ტიხო ბრაჰე

დანიელი ასტრონომი და ალქიმიკოსი
(გადამისამართდა გვერდიდან ბრაჰე, ტიხო)

ტიხო ბრაჰე (დან. Tyge Ottesen Brahe , ლათ. Tycho Brahe; დ. 14 დეკემბერი, 1546 — გ. 24 ოქტომბერი, 1601) — დანიელი ასტრონომი.[4] 1572 წელს კასიოპეას თანავარსკვლავედში დააკვირდა და აღწერა ახალი ვარსკვლავის ანთება. კოპენჰაგენის მახლობად, ერესუნის სრუტეში მდებარე კუნძულ ვენზე დააარსა ურანიბორგის ობსერვატორია, აღჭურვა თავისივე ხელმძღვანელობით დამზადებული საუკეთესო ხელსაწყოებით და ხელმძღვანელობდა მას 1576-1597 წლებში. აქ 21 წლის მანძილზე ბრაჰე აკვირდებოდა ვარსკვლავებს, პლანეტებსა და კომეტებს და დიდი სიზუსტით განსაზღვრა მათი მდებარეობა ცაზე. ესაა მისი მთავარი დამსახურება. გარდა ამისა, მთვარის მოძრაობაში ბრაჰემ ორი უთანასწორობა აღმოაჩინა (წლიური უთანასწორობა და ვარიაცია); დაამტკიცა, რომ კომეტები ციური სხეულებია, რომლებიც დედამიწიდან მთვარეზე უფრო შორს არიან. შეადგინა რეფრაქციის ცხრილები. ბრაჰემ არ ცნო სამყაროს ჰელიოცენტრული სისტემა და მის ნაცვლად შემოიტანა ახალი სისტემა, რომელიც პტოლემესა და ნიკოლოზ კოპერნიკის სისტემათა ნარევი იყო (მზე ბრუნავს სამყაროს ცენტრში მდებარე დედამიწის გარშემო, ხოლო პლანეტები — მზის გარშემო). 1597 წელს ბრაჰე იძულებული გახდა დანიიდან გერმანიაში გადასახლებულიყო, ორი წლის შემდეგ კი პრაღაში გადავიდა, იქ მისი თანაშემწე იყო იოჰანეს კეპლერი. ბრაჰეს სიკვდილის შემდეგ კეპლერს დარჩა მისი დაკვირვებების შედეგები, რომელთა საფუძველზე დაადგინა პლანეტების მოძრაობის კანონები.[5] კოპერნიკისგან განსხვავებით, ტიხო ბრაჰე იყო უპირველეს ყოვლისა, ასტრონომიული მოვლენების ვირტუოზული დამკვირვებელი: გააუმჯობესა დაკვირვებისა და გაზომვების ტექნიკა და სიზუსტის მაღალ დონეს მიაღწია; დააპროექტა და შექმნა უფრო დიდი ზომის ახალი ხელსაწყოები, უფრო მდგრადი და გაუმჯობესებული გრადუირებით.[6]

ტიხო ბრაჰე
დან. Tyge Ottesen Brahe
Tycho Brahe.JPG
დაბ. თარიღი 14 დეკემბერი, 1546
დაბ. ადგილი კნუდსტრუპი[1]
გარდ. თარიღი 24 ოქტომბერი, 1601
გარდ. ადგილი პრაღა, ბოჰემია, საღვთო რომის იმპერია[2] [3]
დასაფლავებულია ტინის ტაძარი
მოქალაქეობა Flag of Denmark.svg დანია
ეროვნება დანიელები
სამეცნიერო სფერო ასტრონომია
მუშაობის ადგილი ურანიბორგი
ალმა-მატერი კოპენჰაგენის უნივერსიტეტი[1] , ლაიფციგის უნივერსიტეტი[1] და როსტოკის უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები ზიმონ მარიუსი
მამა ოტე ბრაჰე
დედა ბეატ კლაუსდატერ ბილე
შვილ(ებ)ი სიდსელ ბრაჰე
ხელმოწერა Tycho Brahe Signature.svg

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 1.2 Berry A. A Short History of AstronomyLondon: John Murray, 1898.
  2. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #118514237 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  3. Czech National Authority Database
  4. Tycho Brahe // Encyclopedia Britannica
  5. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 511, თბ., 1977 წელი.
  6. Западная философия от истоков до наших дней