სოლისებრი დამწერლობა: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(ბოტის შეცვლა: tl:Kuneiporma)
|ენები= [[შუმერული ენა|შუმერული]]<br />[[აკადური ენა|აკადური]]<br />[[ელამიტური ენა|ელამიტური]]<br />[[ჰურიტული ენა|ჰურიტული]]<br />[[ლუვიანური ენა|ლუვიანური]]<br />[[ჰურიანული ენა|ჰურიანული]]<br />[[ურარტუული ენა|ურარტუული]]
}}
'''სოლისებრი დამწერლობა''', უფრო ცნობილი, როგორც '''ლურსმული დამწერლობა''' ჩვენთვის ცნობილი დამწერლობის უძველესი ფორმაა. იგი შექმნეს [[შუმერები|შუმერებმა]] დაახლოვებითდაახლოებით [[ძვ. წ. XXXIV საუკუნე]]ში. თავდაპირველად ლურსმული დამწერლობა შედგებოდა პიქტოგრამებისგან, მაგრამ რადგან საწერად გამოიყენებოდა რბილი თიხის ფილა და ლერწამისლერწმის ღერი, ამ ინსტრუმენტებით პიქტოგრამების ხატვა არააარ იყო მარტივი და სიმბოლოები ლურსმის ფორმუსფორმის შტრიხებად გარდაიქმნენ. ამიტომაც ეწოდება დამწერლობას ლურსმული.
 
შუმერული დამწერლობა მოგვიანებით გადაიღეს [[აკადური ენა|აკადურში]], [[ელამიტური ენა|ელამიტურში]], [[ჰურიტული ენა|ჰურიტულში]], [[ლუვიანური ენა|ლუვიანურში]], [[ჰურიანული ენა|ჰურიანულში]] და [[ურარტუული ენა|ურარტუულში]]. ამრიგად ლურსმული დამწერლობა პირველი საერთაშორისო დამწერლობა გახდა.
== ისტორია ==
 
უძველესი წერილობითი დოკუმენტები ნაპოვნია [[ურუქი|ურუქში]] და მიეკულთვნება ძვ. წ. XXXIV საუკუნეს. დამწერლობა გამოიყენებოდა აღრიცხვისთვის, თიხის ფირფიტაზე აღინიშნებოდა საქონლის ტიპი და რაოდენობა. მოგვიანებით პიქტოგრამის გრაფიკა 90 გრადუსით შეტრიალდა და გამარტივდა, დაახლოვებითდაახლოებით [[ძვ. წ. XXIX საუკუნე]]ში კი პიქტოგრამები გარდაიქმნა [[იდეოგრამა]]დ, ანუ სიმბოლო უკვე არა მხოლოდ საგანს, არამედ რაიმე ცნებას აღნიშნავდა, მაგალითად ნიშანი "ჩიტის" და "კვერცხის" კომბინაცია აღნიშნავდა ნაყოფიერებას, ხოლო ფეხი ნიშნავდა ფეხის გარდა სიარულსაც.
 
[[ფაილი:SAG.png|center|600px]]
 
[[ფაილი:Sumerian 26th c Adab.jpg|thumb|შუმერული დოკუმენტი [[ძვ. წ. XXVI საუკუნე]].]]
[[ძვ. წ. XXX საუკუნე]]ში არსებობდა დაახლოვებითდაახლოებით 1500 სიმბოლო, შემდეგ სიმბოლოთა რაოდენობა 600-მდე შემცირდა და მათ ფონეტიკური მნიშვნელობა შეიძინეს.
 
თავდაპირველად იწერებოდა მარცხნიდან მარჯვნივ ზემოდან ქვემოთ, მესამე ათასწლეულში კი ვერტიკალური მიმართულება ჰორიზონტალურით შეიცვალა, პიქროგრამების შტრიხებით შეცვლამ კი საგრძნობლად გაამარტივა წერა.
ანონიმური მომხმარებელი