მთავარი მენიუს გახსნა

ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი

მუნიციპალიტეტი საქართველოში

ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, ოფიციალურად სსიპ „ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი“[4] (ს/ნ. 233730139) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული დასავლეთ საქართველოში, გურიის მხარეში. მუნიციპალიტეტი 2006 წლის 29 ნოემბრიდან. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ლანჩხუთი.

ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი
GR-Lanchkhuti-ka.svg
დროშა გერბი
Flag of Lanchkhuti Municipality.svg Lanchxutis gerbi.jpg

ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
რეგიონი გურიის მხარე
ადმ. ცენტრი ლანჩხუთი
კოორდინატები 42°05′39″ ჩ. გ. 42°02′30″ ა. გ. / 42.094389° ჩ. გ. 42.041694° ა. გ. / 42.094389; 42.041694
საკრებულოს
თავმჯდომარე
ბესიკ ტაბიძე
ფართობი 533 კმ²
მოსახლეობა Decrease2.svg 31 486[1] (2014) კაცი
სიმჭიდროვე 76 [2] კაცი/კმ²
ეროვნული
შემადგენლობა
ქართველები 98.9%
რუსები 0.7%
სომხები 0.1%
უკრაინელები 0.1%[3]
სასაათო სარტყელი UTC+04:00
სატელეფონო კოდი +995 (494)
საფოსტო ინდექსი 2800–2899
ოფიციალური საიტი http://lanchkhuti.org.ge/
GEO-GR-LN.svg

სექციების სია

ადგილობრივი თვითმმართველობარედაქტირება

ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი თვითმმართველობის უმაღლესი ორგანოა მუნიციპალიტეტის საკრებულო, აღმასრულებელი ორგანო — მუნიციპალიტეტის გამგეობა. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში 16 ტერიტორიული ერთეულია, ესენია:

  1. ადმინისტრაციული ერთეული ლანჩხუთი — ქალაქი ლანჩხუთი;
  2. ადმინისტრაციული ერთეული აცანა — აცანა, ტელმანი;
  3. ადმინისტრაციული ერთეული აკეთი — გაგური, ზემო აკეთი, ქვემო აკეთი, ჭანჭათი;
  4. ადმინისტრაციული ერთეული მამათი — კონჭკათი, მამათი, ქვემო მამათი, შათირი;
  5. ადმინისტრაციული ერთეული ნიგოითი — ნიგოითი, ქვიანი, ჩოლობარგი, ჭყონაგორა, ჯაპანა, ჯიხეთის მონასტერი;
  6. ადმინისტრაციული ერთეული შუხუთი — ზემო შუხუთი, ქვემო შუხუთი;
  7. ადმინისტრაციული ერთეული მაჩხვარეთი — მაჩხვარეთი, ორაგვე, ჯუნმერე;
  8. ადმინისტრაციული ერთეული გვიმბალაური — გვიმბალაური, ჯუნეწერი;
  9. ადმინისტრაციული ერთეული ჩიბათი — ზემო ჩიბათი, ქვემო ჩიბათი, ჭალა;
  10. ადმინისტრაციული ერთეული ლესა — ლესა, ჭინათი;
  11. ადმინისტრაციული ერთეული ჯურუყვეთი — ბაღლეფი, ეწერი, ჯურუყვეთი;
  12. ადმინისტრაციული ერთეული ნინოშვილი — ნინოშვილი, ყელა;
  13. ადმინისტრაციული ერთეული ნიგვზიანი — არჩეული, ნიგვზიანი, ჩანჩეთი, ხაჯალია;
  14. ადმინისტრაციული ერთეული ჩოჩხათი — გულიანი, კოკათი, მოედანი, შრომისუბანი, ჩოჩხათი, ხორეთი, ჯიხანჯირი;
  15. ადმინისტრაციული ერთეული ღრმაღელე — ომფარეთი, ორმეთი, ღრმაღელე, წყალწმინდა;
  16. ადმინისტრაციული ერთეული სუფსა — ახალი, გრიგოლეთი, მალთაყვა, სუფსა, ტაბანათი, ჩქუნი, ხიდმაღალა.

გეოგრაფიარედაქტირება

მუნიციპალიტეტი მდებარეობს შავ ზღვას, მდინარე ფიჩორისა და გურიის ქედს შორის. უკავია ოდიშ-გურიის დაბლობი და მიმდებარე სერები. დასავლეთიდან მას ესაზღვრება შავი ზღვის 7 კმ-იანი სანაპირო (საკურორტო) ზოლი, აღმოსავლეთით სამტრედიისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტები, ჩრდილოეთით ხობის, სენაკისა და აბაშის მუნიციპალიტეტები, სამხრეთით ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი. ტერიტორია — 533 კვ.კმ., მათ შორის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 270 კვ.კმ. ხოლო 15 000 ჰექტარი დაკავებული აქვს კოლხეთის ეროვნულ პარკს, 17 927 ჰა კი ტყეებს. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტბები: პალიასტომის ტბა, იმნათის ტბა, ჯაპანას ტბა, გრიგოლეთის ტბა და სხვები, მდინარეები: სუფსა, ფიჩორი, ლესისწყალი, შუთი, გომახურისწყალი, წყალწითელა და სხვა.

