აფხაზები: განსხვავება გადახედვებს შორის

ადრეულ ანტიკურ ხანაში, [[ძვ. წ. VI საუკუნე|ძვ. წ. VI საუკუნიდან]] [[I საუკუნე|ახ. წ. I საუკუნემდე]] თანამედროვე [[აფხაზეთი]]ს ტერიტორია კვლავ [[კოლხეთი]]ს შემადგენლობაშია და მისი მოსახლეობის ეთნიკური კუთვნილების საკითხიც უცვლელი რჩება, უცნობია [[დიოსკურია|დიოსკურიის]] ჩრდილო–დასავლეთით მცხოვრებ ხალხთა ზუსტი ეთნიკური წარმომავლობა. [[კოლხეთი]]ს ჩრდილოეთ მთიან მხარეში მოსახლეობენ [[სვანები]], რომლებიც, როგორც ჩანს, [[დიოსკურია]]მდეც ვრცელდებოდნენ<ref>{{ru}} Г. А. Меликишвили, Иаселение юго-восточние Причерноморья в VIII – I вв. до и э. მით. Очерки истории Грузии, I, გვ. 283</ref>.
 
[[I საუკუნე|ახ. წ. I]]-[[II საუკუნე]]ებში დასავლეთ [[საქართველო]]ს [[შავი ზღვა|შავიზღვისპირეთში]] იხსენიებიან [[აფსილები]] და [[აბაზგები]]<ref>ფლავიუს არიანე, მოგზაურობა შავი ზღვის გარშემო, თარგმანი, გამოკვლევა, კომენტარები და რუკა ნათელი კეჭაღმაძისა, თბილისი, 1961, გვ. 42-45</ref><ref>პლინუსი, ბუნების ისტორია, VI, 12, SC II, 178, 179</ref><ref>მ. ინაძე, ანტიკური ხანის შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს მოსახლეობის ეთნიკური შედგენილობის საკითხისათვის, სსსრ მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა განყოფილების «მოამბე», 1960, №2, გვ. 156</ref>. საკითხი, თუ რა დროიდან მოსახლეობენ ამ ტერიტორიაზე ეს ტომები, დღეს მეცნიერთა შორის საკამათოასაკამათის საგანია. ნაწილი თვლის, რომ ისინი [[კოლხეთი]]ს უძველესი მოსახლეობაა, თუმცა, რადგანაც [[კოლხები|კოლხურ-ქართველურ]] კულტურულ-ისტორიულ სამყაროს ეკუთვნოდნენ, ადრეულ წყაროებში არ იხსენიებიან. მეორე ნაწილი მიიჩნევს, რომ [[აფსილები]] და [[აბაზგები]] აქ სწორედ ამ პერიოდში ჩამოსახლებული ჩრდილოკავკასიური მოდგმის ხალხები არიან<ref>მ. ინაძე, ანტიკური ხანის შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს მოსახლეობის ეთნიკური შედგენილობის საკითხისათვის, სსსრ მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა განყოფილების «მოამბე», 1960, №2, გვ. 162</ref>. აზრთა სხვადასხვაობაა [[აფსილები]]სა და [[აბაზგები]]ს ეთნიკურ წარმომავლობაზეც. გამოთქმულია ვარაუდი, რომ ისინი ისეთივე ქართველურ ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ, როგორც კოლხეთში მცხოვრები სხვა ხალხები — [[ლაზები|ეგრები]] (ლაზები), [[სვანები]]. ამ აზრის მომხრე მეცნიერები [[აფსილები|აფსილებთან]] და [[აბაზგები|აბაზგებთან]] თანამედროვე აფხაზების ეთნიკურ კავშირს გამორიცხავენ და მიიჩნევენ, რომ დღევანდელი აფხაზები (აფსუები) მხოლოდ [[XVII საუკუნე]]ში ჩამოსახლებული ადიღური მოდგმის ერია. მეორე ნაწილი, მეცნიერთა უმრავლესობა თვლის, რომ ეს ორი ტომი აფხაზურ-ადიღური მოდგმის ხალხია, რომლებიც თანამედროვე აფხაზების წინაპრები არიან. ამ მეორე ვარაუდს იზიარებენ [[ნიკო მარი]], [[ივანე ჯავახიშვილი]], [[სიმონ ჯანაშია]], [[ნიკოლოზ ბერძენიშვილი]], [[გიორგი მელიქიშვილი]], ლ. ლავროვი, [[ზურაბ ანჩაბაძე]], [[ედიშერ ხოშტარია-ბროსე]] და სხვები<ref name="PDF1"/>. მერი ინაძე ყურადღებას აქცევსამახვილებს პლინუსის ნაშრომში არსებულ ცნობასცნობაზე [[ჩრდილოეთი კავკასია|ჩრდილოეთ კავკასიაში]] „აბზოეს“ მრავალრიცხოვანი ტომების არსებობის შესახებ და აღნიშნავს, რომ პლინუსის ცნობაში მცირე გეოგრაფიული კორექტივის შეტანის შემთხვევაში შესაძლოა გამოითქვას ვარაუდი, რომ გარკვეული კავშირის არსებობისარსებობს შესახებ, ამ სახელწოდებისასახელწოდებასა და „[[აფსილები|აფსილ]]–[[აბაზგები|აბაზგს]] შორის<ref>მ. ინაძე, ანტიკური ხანის შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს მოსახლეობის ეთნიკური შედგენილობის საკითხისათვის, სსსრ მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა განყოფილების «მოამბე», 1960, №2, გვ. 85</ref>. არსებობს ასევე ვარაუდი, რომ [[XI საუკუნე|XI საუკუნის]] ასურულ წყაროებში ნახსენები აღმოსავლეთიაღმოსავლეთ [[მცირე აზია|მცირე აზიის]] მთიანეთში მცხოვრები ხალხი „აბეშლა“ არის [[აფსილები|აფსილთა]] წინაპარი ტომი, რომელმაც სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ გადაინაცვლა<ref name="PDF2"/>.
 
