 350-4000მ-მდე, მაქსიმალური 4492 მ (მწვერვალი ტებულის მთა); უდიდესი სიგანე 160 კმ. აღმოსავლეთი კავკასიონი აგებულია უმთავრესად ქვედა და შუა იურული, ცარცული და პალეოგენ-ნეოგენური ასაკის თიხა-ფიქლებით, ქვიშაქვებით და კირქვებით. კალთებზე განვითარებულია მთა-მდელოს, მთა-ტყის (უმთავრესად სამხრეთ კალთაზე), მდელო-სტეპის და სტეპის ლანდშაფტები.
 
აღმოსავლეთი კავკასიონში შედის მთავარი წყალგამყოფი, გვერდითი ([[პირიქითი ქედი|პირიქითის]], [[ბოღოზის ქედი|ბოღოზის]], [[ნუკატლის ქედი|ნუკატლისა]] და [[სამურის ქედი|სამურის]] ქედები), [[ანდის ქედი|ანდის]], [[სალათაუს ქედი|სალათაუს]] და [[გიმრის ქედი|გიმრის]] ქედები. სიმაღლე 350-4000მ-მდე, მაქსიმალური 4492 მ (მწვერვალი ტებულის მთა); უდიდესი სიგანე 160 კმ. აღმოსავლეთი კავკასიონი აგებულია უმთავრესად ქვედა და შუა იურული, ცარცული და პალეოგენ-ნეოგენური ასაკის თიხა-ფიქლებით, ქვიშაქვებით და კირქვებით. კალთებზე განვითარებულია მთა-მდელოს, მთა-ტყის (უმთავრესად სამხრეთ კალთაზე), მდელო-სტეპის და სტეპის ლანდშაფტები.
==ლიტერატურა==
* ქსე, ტ. 2, გვ. 52, თბ., 1977