მუნიციპალიტეტში ვაკე და გორაკ-ბორცვიანი რელიეფია. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი უკავია გურიის დაბლობს, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი კი გურიის სერს. ვაკის შუა ნაწილი ზღვის დონიდან 20 მეტრზეა, სერის დასავლეთი ნაწილი 200-400 მეტრია, აღმოსავლეთი 500-600 მეტრამდეა. მთა ტალახა ზღვის დონიდან 660 მეტრზეა.

ნიადაგებირედაქტირება

ზღვის სანაპირო ზოლში განვითარებულია დაჭაობებული ნიადაგები, მდინარე სუფსის ქვემო დინების გასწვრივ — ალუვიური უკარბონატო ნიადაგები. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში გავრცელებულია ტორფიან-ჭაობიანი და ჭაობის ლამიანი ნიადაგები. მას სამხრეთ-აღმოსავლეთით ეკვრის ეწერ-ლებიანი ნიადაგების ზოლი. გურიის სერის კალტებზე წითელმიწა და გაეწერებული წითელმიწა ნიადაგებია. მცირე ფართობი უჭირავს ყვითელ მიწებს, ტყის ყომრალ და ნეშომპალა-კარბონატულ ნიადაგებს. სერის თხემზე მცირე სისქის ზოგან ჩამორეცხილი ნიადაგებია.

ჰავარედაქტირება

ჰავაზე დიდ გავლენას ახდენს შავი ზღვა, საიდანაც ჰაერის მასას უხვი ატმოსფერული ნალექები მოაქვს. ატმოსფერული ნალექების წლიური ჯამი 2400 მმ-ს აღწევს. ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო ხოლო ყველაზე მშრალი აპრილი და მაისი. ყველაზე მეტი ნალექიანობით ხასიათდება აგვისტო და ნოემბერი. ზღვის დონიდან 200 მეტრ სიმაღლემდე ზღვის ნოტიო ჰავაა, ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა +13°C, აბსოლუტური მინიმალური -18°C-20°C-მდე ეცემა, მაქსიმუმი კი 39-40°C-მდე ადის.

ფლორა და ფაუნარედაქტირება

შავი ზღვის სანაპიროზე განვითარებულია ზღვისპირა ქვიშნარის მცენარეულობა, რომელსაც ისლიანი და მარცვლოვანი ჭაობის მცენარეულობა აკრავს. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში გავრცელებულია კოლხური ჭაობიანი მურყნის ტყეები, მის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ვრცელდება ლეშამბოიანი ტყეების ზოლი, რომელსაც მოსდევს თხმელის, მუხისა და რცხილის დაბლობის ტყეები.

გურიის დაბლობის ჭაობიან ტყეებში შემორჩენილია შველი და წავი. გორაკ-ბორცვებზე, სერის ტყიან კალთებზე გვხვდება ტურა, მგელი, მაჩვი, კურდღელი, ნუტრია; ფრინველებიდან ძერა, ქორი, შევარდენი, იხვი, შაშვი, ჩხართვი და სხვ. ჭაობიან ტყეებში ბუდობს ჩვეულებრივი ხოხობი, არის მწყერი. ტბებში გვხვდება თევზის სახეობები: კობრი, ლოქო, ფარგა, ღოჯო და სხვა.

წიაღისეულირედაქტირება

მუნიციპალიტეტი მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. მუნიციპალიტეტში ტორფის რამდენიმე საბადოა, მათ შორის ყველაზე დიდია იმნათის საბადო, იგი პალიასტომის ტბის აღმოსავლეთით მდებარეობს და მისი მარაგი 300 მილიონ მ3-ს აღემატება. ასევე ტორფის საბადოებია მალთაყვაში და გრიგოლეთსა და სუფსაში. ნავთობის მომპოვებელი ჭაბურღილები დგას სუფსასა და ოკვანეში. ზღვის სანაპირო ზოლი (წყალწმინდა, გრიგოლეთი) შეიცავს მაგნეტიტს. შუხუთსა და ჯუნჯუათში მოიპოვება მერკელიანი კირქვა. სოფლებში აცანა, ზემო აკეთი და ქვემო აკეთი მოიპოვება თიხნარი მიწა. გულიანსა და ჯურუყვეთში მოდის გოგირდოვანი, ბაღლებში კი - ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიანი წყალი.

ისტორიარედაქტირება

მუნიციპალიტეტის ტერიტორია დასახლებულია ქვის ხანიდან. ადრე ბრინჯაოს ხანიდან ქალაქური ცხოვრების წესს ადასტურებს შუხუთის ციხე-ქალაქის არსებობა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია 1930 წლამდე შედიოდა ოზურგეთის მაზრაში. 1930 წლიდან ცალკე რაიონია. საბჭოთა პერიოდში გამოიცემოდა რაიონული გაზეთი „სოციალისტური შრომა“. 2006 წლიდან ეწოდა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი.