[[ბერძნული ენა|ბერძნულ]] წყაროებში მოხსენიებულ [[აფშილეთი|„აფსილიასა“]] და [[აფშილები|აფსილებს]] ქართულ [[შუა საუკუნეები]]ს წყაროებში „[[აფშილეთი]]“ და [[აფშილები|„აფშილი“]] შეესაბამება, ხოლო „[[აბაზგები|აბაზგს]]“ — აფხაზი<ref>ქართლის ცხოვრება, I, თბილისი, 1955, გვ. 235</ref>. ერთიანი [[კოლხეთის სამეფო]]ს დაშლის შემდეგ მის ტერიტორიაზე პოლიტიკურად რომის იმპერიაზე დამოკიდებული რამდენიმე სამთავრო შეიქმნა, რომელთა შორის, ფლავიუს არიანეს თქმით, აფსილია და აბაზგიაც იყო. [[II საუკუნე|II საუკუნის]] მეორე ნახევრიდან დასავლეთ საქართველო [[ეგრისის სამეფო]]ს სახელით ერთიანდება. [[აფშილეთი]] ამ პერიოდში მდინარე ეგრისწყლიდან ([[ღალიძგა]]) [[კოდორი|კოდორამდე]] უშუალოდ ეგრისს ექვემდებარებოდა, ხოლო კოდორის ჩრდილოეთი ნაწილი წარმოადგენდა აფხაზეთს (აბაზგიას), რომელიც თუმცა არ იყო ეგრისის უშუალო შემადგენლობაში, მაგრამ მისმისი ვასალვასალი სახელმწიფოსსახელმწიფო წარმოადგენდაიყო<ref>{{ru}} Д. Л. Мусхелишвили, Историческая география Грузии IV- X вв. Очерки истории Грузии, II Тб., 1988, გვ. 383-386.</ref>.
 
=== [[VI საუკუნე|VI]]-[[VIII საუკუნე]]ები ===
6 771

რედაქტირება