ალ-ღაზალი

არაბულენოვანი თეოლოგი და ფილოსოფოსი

აბუ ჰამიდ მუჰამად იბნ მუჰამად ალ-ღაზალი (არაბ. ابو حامد محمد بن محمد الغزالى; დ. 1058, ტუსი, ირანი — გ. 19 დეკემბერი 1111, ტუსი) — არაბულენოვანი თეოლოგი და ფილოსოფოსი. სუფიზმის უდიდესი წარმომადგენელი და თეორეტიკოსი. წარმოშობით სპარსელი. განათლება ნიშაბურსა და ბაღდადში მიიღო. მუსლიმანური სამართლის მასწავლებელი იყო. მის თხზულებებს შორის მნიშვნელოვანია „ფილოსოფოსთა არათანამიმდევრობა“, „ფილოსოფოსთა დებულებები“, „რელიგიის მეცნიერებათა გაცოცხლება“. ალ-ღაზალს მიაჩნია, რომ ღმერთი — საწყისი რეალურად არსებული ჭეშმარიტებაა და მისი წვდომა ასკეტიზმის გზით განწმენდილი ადამიანისათვის შესაძლებელია ინტუიციის საშუალებით. იგი ამტკიცებს, რომ მოვლენათა შორის აუცილებელი მიზეზშედეგობრივი კავშირი არ არსებობს, მაგრამ დარწმუნებულია, რომ გონით თანაწარუვალობაზე ზემდგომი ინტუიციით არამიწიერ მოვლენათა ურთიერთობის აღქმაც ხერხდება. ალ-ღაზალის იდეებმა გავლენა მოახდინა სხვადასხვა მუსლიმანურ ფილოსოფიაზე, შუა საუკუნეების ებრაულ ფილოსოფიასა და ევროპულ მისტიკურ სწავლებაზე.

ალ-ღაზალი
არაბ. أبو حامد محمد بن محمد الغزالي
Al-Ghazali.png
დაბ. თარიღი 1058[1]
დაბ. ადგილი ტუსი
გარდ. თარიღი 19 დეკემბერი 1111
გარდ. ადგილი ტუსი
დასაფლავებულია მეშჰედი
მოქალაქეობა Black flag.svg აბასიანთა სახალიფო
სელჩუკთა სახელმწიფო
ეროვნება სპარსელები
სამეცნიერო სფერო Islamic philosophy, თეოლოგია, სუფიზმი, Ilm al-Kalam და Islamic ethics
მუშაობის ადგილი Al-Nizamiyya of Baghdad
განთქმული მოსწავლეები ბაჰა ად-დინ ვალადი და აბუ ბაქრ იბნ ალ-არაბი

ალ-ღაზალის თეიზმის წინააღმდეგ გამოდიოდა არაბი მოაზროვნე იბნ რუშდი. აღმოსავლური მისტიციზმის, სუფიზმის მეშვეობით ალ-ღაზალიმ განაახლა და განამტკიცა ისლამის ორთოდოქსალური მოძღვრება, ამიტომ იგი ცნობილია როგორც „რელიგიის გამაცოცხლებელი“, „მეორე მაჰმად წინასწარმეტყველი“.

ლიტერატურარედაქტირება

  • კილაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, გვ. 581, თბ., 1986 წელი.
  • კილაძე ნ., ალ-ღაზალი და მისი „თაჰაფუთ ალ-ფალასიფა“. თბ., 1970.
  • Петрушевский И. П., Ислам в Иране в 7—15 вв., Л., 1966;
  • Wensinck A. J., La pensée de Ghazãli, P., 1940;
  • Smith М. М., Al-Ghazālī, the Mystic..., L., 1945;

სქოლიორედაქტირება

  1. BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.