ეკონომიკარედაქტირება

საბჭოთა პერიოდში რაიონის ეკონომიკის ძირითადი დარგი იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა, მათ შემდეგ კი მარცვლეულის წარმოება და მეცხოველეობა. ფუნქციონირებდა 11 კოლმეურნეობა და 3 საბჭოთა მეურნეობა. მრეწველობაში მთავარი დარგები იყო კვების მრეწველობა და საშენ მასალათა მრეწველობა. მოქმედებდა ჩაის პირველადი გადამუშავების 5 ფაბრიკა, ასევე საკონსერვო, ყველ-კარაქის, პურ-ფუნთუშეულის, უალკოჰოლო სასმელების ქარხნები, საშენ მასალათა კომბინატი, სამკერვალო ფაბრიკა, თბოელექტროსადგური (186 კვტ სიმძლავრით), ტორფის ქარხანა სუფსაში, თევზის საჯიშე მეურნეობები ჯაპანასა და გრიგოლეთში.

ამჟამად მუნიციპალიტეტის ეკონომიკაში უმნიშვნელოვანესია ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი და სუფსის ტერმინალი. სოფლის მეურნეობაში განვითარებულია მეციტრუსეობა, მეცხოველეობა, მოჰყავთ თხილი. მუნიციპალიტეტის საზღვაო ზოლში (წყალწმინდა, გრიგოლეთი, მალთაყვა) განვითარებულია ტურიზმი.

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის: რკინიგზის მონაკვეთი სამტრედია-მახინჯაური 40 კმ; საერთაშორისო მნიშვნელობის გზის მონაკვეთები: სამტრედია-გრიგოლეთი (ს-12) 65 კმ. და სარფი-სენაკი (ს-2). ასევე შიდა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზები: ჯაპანა-აბაშა - 47 კმ და ლანჩხუთი-ნასაკირალი - 45 კმ.

მუნიციპალიტეტში არის 25 საჯარო სკოლა, სადაც სწავლობს 4243 მოსწავლე, 1 საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 32 ბიბლიოთეკა, 2 თეატრი, 22 საბავშვო ბაღი.

მოსახლეობარედაქტირება

 
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის რუკა

2002 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის რაოდენობა იყო 40,5 ათასი კაცი. დაბადება-გარდაცვალების მონაცემების მიხედვით 2009 წლის 1 იანვრისთვის მოსახლეობა 37,8 ათასს შეადგენს. სიმჭიდროვე — 76 კაცი კვ.კმ-ზე. ეთნიკური შემადგენლობის მიხედვით მოსახლეობის 98,9 % ქართველია, 0,7% - რუსი. სარწმუნოებრივი შემადგენლობის მიხედვით მოსახლეობის დიდი ნაწილი მართლმადიდებელი ქრისტიანია, ასევე არიან მუსლიმები (აჭარლები), ხოლო წყალწმინდაში ცხოვრობენ სტაროვერები.

მუნიციპალიტეტი მოიცავს 16 ადმინისტრაციულ ერთეულს: ქალაქი ლანჩხუთი; თემები: აკეთი, აცანა, გვიმბრალაური, ლესა, მამათი, მაჩხვარეთი, ნიგვზიანი, ნიგოითი, ნინოშვილი, სუფსა, ღრმაღელე, შუხუთი, ჩიბათი, ჩოჩხათი, ჯურუყვეთი. მუნიციპალიტეტში სულ 56 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი და 55 სოფელი.

აღწერის მონაცემებირედაქტირება

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
1939 39071 19181 19890
1959 40031   18252 21779
1970 40246   18285 21961
1979 40890   18884 22006
1989 41891   19600 22291
2002 40347  
2014 31486  

ღირსშესანიშნაობანირედაქტირება

ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დგას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის ერთი ძეგლი — ჯიხეთის ეკლესია. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს ეგნატე ნინოშვილის სახლ-მუზეუმს სოფელ არჩეულში.

სხვა ძეგლებიდან აღსანიშნავია აკეთის წმინდა გიორგის ეკლესია და აკეთის მაცხოვარი, ასევე აღსანიშნავია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ხელოვნური გამოქვაბულების სიმრავლე. ასეთი გამოქვაბულებია სოფლებში ხორეთი, ჩანჩეთი, ორაგვე, კოკათი, გაგური, ჩოჩხათი. ქალაქ ლანჩხუთში მოქმედებს ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. ბაღლებში შემორჩენილია სავარაუდოდ XIII საუკუნის ეკლესიის ნანგრევები.

გალერეარედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • ღლონტი გ., ცერცვაძე გ., „გურიის რეგიონის აგრარული სექტორის ეკონომიკა“ — თბილისი, 2014, ISBN 978-9941-10-913-3

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება