კუესტა (ესპ. cuestaფერდობი, მთის კალთა) — დედამიწის ზედაპირის რელიეფის ფორმა, ასიმეტრიული სერი, რომელიც წარმოიქმნება ერთი მიმართულებით დახრილ (მონოკლინურ) სხვადასხვა სიმკვრივის შრეთა ზედაპირული გადარეცხვის შედეგად. კუესტის დამრეცი კალთა ემთხვევა ეროზიისადმი მდგრადი შრის დაქანებას, ციცაბო კი დაშრევების ჭრილს წარმოადგენს. ხშირად გვხვდება დიდი ნაოჭების ფრთებზე ან გუმბათისებრ აზევებებზე.[1]

კუესტური ფერდობი, ყირიმი, უკრაინა
ხვამლის მასივი

დამრეცი კალთა წარეცხვასთან მტკიცე ჯავშნური ფენის ვარდნას ემთხვევა, ხოლო ციცაბო კალთა ჭრის ამ ფენებს, რითაც მათ „თავებს“ აშიშვლებს. კუესტა გავრცელებულია ბაქნური ვაკეების ფარგლებში. იგი აგრეთვე, თან სდევს მთის ნაგებობების პერიფერიებსა და მთათშორისი და მთისწინეთის დადაბლებების მომიჯნავე რეგიონებს; ხშირად განლაგებულია რამდენიმე პარალელურ მწკრივში. აგებულია კირქვებით, ქვიშაქვებითა და სხვა ქანებით, რითაც წარმოიქმნება რელიეფის კუესტური ტიპი.[2]

დამახასიათებელია მკვეთრი ლანდშაფტური სხვაობები კალთებს შორის. დამრეც კალთებთან შედარებით, ციცაბო კალთები ჩვეულებრივ, უფრო მეტად ქსეროფიტული მცენარეულობითაა დაფარული.[2]

კუესტა გავრცელებულია ყირიმში, კავკასიაში, პარიზისა და ლონდონის აუზებში, კლდოვანი მთების სამრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ დაბოლოებაზე და სხვა.[3] ფართოდ არის ცნობილი შვაბიის ალბი — კუესტური სერი, რომელიც გერმანიის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს და აქვს დაახლოებით 200 კმ სიგრძე.[4] მნიშვნელოვანია აგრეთვე ყირიმის მთები, რომლის გარე სერი კუესტების მწკრივს წარმოადგენს, რომელიც აგებულია ცარცული, პალეოგენური და ნეოგენური ნალექებით.[5]

კავკასიონზე არსებული კუესტებიდან აღსანიშნავია კირქვებით აგებული კლდოვანი ქედი, საძოვრების ქედი და ტყიანი ქედი.[6][7][8]

კუესტური ფორმები გავრცელებულია საქართველოშიც. ამ მხრივ, გამოსაყოფია კვერნაქების უკიდურესი აღმოსავლეთი მონაკვეთი — სხალტბის კუესტური სერი, ლეჩხუმის მასივი და ხვამლის მასივი, რომლებიც ორმაგ კუესტას წარმოადგენენ და სხვა.[9]

სქოლიორედაქტირება