სოლისებრი დამწერლობა: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
|ენები= [[შუმერული ენა|შუმერული]]<br />[[აკადური ენა|აკადური]]<br />[[ელამიტური ენა|ელამიტური]]<br />[[ჰურიტული ენა|ჰურიტული]]<br />[[ლუვიანური ენა|ლუვიანური]]<br />[[ჰურიანული ენა|ჰურიანული]]<br />[[ურარტუული ენა|ურარტუული]]
}}
'''სოლისებრი დამწერლობა''', უფრო ცნობილი, როგორც '''ლურსმული დამწერლობა''' ჩვენთვის ცნობილი დამწერლობის უძველესი ფორმაა. იგი შექმნეს [[შუმერები|შუმერებმა]] დაახლოებით [[ძვ. წ. XXXIV საუკუნე]]ში. თავდაპირველად ლურსმული დამწერლობა შედგებოდა პიქტოგრამებისგან, მაგრამ რადგან საწერად გამოიყენებოდა რბილი თიხის ფილა და ლერწმის ღერი, ამ ინსტრუმენტებით პიქტოგრამების ხატვა არ იყო მარტივი და სიმბოლოები ლურსმის ფორმის შტრიხებად გარდაიქმნენ. ამიტომაც ეწოდება დამწერლობას ლურსმული.
 
 
შუმერული დამწერლობა მოგვიანებით გადაიღეს [[აკადური ენა|აკადურში]], [[ელამიტური ენა|ელამიტურში]], [[ჰურიტული ენა|ჰურიტულში]], [[ლუვიანური ენა|ლუვიანურში]], [[ჰურიანული ენა|ჰურიანულში]] და [[ურარტუული ენა|ურარტუულში]]. ამრიგად ლურსმული დამწერლობა პირველი საერთაშორისო დამწერლობა გახდა.
'''სოლისებრი დამწერლობა''', (უფრო ცნობილი, როგორც '''ლურსმული დამწერლობა''') ჩვენთვის ცნობილი დამწერლობის უძველესიძველი სახეობა, რომელიც გავრცელებული იყო წინა აზიასა და ახლო აღმოსავლეთის ზოგიერთ რეგიონში<ref name="ქსე">ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტომი 9, გვერდი 455, თბილისი, 1985 ფორმააწელი</ref>. იგი შექმნეს [[შუმერები|შუმერებმა]] დაახლოებით [[ძვ. წ. XXXIV საუკუნე]]ში. თავდაპირველად ლურსმული დამწერლობა შედგებოდა პიქტოგრამებისგან, მაგრამ რადგან საწერად გამოიყენებოდა რბილი თიხის ფილა და ლერწმის ღერი, ამ ინსტრუმენტებით პიქტოგრამების ხატვა არ იყო მარტივი და სიმბოლოები ლურსმის ფორმის შტრიხებად გარდაიქმნენ. ამიტომაც ეწოდება დამწერლობას ლურსმული.
 
შუმერული დამწერლობა მოგვიანებით გადაიღეს [[აკადურიაქადური ენა|აკადურშიაქადურში]], [[ელამიტური ენა|ელამიტურში]], [[ჰურიტული ენა|ჰურიტულში]], [[ლუვიანური ენა|ლუვიანურში]], [[ჰურიანული ენა|ჰურიანულში]] და [[ურარტუული ენა|ურარტუულში]]. ამრიგად ლურსმული დამწერლობა პირველი საერთაშორისო დამწერლობა გახდა.
{{ძველი მესოპოტამია}}
== ისტორია ==
 
== ისტორია ==
უძველესი წერილობითი დოკუმენტები ნაპოვნია [[ურუქი|ურუქში]] და მიეკულთვნება ძვ. წ. XXXIV საუკუნეს. დამწერლობა გამოიყენებოდა აღრიცხვისთვის, თიხის ფირფიტაზე აღინიშნებოდა საქონლის ტიპი და რაოდენობა. მოგვიანებით პიქტოგრამის გრაფიკა 90 გრადუსით შეტრიალდა და გამარტივდა, დაახლოებით [[ძვ. წ. XXIX საუკუნე]]ში კი პიქტოგრამები გარდაიქმნა [[იდეოგრამა]]დ, ანუ სიმბოლო უკვე არა მხოლოდ საგანს, არამედ რაიმე ცნებას აღნიშნავდა, მაგალითად ნიშანი "ჩიტის" და "კვერცხის" კომბინაცია აღნიშნავდა ნაყოფიერებას, ხოლო ფეხი ნიშნავდა ფეხის გარდა სიარულსაც.
 
=== აქადური ლურსმული ===
[[ფაილი:Letter Luenna Louvre AO4238.jpg|thumb|left|წერილი [[ლაგაში]]ს მეფეს [[ურუქაგინა]]ს მისი ვაჟის ბრძოლაში დაღუპვის შესახებ. [[ძვ. წ. XXV საუკუნე]]]]
 
დაახლოებით [[ძვ. წ. XXV საუკუნე]]ში დაიწყო შუმერული ლურსმული დამწერლობის აქადური ენისთვის მორგება, რადგან დამწერლობა მარცვლოვანი არის და [[შუმერული ენა]] ძალიან განსხვავდება [[სემიტური ენები]]საგან მორგებასაც დაეტყო ეს. ამიტომაც ბაბილონური წარწერების გაშიფრვისას ლინგვისტები მივიდნენ იმ დასკვნამდე რომ ეს დამწერლობა არა სემიტური, არამედ სხვა, უცნობი ტიპის ენისთვის იყო მოგონილი.
 
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
 
{{ენები}}
2 494

რედაქტირება