უნიკოდი: განსხვავება გადახედვებს შორის

ბოტის შეცვლა: ckb:یوونیکۆد; cosmetic changes
(ბოტის დამატება: mr:युनिकोड)
(ბოტის შეცვლა: ckb:یوونیکۆد; cosmetic changes)
[[სურათიფაილი:Unicode.jpeg|right|უნიკოდის კონსორციუმი]]
 
'''უნიკოდი''', სიმბოლოთა სტანდარტია, რომელიც საშუალებას იძლევა გამოვხატოთ პრაქტიკულად ყველა [[ენა (ნიშანთა სისტემა)|ენის]] დამწერლობის ნიშნები (სიმბოლოები, ასოები). უნიკოდი წარმოდგენილია რამდენიმე ფორმით: '''UTF-8''', '''UTF-16''' (UTF-16BE, UTF-16LE) და '''UTF-32''' (UTF-32BE, UTF-32LE). აგრეთვე შემუშავებულია UTF-7, შვიდ ბიტიანი არხით ინფორმაციის გადაცემისთვის, მაგრამ ეს ფორმა, [[ASCII]]-სთან შეუთავსებლობის გამო, არ არის დამკვიდრებული და არ შედის უნიკოდის სტანდარტში.
 
[[მაიკროსოფტი|მაიკროსოფტის]] [[Windows NT]]-ში, მასზე დაფუძნებულ სხვა სისტემებში: [[Windows 2000]], [[Windows XP]] - ([[უნიკოდი Microsoft ოპერაციულ სისტემებში]]) ძირითადად გამოიყენება '''UTF-16LE'''. [[UNIX]]-ში და მსგავს [[ოპერაციული სისტემა|ოპერაციულ სისტემებში]] - [[GNU/Linux]], [[BSD]] და [[მაკ ოს X]] მიღებულია: ფაილებისთვის - UTF-8 ფორმა; UTF-32 ან UTF-8 კი ოპერატიული მეხსიერების მონაცემთა დამუშავებისთვის.
, რომელიც აერთიანებს უმსხვილეს [[IT]] (ინტერნეტ ტექნოლოგიების) კორპორაციებს. ამ სტანდარტის გამოყენება საშუალებას იძლევა გავუკეთოთ კოდირება ძალზე მაღალი რაოდენობის სიმბოლოებს - სხვადასხვა დამწერლობებიდან: უნიკოდ დოკუმენტებში, [[კოდური გვერდი|კოდური გვერდის]] გამოყენების გარეშე, გვერდიგვერდ თავსდებიან ჩინური [[იეროგლიფი|იეროგლიფები]], მათემატიკური სიმბოლოები, [[ბერძნული ალფავიტი|ბერძნული ალფავიტის]] ასოები და [[კირილიცა]].
 
[[სურათიფაილი:Roadmap_to_Unicode_BMP.png|thumb|250px|უნიკოდის რუქა]]
უნიკოდის სტანდარტში კოდები დაყოფილია რამდენიმე ჯგუფად. '''U+0000'''-დან '''U+007F'''-მდე ჯგუფი შეიცავს [[ASCII]] სიმბოლოებს, შესაბამისი კოდებით. შემდეგ ჯგუფებში მოთავსებულია სხვადასხვა დამწერლობის ნიშნები, [[პუნქტუაცია|პუნქტუაციის]] ნიშნები და ტექნიკური სიმბოლოები. კირილიცის სიმბოლოებს ეთმობა '''U+0400'''-დან '''U+052F'''-მდე ჯგუფი.
 
== წერა ორი მიმართულებით ==
უნიკოდის სტანდარტი ითვალისწინებს მხარდაჭერას ისეთი ენებისთვის, რომლებშიც წერა წარმოებს მარცხნიდან-მარჯვნივ, ('''LTR''' - Left To Right). მაგალითად: [[ინგლისური ენა|ინგლისური]], [[რუსული ენა|რუსული]], [[ქართული ენა|ქართული]], ასევე საპირისპიროს - მარჯვნიდან-მარცხნივ ('''RTL''' - Right To Left). მაგალითად: [[არაბული ენა|არაბული]], ყველა [[ებრაული ენა]] ([[ივრითი]], [[იდიში]], [[ლადინო]]) და ა.შ. ანუ უნიკოდი მხარს უჭერს ორივე მიმართულებით წერას. გარდა ამისა, უნიკოდი მხარს უჭერს კომბინირებულ ტექსტებს, რომლებიც შეიცავენ როგორც '''RTL''' ისე '''LTR''' ფრაზებს. ამგვარ შესაძლებლობას უწოდებენ ''ორმიმართულებიანობას'' , ('''Bidir'''). უნიკოდის მარტივ ვერსიებს შესაძლოა არ გააჩნდეს ''ორმიმართულებიანობის'' მხარდაჭერა.
 
