ედოგავა რამპო (იაპონ. 江戸川 乱歩, ნამდვილი სახელი ტარო ჰირაი; დ. 21 ოქტომბერი, 1894 — გ. 28 ივლისი, 1965) — იაპონელი მწერალი და კრიტიკოსი, რომელსაც თანამედროვე იაპონური დეტექტიური ჟანრის ფუძემდებლად მიიჩნევენ. ბევრი მისი დეტექტიური მოთხრობის მთავარი გმირია დეტექტივი კოგორო აკეტი.

ედოგავა რამპო
Rampo Edogawa 02.jpg
დაბადების თარიღი 21 ოქტომბერი 1894(1894-10-21)[1] [2] [3] [4] [5]
დაბადების ადგილი ნაბარი, Mie Prefecture, იაპონია
გარდაცვალების თარიღი 28 ივლისი 1965(1965-07-28)[1] [2] [3] [4] [5] (70 წლის)
გარდაცვალების ადგილი Ikebukuro, ტოშიმა, ტოკიო, იაპონია
დასაფლავებულია ტამის სასაფლაო
საქმიანობა მწერალი, რომანისტი, სცენარისტი, ლიტერატურული კრიტიკოსი და სამეცნიერო ფანტასტი მწერალი
ენა იაპონური ენა[6]
ეროვნება იაპონელები
მოქალაქეობა იაპონია
ალმა-მატერი ვასედის უნივერსიტეტი
Magnum opus Murder on D Street, Q11658241?, Q11491644? და Q11448081?
ჯილდოები Medal with Purple Ribbon
შვილ(ებ)ი რიუტარო ჰირაი

ბიოგრაფიარედაქტირება

1894 წლის 21 ოქტომბერს ქალაქ ნაბარიში, კლერკის ოჯახში დაიბადა. ცოტა ხანში მისი ოჯახი ნაგოიში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ტარო სკოლაში შეიყვანეს. თითქმის მაშინვე დაინტერესდა დეტექტივებით, რომლებსაც ადგილობრივ გაზეთებში კითხულობდა. სულ მალე თანატოლებთან ერთად საბავშვო ჟურნალების გამოშვება დაიწყო. ამ გატაცებამ უნივერსიტეტის წლებამდეც კი გასტანა. 1913 წელს ვასედას უნივერსიტეტში პოლიტიკურ-ეკონომიკურ ფაკულტეტზე ჩააბარა. სტუდენტობის წლებშივე გაეცნო ართურ კონან დოილისა და ედგარ ალან პოს მოთხრობებს, რომლებმაც შემდგომ დიდი გავლენა მოახდინეს მის შემოქმედებაზე. მალე პირველი საკუთარი მოთხრობა დაწერა და ლიტერატურულ ჟურნალში გაგზავნა, თუმცა დაუწუნეს და არ დაუბეჭდეს.1916 წელს აგვისტოში უნივერსიტეტი დაამთავრა და ოსაკაში გაანაწილეს სამუშაოდ, თუმცა დიდხანს ვერსად ჩერდებოდა. მცირე ხანს ვაჭრობაც სცადა - ძმებთან ერთად ტოკიოში გადავიდა, სადაც წიგნების მაღაზია გახსნა და თვითონაც მცირე ხანს იქვე მუშაობდა. პარალელურად ჟურნალებთან თანამშრომლობდა, წერდა მულტფილმების სცენარებს.1922 წელს დაწერა მოთხრობა „ბრინჯაოს მონეტა“, რომელიც ერთ წელიწადში გამოაქვეყნა ფსევდონიმით ედოგავა რამპო - ეს სახელი ედგარ ალან პოს სახელის მიმსგავსებით დაირქვა. სწორედ ამ პერიოდიდან იღებს სათავეს იაპონური დეტექტიური ლიტერატურა. რამპომ იაპონიაში დეტექტივების მოყვარულთა კლუბიც დააარსა, რომლის პირველი პრეზიდენტი თავადვე იყო, აქტიურად წერდა და აქვეყნებდა რომანებს, მოთხრობებს, მალე კრებულების გამოცემაც დაიწყო. კითხულობდა ლექციებს და წერდა გამოკვლევებს დეტექტიური ჟანრის შესახებ. რამპო ასევე წერდა მოთხრობებს მოზარდებისთვის. 1954 წელს ტოკიოში მისი სამოცი წლის იუბილე აღინიშნა, რომლის დროსაც რამპომ თავისი სახელობის პრიზის დაარსების შესახებ გამოაცხადა. 1961 წელს ხელოვნებისა და ლიტერატურის ოსტატთა აკადემიის საპატიო წევრად აირჩიეს. 1965 წლის 28 ივლისს ცნობილი მწერალი ინსულტით გარდაიცვალა.

ნაწარმოებებირედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • Angles, Jeffrey (2011), Writing the Love of Boys: Origins of Bishōnen Culture in Modernist Japanese Literature. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-6970-7.
  • Jacobowitz, Seth (2008), Introduction to The Edogawa Rampo Reader. Fukuoka: Kurodahan Press. ISBN 978-4-902075-25-0.
  • Kawana, Sari (2008), Murder Most Modern: Detective Fiction and Japanese Culture. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-5025-5.
  • Silver, Mark (2008), Purloined Letters: Cultural Borrowing and Japanese Crime Literature, 1868-1937. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 978-0-8248-3188-2.

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  2. 2.0 2.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  3. 3.0 3.1 BD Gest'
  4. 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  5. 5.0 5.1 Vegetti Catalog of Fantastic Literature
  6. Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.