== უნიკოდის ვერსიები ==
ამ სისტემაზე მუშაობა განუწყვეტლივ მიმდინარეობს. სიმბოლოთა ცხრილში შემოაქვთ ცვლილებები და სიახლე-დამატებები. ეტაპობრივად ცხადდება უნიკოდის ახალი ვერსიის შესახებ. გამოიცემა ახალი [[ISO]] დოკუმენტები, რამდენადაც თავდაპირველი უნიკოდ სისტემა შემოტანილი იყო ნაჩქარევად და დაუმთავრებელი სახით. უნიკოდის სისტემა დღეს არსებობს შემდეგი ვერსიების სახით:
 
* 1.1 შეესაბამება სტანდარტს ISO/IEC 10646—1:[[1993]]),
* 2.0 იგივე სტანდარტი ISO/IEC 10646—1:[[1993]] მხოლოდ დამატებულია: «Amendments» 1-დან 7-მდე და «Technical Corrigenda» 1 და 2
* 2.1 იგივე სტანდარტი ISO/IEC 10646—1:[[1993]] მხოლოდ დამატებულია: «Amendments» 1-დან 7-მდე და «Technical Corrigenda» 1 და 2
* 3.0 სტანდარტი ISO/IEC 10646—1:2000)
* 3.2 სტანდარტი [[2002]]
* 4.0 სტანდარტი [[2003]]
* 4.01 სტანდარტი [[2004]]
* 4.1 სტანდარტი [[2005]]
 
უნიკოდის ქართული ნაწილი შემუშავდა და დაინერგა ჟოსტ გიპპერტის ([http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/personal/gippertj.htm Jost Gippert]) - „ტიტუს კიბერბიტ“ ფონტის ავტორის და მიხეილ ევერსონის ([http://www.evertype.com/misc/bio.html Michael Everson]) მიერ, ეგრეთწოდებულ „[http://www.geocities.com/bpgfonts/ ინფოტექ-აკადემიის]“ სტანდარტზე დაყრდნობით.
 
== უნიკოდის შესაბამისი ქართული ფონტები ==
 
უნიკოდის შესაბამისი ქართული კომპიუტერული ფონტები არსებობს კომერციული, რომლებიც უმთავრესად „ვინდოუზ“ სისტემას მოჰყვება (Sylfaen და Arial Unicode MS) და თავისუფალი გამოყენების ანუ უფასო.
ორიგინალური მაღალხარისხოვანი უფასო ქართული უნიკოდ დელტა ჰინტირებული და ბითმაპ ჩართული ფონტების ერთად ერთი მწარმოებელია „BPG-InfoTech Co“, რომლის ფონტების არსებითი ნაწილი დაშვებულია General Public License (GPL), GNU გამოყენებისათვის და შედის ისეთი დისტრიბუციების შემადგენლობაში, როგორიცაა „ლინუქსი“.
==== ფონტების ჩამოტვირთვა ====
* [http://bpg.sytes.net/BPG-InfoTech/sppro/bpg/publication_view.asp?iabspos=1&vjob=vdocid,146389 უნიკოდის 2005 წლის ვერსიის შესაბამისი ერთად ერთი ფონტი (შეიცავს ასომთავრულს და ნუსხურს)]
* [http://bpg.sytes.net/BPG-InfoTech/sppro/bpg/publications_list.asp?vjob=vsub,249 BPG-InfoTech]
* [http://fonts.ge Fonts.Ge]
 
==== კლავიატურის მართვის ჩამოტვირთვა ====
* [http://bpg.sytes.net/BPG-InfoTech/sppro/bpg/publication_view.asp?iabspos=1&vjob=vdocid,146389 უნიკოდის 2005 წლის ვერსიის შესაბამისი ერთად ერთი ფონტის კლავიატურა (შეიცავს ასომთავრულს და ნუსხურს)]
* [http://bpg.sytes.net/BPG-InfoTech/sppro/bpg/publication_view.asp?iabspos=1&vjob=vdocid,146389 BPG-InfoTech]
* [http://mamuli.net/files/fonts/Keyboard/ BPG-InfoTech არქივი 2]
 
== აგრეთვე იხილეთ ==
* [[ASCII]]
* [[Latin-1]]
 
 
== რესურსი ინტერნეტში ==
* [http://www.unicode.org/ უნიკოდის კონსორციუმის ოფიციალური საიტი]
** [http://www.unicode.org/standard/translations/russian.html რა არის Unicode?] (რუს.)
* [http://www.unicode.org/versions/Unicode4.1.0/ უნიკოდის სტანდარტის ვერსია 4.1.0]
* [http://bugtraq.ru/library/misc/encoding.html უნიკოდის სტანდარტის კრიტიკა]
* [http://www.w3.org/TR/unicode-xml/ უნიკოდი XML-ში და სხვა Markup ენებში]
* [http://www.decodeunicode.org/ DecodeUnicode — Unicode WIKI], 50.000 gifs
 
 
[[კატეგორია:უნიკოდი|*]]
[[ca:Unicode]]
[[chr:Unicode/Cherokee]]
[[ckb:یونیکۆدیوونیکۆد]]
[[cs:Unicode]]
[[da:Unicode]]
77 651

რედაქტირება